Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 22/10 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal claiming permanent use right contract is void after expropriation request. Court rules contract valid as it served expropriation purpose. Administrative remedy required for return of land.

Numero d'incarto III CSK 22/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a plaintiff against a permanent use right contract established after an expropriation request. The lower courts found the contract partially invalid because the plaintiff had previously requested the return of the expropriated property, arguing this violated the law. However, the Supreme Court held that establishing the use right served the original expropriation purpose and did not preclude the plaintiff's right to seek return through administrative channels.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 136 ust. 1 u.g.n.; Art. 208 u.g.n.; Art. 58 § 1 k.c.; Art. 229 u.g.n. The establishment of a permanent use right on expropriated property serves the expropriation purpose and does not render the contract void, even if the owner later requests the property's return via administrative proceedings.

Parole chiave

Generato dall'IA
permanent use right expropriation contract validity administrative remedy property return cassation appeal legal purpose

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 136 ust. 1 u.g.n.
z art. 136 ust. 1 u.g.n., art.
Art. 208 u.g.n.
w trybie bezprzetargowym, na podstawie art. 208 u.g.n., który spółdzielniom
Art. 58 § 1 k.c.
Zarzucono w niej naruszenie art. 58 § 1 k.c. w zw.
Art. 229 u.g.n.
treść art. 229 u.g.n. Przepis ten stanowi, że roszczenie z art.
Art. 398 § 14 k.p.c.
uzasadnionych podstaw, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 398 14 k.p.c.
Art. 98 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 391 § 1
Art. 391 § 1 k.p.c.
art. 3983 § 1 k.p.c
art. 58 § 1 k.c
Zarzucono w niej naruszenie art. 58 § 1 k.c.
art. 1 k.p.c
3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 1 k.p.c., art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 22/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 października 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Iwona Koper (przewodniczący)

SSN Hubert Wrzeszcz

SSN Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)

w sprawie z powództwa J. R.

przeciwko Gminie K. i Spółdzielni Mieszkaniowej "S. "

w K.

o ustalenie nieważności umowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 20 października 2010 r.,

skargi kasacyjnej powódki

od wyroku Sądu Apelacyjnego w K.

z dnia 7 sierpnia 2009 r.,

oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy w K. wyrokiem z dnia 9 grudnia 2008 r. ustalił, że umowa o

ustanowienie

użytkowania

wieczystego

na

nieruchomości

położonej

w K.,

oznaczonej nr Ew. 63/45 i 63/42 zawarta w dniu 7 września 1999 r. pomiędzy

pozwanymi - Gminą . i Spółdzielnią Mieszkaniową „S. " w K. jest nieważna w części

dotyczącej działki nr 63/42, a dalej idące powództwo oddalił. Sąd Okręgowy ustalił,

że w dniu 2 czerwca 1981 r. powódka zawarła ze Skarbem Państwa umowę

sprzedaży nieruchomości oznaczonej jako hip. Nr 3/2 w ramach postępowania

wywłaszczeniowego.

Jako

cel

wywłaszczenia

wskazano

budowę

osiedla

mieszkaniowego. W dniu 2 września 1996 r. powódka złożyła wniosek o zwrot tej

nieruchomości. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 18 lipca 2000 r. odmówił zwrotu

nieruchomości. Decyzja ta została uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny

w K. Starosta W. jako organ wyznaczony do dalszego prowadzenia postępowania

w sprawie zawiesił je i zobowiązał powódkę do wystąpienia o rozwiązanie umowy

użytkowania wieczystego. Na działce nr 63/45 pozwana spółdzielnia wybudowała

parking. Działka nr 63/42 stanowi fragment większej powierzchni gruntu

porośniętego trawą i ogrodzonego siatką, który od kilku lat jest wykorzystywany na

cele parkingowe. Sad pierwszej instancji uznał, że działka nr 63/42 nie została

przeznaczona na realizację celu wywłaszczenia i została oddana w użytkowanie

wieczyste pomimo zakazu wynikającego z art. 136 ust. 1 ustawy z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości

(dalej - u.g.n.). Z tego względu umowa w tej części była nieważna. Natomiast

działka nr 63/45 została zagospodarowana jako parking osiedlowy, co było zgodne

z celem wywłaszczenia i w tej części powództwo było bezzasadne.

