Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 256/10 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal, ruling cadastral data is declaratory and boundaries must follow legal possession status.

Numero d'incarto III CSK 256/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland dismissed the cassation appeal against a lower court's decision to re-delineate property boundaries based on cadastral records. The appellants argued that the lower court erred by ignoring their claim for boundaries based on peaceful possession, while the lower court had prioritized official land registry data. The court ruled that land registry entries are merely declaratory and cannot define property limits, requiring the lower court to re-evaluate boundaries according to the legal possession status on the date the relevant agricultural law took effect.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 153 k.c.; Art. 384 k.p.c. in conjunction with Art. 13 § 2 k.p.c.: Land registry data has only declaratory value and cannot determine property boundaries; delimitation must follow the legal possession status, and the principle of reformationis in peius applies to boundary disputes.

Parole chiave

Generato dall'IA
cadastral data declaratory legal possession boundaries reformationis in peius property delimitation agricultural land law

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 153 k.c.
naruszenia art. 153 k.c., a także art.
Art. 384 k.p.c.
153 k.c., a także art. 384 w zw.
Art. 13 § 2 k.p.c.
Act of 26 October 1971 on the Regulation of Ownership of Agricultural Holdings
art. 153 k.c
naruszenia art. 153 k.c., a także art.
art. 3983 k.p.c
Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c.
art.13 § 2 k.p.c
zakazu reformationis in peius (art. 384 w zw. z art.13 § 2 k.p.c.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
III CZP 92/74
z dnia 4 kwietnia 1975 r., III CZP 92/74 (OSNC 1976, nr 3, poz.
IV CR 268/78
III CZP 45/95
w uchwale z dnia 11 maja 1995 r., III CZP 45/95 (OSNC 1995, nr 10, poz.
III CKN 1037/98
(III CKN 1037/98, nie publ.) Sąd Najwyższy uznał, że

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 256/10

POSTANOWIENIE

Dnia 15 kwietnia 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Katarzyna Tyczka-Rote

SSN Kazimierz Zawada

w sprawie z wniosku Powiatu K. – Zarządu Dróg Powiatu K.

przy uczestnictwie G. Z.-B. i Z. Z.

o rozgraniczenie nieruchomości,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 15 kwietnia 2011 r.,

skargi kasacyjnej uczestników

od postanowienia Sądu Okręgowego w K.

z dnia 18 marca 2010 r.,

uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę przekazuje Sądowi

Okręgowemu w K. do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o

kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2007 r. Sąd Rejonowy w K. rozgraniczył

działkę oznaczoną numerem 884, stanowiącą własność uczestników postępowania,

z działką oznaczoną nr 763, stanowiącą własność wnioskodawcy, według granicy

katastralnej, to jest wzdłuż linii łączącej punkty nr 104G i 122p przez punkty 102p,

101, 107, 114,99 i 98 na mapie sporządzonej przez biegłego geodetę inż. J. H.

Podstawą tego rozgraniczenia było, w ocenie Sądu Rejonowego, przewidziane w

art.

k.c.

pierwsze

kryterium,

to

jest

stan

prawny

rozgraniczanych

nieruchomości.

Sąd Okręgowy w K., na skutek apelacji uczestników postępowania, którzy

domagali się rozgraniczenia według stanu spokojnego posiadanie, postanowieniem

z dnia 18 marca 2010 r. zmienił powyższe postanowienie na ich niekorzyść, i

dokonał rozgraniczenia według granicy ewidencyjnej, to jest wzdłuż linii koloru

zielonego łączącej punkty 101G i 104G przez punkty 27G,34G na planie

rozgraniczenia z dnia 9 sierpnia 2005 r. sporządzonym przez biegłego geodetę

inż. J. H. U podłoża tego rozstrzygnięcia legł pogląd, że nabycie prawa własności

nieruchomości na podstawie ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu

własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250) ma charakter pierwotny, i

skoro nastąpiło w granicach ewidencji gruntów, to granice te stanowią prawne

granice nieruchomości.

Skarga kasacyjna uczestników postępowania od postanowienia Sądu

Okręgowego – oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. – zawiera zarzut

naruszenia art. 153 k.c., a także art. 384 w zw. z 13 § 2 k.p.c., i zmierza do

uchylenia

tego

postanowienia

oraz

przekazania

sprawy

do

ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Odniesienie się do zarzutu naruszenia art. 153 k.c. wymaga przypomnienia,

że rozgraniczenie dotyczy praw własności do nieruchomości. Dla istnienia

i rozmiaru tych praw irrelewantne są dane w ewidencji gruntów. Oczywiście dane

w ewidencji gruntów powinny być prawdziwe, ponieważ są wykorzystywane do

wielu ważnych zadań, np. przy tworzeniu ksiąg wieczystych (części I o opisie

nieruchomości). Ustawodawca jednak uznał, że nie mogą mieć one waloru

konstytutywnego i w rezultacie przyznał im wyłącznie charakter deklaratywny.

