Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 259/10 Generato dall'IA

Supreme Court allows name change request by overturning lower court's dismissal due to lack of guardianship court approval.

Numero d'incarto III CSK 259/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the lower court's dismissal of a minor's name change request, ruling that the absence of a guardianship court order was a substantive legal defect rather than a procedural representation issue. The father opposed the change, claiming the US birth certificate was correctly transcribed, while the mother sought to align the name with Polish law requirements. The court held that when parents disagree on a significant matter, the requesting parent must obtain a guardianship court ruling to substitute the missing consent of the other parent.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 97 § 2 k.r.o.; Art. 31 p.a.s.c.: When parents cannot agree on a significant matter concerning a child, the parent initiating proceedings must obtain a ruling from the guardianship court to substitute the consent of the other parent.

Parole chiave

Generato dall'IA
name change request guardianship court approval parental consent substitution substantive legal defect representation of minors conflict of interests civil status records

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 97 § 2 k.r.o.
rozstrzygane jest przez sąd opiekuńczy w ramach art. 97 § 2 k.r.o.
Art. 31 p.a.s.c.
zatem możliwe wydanie w sprawie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 31 p.a.s.c.
Art. 89 § 1 k.r.o.
nazwiska do wymagań art. 89 § 1 k.r.o.
Art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.
podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Stwierdził, że wnioskodawca nie ma zdolności
Art. 13 § 2 k.p.c.
odrzucenia wniosku na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
art. 89 § 1 k.r.o
nazwiska do wymagań art. 89 § 1 k.r.o.
art. 97 § 2 k.r.o
rozstrzygane jest przez sąd opiekuńczy w ramach art. 97 § 2 k.r.o.
art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c
podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c.
art. 98 § 1 k.r.o
Stwierdził, że art. 98 § 1 k.r.o., zezwalający
art. 13 § 2 k.p.c
odrzucenia wniosku na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 259/10

POSTANOWIENIE

Dnia 3 czerwca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Jan Górowski

SSN Krzysztof Pietrzykowski

w sprawie z wniosku Filipa D.-B.

przy uczestnictwie Tomasza B.

o sprostowanie aktu stanu cywilnego,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 3 czerwca 2011 r.,

skargi kasacyjnej wnioskodawcy

od postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 12 stycznia 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę Sądowi

Okręgowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

W

dniu

kwietnia

2008

r.

małoletni

wnioskodawca

Filip

D.-B.

reprezentowany przez matkę wystąpił z wnioskiem o sprostowanie jego aktu

urodzenia przez wpisanie nazwiska „B.” zamiast „D.-B.”, w celu dostosowania

nazwiska do wymagań art. 89 § 1 k.r.o.

Uczestnik postępowania - ojciec dziecka- wnosił o oddalenie wniosku

podnosząc, że w akcie urodzenia nazwisko dziecka zostało wpisane prawidłowo.

Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy uwzględnił

wniosek na podstawie art. 31 ustawy z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach

stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.- dalej: „p.a.s.c.”) oraz art. 44 ust. 3,

art. 43 ust.1 i art. 89 § 1 k.r.o.

W sprawie ustalono między innymi, że małoletni wnioskodawca urodził się

w USA w dniu 27 lutego 2001r., ojciec uznał dziecko przed konsulem polskim

w USA, który sporządził akt uznania dziecka i wpisał w nim nazwisko dziecka

składające się z nazwisk rodziców: „D.- B.”. Wnioskodawca jest obywatelem

polskim, w dniu 15 listopada 2001 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. wydał

na podstawie art. 73 ust.1 p.a.s.c. decyzję o wpisaniu do księgi urodzeń za rok

2001 treści odpisu aktu urodzenia małoletniego wnioskodawcy sporządzonego

w USA. W akcie tym wpisano nazwisko dziecka: „D.- B.” oraz wzmiankę o uznaniu

dziecka.

W wyniku apelacji uczestnika postępowania Sąd Okręgowy postanowieniem

z dnia 8 maja 2009 r. uchylił powyższe orzeczenie Sądu pierwszej instancji,

stwierdził

nieważność

postępowania

i

przekazał

sprawę

do

ponownego

rozpoznania Sądowi Rejonowemu.