Od wyroku Sądu Okręgowego apelację wniosła powódka i Spółdzielnia

Mieszkaniowa „ S. ". Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2009 r. oddalił

apelację powódki, a apelację pozwanej spółdzielni uwzględnił i powództwo oddalił

w całości. Sąd drugiej instancji stwierdził, że art. 136 u.g.n. nie sprzeciwiał się

oddaniu wywłaszczonej nieruchomości w użytkowanie wieczyste i nie uzasadniał

uznania umowy w tym zakresie za niezgodną prawem i w konsekwencji nieważną.

Podkreślił również, że żądanie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej lub jej części,

może być zrealizowane jedynie w postępowaniu administracyjnym i sąd

powszechny nie jest uprawniony do rozstrzygania czy po stronie wywłaszczonego

właściciela istnieje uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości, co nie pozwalało

także stwierdzić nieważności umowy o oddanie nieruchomości w użytkowanie

wieczyste, której dotyczył wniosek o jej zwrot, złożony w postępowaniu

administracyjnym.

Skarga kasacyjna powódki została oparta o obie podstawy określone w art.

3983 § 1 k.p.c. Zarzucono w niej naruszenie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 1 k.p.c., art.

58 § 1 k.c. w zw. z art. 136 ust. 1 u.g.n., art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 208 ust. 2 i 3

u.g.n., art. 373 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 1 k.p.c. w zw. z art. 136 ust. 3

u.g.n. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zarzuty naruszenia art. 373 i 328 § 2 k.p.c. były związane z twierdzeniem

skarżącego o zaniechaniu przez Sąd Apelacyjny rozważenia z urzędu zasadności

przywrócenia stronie pozwanej terminu do opłacenia apelacji. Zdaniem skarżącej

wskazuje na to brak rozważań w tym zakresie w treści uzasadnienia. Stanowisko to

nie jest zasadne.

Kwestia przywrócenia terminu nie była przedmiotem zarzutów apelacji. W tej

sytuacji w przypadku uznania przez Sąd Apelacyjny, że przywrócenie terminu

nastąpiło prawidłowo, co podlegało kontroli z jego strony, nie miał on potrzeby

odniesienia się do tego zagadnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Bezzasadne były również zarzuty naruszenia art. 1 k.p.c. w wyniku - jak

twierdziła skarżąca - przyjęcia przez Sąd Apelacyjny, że sąd powszechny nie był

uprawniony do stwierdzenia nieważności umowy o użytkowanie wieczyste.

To stwierdzenie

jest

wynikiem

wadliwego

rozumienia

stanowiska

Sądu

Apelacyjnego. W rzeczywistości Sąd Apelacyjny uznał, wbrew twierdzeniu

skarżącego, że sąd powszechny nie jest uprawniony do rozstrzygania, czy osobie,

która utraciła własność nieruchomości w wyniku wywłaszczenia, przysługuje

uprawnienie do żądania jej zwrotu, z uwagi na niewykorzystanie jej na cel

wywłaszczenia. Sąd drugiej instancji przyjął zasadnie, że żądanie zwrotu takiej

nieruchomości może być zrealizowane jedynie w postępowaniu administracyjnym.

W wyniku tej oceny Sąd Apelacyjny przyjął, że skoro podstawą do stwierdzenia

nieważności umowy ustanowienia użytkowania wieczystego było twierdzenie

powódki, że ustanowienie tego prawa na wywłaszczonej nieruchomości naruszało

jej uprawnienie przewidziane w art. 136 u.g.n., to brak stwierdzenie takiego

uprawnienia powódki nie pozwalał też stwierdzić nieważności umowy o oddanie

nieruchomości w użytkowanie wieczyste. Sąd Apelacyjny nie wyraził zatem

poglądu, że sąd powszechny nie był w ogóle uprawniony do stwierdzenia

nieważności umowy na mocy której ustanowiono prawo użytkowania wieczystego.