Błędny jest pogląd, który legł u podłoża zaskarżonego postanowienia, że

skoro nabycie prawa własności nieruchomości na podstawie ustawy z dnia

26 października 1971 r. nastąpiło w granicach ewidencji gruntów, to granice te

stanowią prawne granice nieruchomości.

Nie ulega wątpliwości w doktrynie, tak jak w judykaturze, że nabycie

własności na podstawie ustawy z 26.10.1971 r. miało charakter „automatyczny”

(ex lege) oraz że akty nadania ziemi były wyłącznie deklaratywne. W konsekwencji

dochodziło do nabycia nieruchomości w takiej wielkości, w jakiej była posiadana na

dzień wejścia w życie ustawy (czyli na 4.11.1971 r.). Oznacza to, że gdy

rozgraniczenie ma nastąpić według stanu prawnego, to sąd nie jest związany w tym

zakresie deklaratywną treścią aktu własności ziemi.

Dodatkowo jedynie należy przypomnieć, że Sąd Najwyższy już w uchwale

z dnia 4 kwietnia 1975 r., III CZP 92/74 (OSNC 1976, nr 3, poz. 34) jednoznacznie

stwierdził, że uwłaszczenie na podstawie ustawy z 26.10.1971 r. następowało

ex lege, a decyzja administracyjna – akt nadania własności ziemi jest wyłącznie

deklaratoryjna. Wskazał, że dane z ewidencji gruntów nie mogą przesądzać

o ostatecznych granicach nabytej z mocy prawa nieruchomości rolnej. Podobne

stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 czerwca 1978 r., IV CR

268/78 (OSNCP 1979, nr 3 poz. 55) stwierdzając, że uwłaszczony nie nabywa

działki według jej rozmiarów określonych w ewidencji, lecz według stanu

posiadania, ponieważ skutek nabycia jest ex lege, a ewidencja ma jedynie

deklaratoryjny charakter. Sąd przeprowadzając rozgraniczenie na podstawie stanu

prawnego (art. 153 k.c.) powinien zatem wziąć pod uwagę (i ewentualnie

samodzielnie ustalić) stan posiadania z 4.11.1971 r. Tak też Sąd Najwyższy

w uchwale z dnia 11 maja 1995 r., III CZP 45/95 (OSNC 1995, nr 10, poz. 137),

w uzasadnieniu której przypomniał deklaratywną rolę wpisów danych w ewidencji

oraz prawo sądu w postępowaniu rozgraniczeniowym do ustalenia granic według

stanu prawnego (tj. w tym wypadku wynikającego z posiadania nieruchomości

rolnych 4.11.1971 r.), a nie wyłącznie danych z ewidencji. Z kolei w postanowieniu

z dnia 31. stycznia 2001 r. (III CKN 1037/98, nie publ.) Sąd Najwyższy uznał, że

w sprawie o rozgraniczenie art. 63 ustawy z dnia 19 października 1991 r.

o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych

ustaw (jedn. tekst: Dz.U.2007, Nr 231, poz. 1700 ze zm.) nie stoi na przeszkodzie

ustalaniu przebiegu granicy według stanu odmiennego od wynikającego z aktów

własności ziemi.

Skoro Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennych założeń, przeto zaskarżone

postanowienie już z tej przyczyny nie mogło się ostać.

Skarga kasacyjna jest uzasadniona również z uwagi na zarzut naruszenia

zakazu reformationis in peius (art. 384 w zw. z art.13 § 2 k.p.c.).

Okoliczność, że nieruchomości stanowiące własność różnych osób,

sąsiadują ze sobą, prowadzi łatwo do powstawania między ich właścicielami do

ostrych konfliktów, w tym także na tle przebiegu granic między gruntami. Sprawy

graniczne należą, jak uczy doświadczenie, do tej kategorii spraw, w których

zainteresowani, choć może chodzić o drobne kawałki gruntu, angażują się mocno

emocjonalnie, podchodząc też do tych spraw bardzo ambicjonalnie. Postępowania

sądowe w tych sprawach układa się tak, iż wykazuje taką samą sprzeczność

interesów między właścicielami sąsiednich gruntów oraz wzajemne przeciwstawne

uzależnienie ich „korzyści” i „niekorzyści”, jak w normalnym sporze rozstrzyganym

w procesie. Stąd, wbrew odmiennemu poglądowi Sądu Okręgowego, w sprawach

o rozgraniczenie zakaz reformationis in peius znajduje zastosowania.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.

md