Sąd Okręgowy stwierdził, że akt urodzenia wnioskodawcy, sporządzony

w USA, został jedynie transkrybowany do polskich ksiąg stanu cywilnego,

co oznacza dokonanie jego transponowania, zgodnie z art. 73 ust. 1 p.a.s.c., pod

względem językowym i formalnym na obowiązujący w Polsce język urzędowy

i wyklucza

możliwość

wprowadzenia

do

tego

aktu

jakichkolwiek

zmian,

a w szczególności dostosowania jego treści do wymogów polskiego prawa. Nie jest

zatem możliwe wydanie w sprawie rozstrzygnięcia w oparciu o art. 31 p.a.s.c.

Sąd drugiej instancji wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd

Rejonowy powinien ustalić rzeczywiste intencje wystąpienia z przedmiotowym

wnioskiem, gdyż, jak się wydaje, w istocie zmierza on do uzyskania zmiany

nazwiska wnioskodawcy wskazanego w amerykańskim akcie urodzenia, co jednak

rozstrzygane jest przez sąd opiekuńczy w ramach art. 97 § 2 k.r.o.

Rozpoznając sprawę ponownie Sąd Rejonowy zobowiązał przedstawicielkę

ustawową reprezentującą wnioskodawcę do wystąpienia w terminie 2 tygodni do

właściwego sądu opiekuńczego z wnioskiem o wyrażenie zgody w trybie art. 97 § 2

zd. 2 k.r.o. na wystąpienie przez matkę małoletniego wnioskodawcy z wnioskiem

o sprostowanie jego aktu urodzenia oraz poinformowanie Sądu Rejonowego w tym

samym terminie o złożeniu wniosku- pod rygorem odrzucenia wniosku złożonego

w sprawie. Ponieważ matka wnioskodawcy nie wykonała tego zarządzenia, Sąd

Rejonowy postanowieniem z dnia 23 września 2009 r. odrzucił wniosek na

podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Stwierdził, że wnioskodawca nie ma zdolności

procesowej i nie może być w rozpoznawanej sprawie reprezentowany przez

jednego z rodziców, bowiem między rodzicami brak zgody w kwestii wniosku, który

zmierza do rozstrzygnięcia o istotnych sprawach dziecka, a zatem matka dziecka

powinna uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na tę czynność. Z uwagi na to, że

matka nie wystąpiła do sądu opiekuńczego w trybie art. 97 §2 zd. 2 k.r.o., a Sąd

Rejonowy uznał, że wystąpienie do tego sądu w trybie art. 70 §1 zd. 2 k.p.c. byłoby

możliwe dopiero po uzyskaniu przez matkę dziecka zgody sądu opiekuńczego na

wystąpienie z wnioskiem- odrzucił wniosek.

Sąd Okręgowy zaskarżonym postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010r.

oddalił

zażalenie

wnioskodawcy

na

powyższe

postanowienie,

podzielając

stanowisko Sądu pierwszej instancji. Stwierdził, że art. 98 § 1 k.r.o., zezwalający

każdemu z rodziców na oddzielne wykonywanie władzy rodzicielskiej, zakłada

dorozumianą zgodę rodzica na czynność dokonaną przez drugiego z nich.

Sprawa o sprostowanie aktu urodzenia dziecka w części dotyczącej jego nazwiska

należy do istotnych spraw dziecka, a zatem, zgodnie z art. 97 § 2 k.r.o.,

w przypadku braku porozumienia rodziców, jedno z nich nie może reprezentować

dziecka w takiej sprawie, a więc o złożeniu wniosku powinien zadecydować sąd

opiekuńczy kierując się przesłanką dobra dziecka. Ponieważ matka dziecka nie

wystąpiła o taką zgodę, prawidłowo Sąd Rejonowy odrzucił wniosek.

W skardze kasacyjnej wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 199 § 1 pkt 3

k.p.c. przez bezzasadne odrzucenie wniosku w wyniku bezpodstawnego przyjęcie,

że małoletni wnioskodawca nie był w sprawie właściwie reprezentowany, mimo

że w jego imieniu działała przedstawicielka ustawowa - matka.

Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego

je postanowienia Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest uzasadniona.

Jak słusznie stwierdził Sąd Okręgowy rozpoznając sprawę po raz pierwszy,

akt urodzenia wnioskodawcy został sporządzony za granicą - w USA i doszło do

jego transkrypcji na podstawie art. 73 ust. 1 p.a.s.c. na grunt prawa polskiego.

Nastąpiło zatem swoiste przeniesienia pod względem formalnym obcego aktu stanu

cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla

rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów. Dokonując transkrypcji kierownik urzędu

stanu cywilnego wydaje decyzję administracyjną o wpisaniu zagranicznego aktu

stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego i decyzja ta stanowi podstawę

do sporządzenia polskiego aktu stanu cywilnego. W ramach transkrypcji kierownik

urzędu stanu cywilnego opisuje jedynie akt podlegający transkrypcji przytaczając

jego treść bez żadnych zmian. W wyniku transkrypcji powstaje polski akt stanu

cywilnego, który nie różni się treścią od aktu transkrybowanego, a pod względem

formy, mocy dowodowej oraz zasad korekty, nie różni się od aktów stanu cywilnego

rejestrujących zdarzenia krajowe (porównaj między innymi postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003r. V CSK 6/02, OSNC 2004/7-8/131).

Dokonując

transkrypcji

zagranicznego

aktu

urodzenia

wnioskodawcy

kierownik urzędu stanu cywilnego miał zatem obowiązek wpisania jego treści

zgodnie z aktem amerykańskim, a więc musiał wpisać oba nazwiska wnioskodawcy

figurujące w tym akcie. W tych okolicznościach nie ma podstaw do uznania, że akt

ten, w wyniku wpisania dwóch nazwisk wnioskodawcy, został błędnie lub nieściśle

zredagowany, w rozumieniu art. 31 p.a.s.c., a tym samym nie ma podstaw do jego

sprostowania w trybie tego przepisu. O braku podstaw do sprostowania

przedmiotowego aktu urodzenia nie decyduje zatem okoliczność wskazana przez

Sąd Okręgowy w pierwszym postanowieniu, a więc to, że jest to akt

transkrybowany

i

jego

prostowanie

prowadziłoby

do

niedopuszczalnego

prostowania zagranicznego aktu urodzenia, lecz to, że nie zachodzą wskazane

w art. 31 p.a.s.c. podstawy do jego sprostowania. Takie zaś okoliczności

uzasadniają oddalenie, a nie odrzucenie wniosku.

Nie zachodziły także podstawy z art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2

k.p.c. do odrzucenia wniosku.

Zgodnie z art. 98 k.r.o. rodzice w zasadzie zawsze mogą przed sądem

reprezentować dziecko o ile nie jest to sprawa dotycząca czynności prawnych

między dziećmi pozostającymi pod ich władzą rodzicielską albo między dzieckiem

a jednym z rodziców lub jego małżonkiem. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale

z dnia 13 marca 2008 r. III CZP 1/08 (OSNC 2009/4/52) także w innych sprawach,

niż wymienione w art. 98 §2 k.r.o., zarówno procesowych jak i nieprocesowych,

żadne z rodziców nie może reprezentować dziecka gdy w sprawie, w której

występują jako strony lub uczestnicy postępowania rodzice i dzieci, może dojść do

sprzeczności interesów między nimi. Wtedy naczelny interes dziecka wyklucza

dopuszczalność reprezentowania go przez któregokolwiek z rodziców. W każdej

sprawie, w której jako strony lub uczestnicy występują rodzice i dzieci, sąd ma

zatem obowiązek badać, czy nie zachodzi hipotetyczna możliwość kolizji interesów

między nimi. W razie takiej możliwości żadne z rodziców nie może reprezentować

dziecka przed sądem (art. 98 § 2 i 3 k.r.o.). Jeżeli zaś żadne z rodziców nie może