Przedstawione wyżej stanowisko Sądu Apelacyjnego było uzasadnione.

W skardze kasacyjnej wyrażono równocześnie błędną ocenę co do przyczyn

zawieszenia postępowania administracyjnego, w którym powódka wystąpiła o zwrot

wywłaszczonych

nieruchomości.

Niezależnie

od

oceny,

czy

postępowanie

administracyjne zostało zawieszone zasadnie, podkreślenia wymaga, że organ

administracyjny zawieszając postępowanie zobowiązał powódkę do wystąpienia

o rozwiązanie

umowy

użytkowania

wieczystego.

W

skardze

kasacyjnej

bezzasadnie stwierdzono zatem, że postępowanie sądowe wszczęte przez

powódkę miało na celu usunięcie przeszkody do rozpoznania jej wniosku o zwrot

nieruchomości w postępowaniu administracyjnym, skoro powódka wystąpiła

z innym żądaniem - ustalenia nieważności umowy o ustanowieniu użytkowania

wieczystego.

Odnosząc się do zagadnienia, czy zawarcie umowy o ustanowieniu

użytkowania wieczystego mogło było czynnością nieważną z uwagi na złożony

wcześniej przez powódkę wniosek o zwrot wywłaszczonych nieruchomości należy

podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie użytkowanie wieczyste ustanowiono

w trybie bezprzetargowym, na podstawie art. 208 u.g.n., który spółdzielniom

mieszkaniowym przyznawał roszczenie o ustanowienie tego prawa. W przypadku

istnienia takiego uprawnienia po stronie pozwanej spółdzielni ustanowienie

użytkowania wieczystego nie mogłoby zostać uznane za czynność sprzeczną

z prawem (art. 58 § 1 k.c.). Roszczenie powódki określone w pozwie nie było zaś

oparte o tego rodzaju okoliczności faktyczne i twierdzenia, które wskazywałyby,

na naruszenie art. 208 u.g.n. Również w apelacji powódki nie zarzucono

naruszenia tego przepisu. Z tego względu nie było podstaw do stwierdzenia,

że mógł go naruszyć Sąd Apelacyjny przy stosowaniu prawa materialnego

stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia.

W rozpoznawanej sprawie rozporządzenie nieruchomością wywłaszczoną,

poprzez ustanowienie użytkowania wieczystego nie stanowiło też samo w sobie

czynności sprzecznej z prawem, skoro nastąpiło na rzecz podmiotu, który miał

realizować cel, na który nieruchomość wywłaszczono.

Wymaga też podkreślenia, że przeciwko uznaniu umowy o ustanowieniu

użytkowania wieczystego za nieważną z racji jej zawarcia po złożeniu wniosku

o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na której ustanowiono to prawo, przemawia

treść art. 229 u.g.n. Przepis ten stanowi, że roszczenie z art. 136 ust. 3 nie

przysługuje wówczas, gdy na wywłaszczonej nieruchomości ustanowiono prawo

użytkowania wieczystego przed wejściem w życie tej ustawy, co w rozpoznawanej

sprawie nie miało miejsca. Można stąd wyprowadzić wniosek, że późniejsze

ustanowienie użytkowania wieczystego nie wyłącza roszczenia opartego o art. 136

ust. 3 u.g.n. Według ogólnych zaś zasad dokonanie czynności sprzeciwiających się

zadośćuczynieniu roszczeniu innej osoby może stanowić podstawę do uznania ją

za bezskuteczną, a nie stanowi przyczyny jej nieważności.

Z przyczyn wyżej wskazanych zarzuty skargi kasacyjnej były pozbawione

uzasadnionych podstaw, co uzasadniało jej oddalenie na podstawie art. 398 14 k.p.c.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1, 391 § 1

i 39821 k.p.c.

jz