reprezentować dziecka przed sądem, to zgodnie z art. 99 k.r.o. reprezentuje je

kurator ustanowiony przez sąd opiekuńczy. W takiej zaś sytuacji sąd rozpoznający

daną sprawę nie może odrzucić pozwu (wniosku), lecz ma obowiązek zwrócić sięna podstawie art. 70 § 1 i art. 572 k.p.c. - do sądu opiekuńczego o ustanowienie

kuratora dla dziecka. W rozpoznawanej sprawie zatem, Sąd, nawet gdyby uznał,

że może wystąpić ewentualna sprzeczność interesów między wnioskodawcą

a uczestnikiem postępowania (co ze względu na charakter sprawy jest wysoce

wątpliwe), nie miał podstaw do odrzucenia wniosku, lecz powinien zwrócić się do

sądu opiekuńczego o ustanowienie kuratora dla wnioskodawcy.

Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego opisany wyżej sposób reprezentacji

małoletniego przez rodziców przed sądem nie ma związku z przewidzianą w art. 97

§ 2 k.r.o. koniecznością uzyskania przez rodziców rozstrzygnięcia sądu

opiekuńczego w sytuacji, gdy nie mogą się oni porozumieć się co do istotnych

spraw dziecka. W braku porozumienia rodziców w takiej sprawie, ten z rodziców,

który chce wystąpić do sądu o jej rozstrzygnięcie (np. o zmianę nazwiska dziecka),

musi uprzednio uzyskać zgodę sądu opiekuńczego, która zastępuje zgodę drugiego

rodzica na wystąpienie do sądu o rozstrzygnięcie istotnej sprawy dziecka.

Zgoda sądu opiekuńczego usuwa tylko brak porozumienia między rodzicami

w istotnej sprawie dotyczącej dziecka (porównaj między innymi postanowienie

Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2000 r. I CKN 786/98, OSNC 2001/1/6),

a więc usuwa brak przesłanki materialnoprawnej jaką jest zgoda obojga rodziców

(lub

też

tworzy

konieczną

przesłankę

materialnoprawną).

Brak

takiego

rozstrzygnięcia sądu opiekuńczego stanowi zatem brak materialnoprawnej

przesłanki orzekania o istotnej sprawie dziecka, prowadzący do oddalenia wniosku

(powództwa), a nie, jak przyjęły Sądy obu instancji, procesowy brak właściwej

reprezentacji dziecka pozbawionego zdolności procesowej, prowadzący do

odrzucenia wniosku na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Niezależnie zatem od tego, czy rodzic uzyskał orzeczenie sądu opiekuńczego

zastępującego zgodę drugiego rodzica na zmianę nazwiska dziecka, czy nie

uzyskał takiego orzeczenia, może reprezentować dziecko w sprawie o zmianę

nazwiska, chyba że sąd rozpoznający tę sprawę uznał, że może dojść w niej do

kolizji interesów między rodzicem a dzieckiem. Wówczas, jak wskazano wyżej,

żaden z rodziców nie może reprezentować dziecka i sąd ma obowiązek wystąpić

do sądu opiekuńczego o ustanowienie kuratora dla dziecka.

Z tych wszystkich względów w rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do

odrzucenia wniosku, co słusznie zarzucił skarżący i co prowadziło do uchylenia

zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Okręgowemu do

ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego

(art. 39815 i art. 108 § 2 w zw. z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c.

Na koniec należy zwrócić uwagę, że w dniu 13 czerwca 2009 r. weszła

w życie ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie kodeksu rodzinnego

i opiekuńczego (Dz. U. Nr 220, poz. 1431), zmieniająca między innymi art. 89 § 1

k.r.o., z którego poprzednim brzmieniem kolidowało dwuczłonowe nazwisko

wnioskodawcy wpisane do aktu urodzenia. Obecnie takie nazwisko jest

dopuszczalne. Ocena wniosku, jako żądania zmiany nazwiska ze względu na jego

sprzeczność z art. 89 § 1 k.r.o., wymaga rozważenia treści art. 9 powyższej ustawy

nowelizacyjnej, stanowiącego normę międzyczasową. Może się bowiem okazać,

że sprzeczność ta już nie występuje, a zatem nie zachodzi wskazana we wniosku

podstawa zmiany nazwiska.