Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 16/10 Generato dall'IA

Supreme Court allows claim against health fund for wage increases, ruling statute violation caused statute of limitations bar.

Numero d'incarto III CSK 16/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the appellate court's dismissal of a claim for payment of wage increase costs against the National Health Fund. The lower courts had rejected the claim based on the statute of limitations, which the plaintiff argued constituted an abuse of law due to legislative defects. The court held that the plaintiff's delay was justified because the law was flawed and the defendant's liability was uncertain until a specific Supreme Court ruling clarified it.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 118 k.c.; Art. 5 k.c.; The statute of limitations may be recognized as an abuse of law when the delay in asserting a claim is caused by reasons independent of both parties, particularly where the claimant could not effectively pursue the claim due to legislative defects and uncertainty regarding the defendant's liability.

Parole chiave

Generato dall'IA
statute of limitations abuse of law legislative defect wage increases health fund liability independent cause civil code

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych innych ustaw
wypłatę podwyżek pracownikom na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia
art. 118 k.c.
z upływem trzech lat (art. 118 k.c.) podzielił zarzut pozwanego o przedawnieniu się
art. 5 k.c.
Sąd Apelacyjny wskazał, że zastosowanie art. 5 k.c. do zarzutu przedawnienia
art. 398 § 1 k.p.c.
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.
art. 118 k.c
z upływem trzech lat (art. 118 k.c.) podzielił zarzut pozwanego o przedawnieniu się
art. 5 k.c
Sąd Apelacyjny wskazał, że zastosowanie art. 5 k.c.
art. 39815 § 1 k.p.c
Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2008 r., III CZP 82/08
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 331/08
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CK 271/05
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 marca 2006 r., III CZP 130/05
uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP 42/06
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2008 r., II CSK 612/07
III CZP 82/08
Public health facility's claim against NHI for increased wages is subject to three-year commercial statute of limitations.
V CSK 242/09
Supreme Court allows mining damage claim dismissed on statute of limitations due to abuse of law. Claimants lost home; defendant delayed action.
I CSK 331/08
Supreme Court dismisses appeal on pre-war bond claims, citing statute of limitations and lack of constitutional violation grounds.
IV CK 271/05
Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CK 271/05, niepubl., i powołane

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 16/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 listopada 2010 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca)

SSN Marian Kocon

SSN Hubert Wrzeszcz

w sprawie z powództwa Centrum Rehabilitacji […]

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia o zapłatę,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 25 listopada 2010 r.,

skargi kasacyjnej strony powodowej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 7 sierpnia 2009 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi

Apelacyjnemu do ponownego rozpoznania

rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

i

Ś. Centrum Rehabilitacji w pozwie z dnia 30 września 2008 r. wniosło o

zasądzenie na jego rzecz od Narodowego Funduszu Zdrowia - kwoty 495 637,98 zł

z ustawowymi odsetkami tytułem równowartości wydatków poczynionych na

wypłatę podwyżek pracownikom na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia

1994 roku o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych

wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U.

z 1995 r. nr 1 poz. 2 ze zm. – dalej: „ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r.”).

Pozwany zgłosił zarzut przedawnienia. W ocenie strony powodowej

podniesienie tego zarzutu stanowiło nadużycie prawa.

Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy oddalił powództwo. Sąd

ten ustalił, że związane w wykonaniem ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. wydatki

strony powodowej wyniosły, mimo podejmowanych przez nią działań zmierzających

do neutralizacji wzrostu kosztów wynagrodzenia pracowników, 495 637,98 zł.

Strona powodowa pismem z dnia 12 lipca 2006 r. wezwała pozwanego do

zapłaty wypłaconej pracownikom kwoty z tytułu podwyżek wynagrodzeń,

a w złożonym w Sądzie Rejonowym wniosku z dnia 26 kwietnia 2007 r. - do próby

ugodowej. Wezwania te nie odniosły jednak zamierzonego skutku.

Sąd Okręgowy uznając roszczenia strony powodowej za związane

z prowadzeniem działalności gospodarczej i tym samym za przedawniające się

z upływem trzech lat (art. 118 k.c.) podzielił zarzut pozwanego o przedawnieniu się

tych roszczeń. Roszczenie o zapłatę równowartości wydatków poniesionych na

wypłatę podwyżek wynagrodzeń pracowników w roku 2001 uległo przedawnieniu

w dniu 1 stycznia 2005 r., a roszczenie o zapłatę równowartości wydatków

poniesionych

na

wypłatę

podwyżek

wynagrodzeń

pracowników

w

roku

2002 przedawniło się w dniu 1 stycznia 2006 r. Strona powodowa dokonała

czynności mogącej przerwać bieg przedawnienia przysługujących jej roszczeń

dopiero w dniu 26 kwietnia 2007 r. - gdy złożyła wniosek o zawezwanie pozwanego

do próby ugodowej.

Sąd Okręgowy nie zgodził się ze stroną powodową, że podniesienie przez

pozwanego zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa.

Wyrokiem z dnia 7 sierpnia 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony

powodowej. Podzielił, odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia

17 września 2008 r., III CZP 82/08 (OSNC 2009, nr 9, poz. 117), pogląd Sądu

Okręgowego co do przedawnienia roszczeń strony powodowej.

Odnosząc się do zarzutu nadużycia prawa podmiotowego przez pozwanego,

Sąd Apelacyjny wskazał, że zastosowanie art. 5 k.c. do zarzutu przedawnienia

wymaga wykazania charakteru dochodzonego roszczenia, usprawiedliwionych

przyczyn opóźnienia w jego dochodzeniu, oraz braku nadmierności tego

opóźnienia, strona powodowa zaś mogła dochodzić swych roszczeń we właściwym

terminie, a jej opóźnienie w ich dochodzeniu było oczywiście nadmierne

i nieusprawiedliwione.

W skardze kasacyjnej strona powodowa zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu

naruszenie art. 5 k.c. w związku z art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1995 r., art. 58

§ 2 i art. 118 k.c.

Prokurator Generalny wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Podniesienie zarzutu przedawnienia może w wyjątkowych okolicznościach

stanowić nadużycie prawa. Zastosowanie art. 5 k.c. w odniesieniu do zarzutu

przedawnienia zakłada rozważenie na tle całokształtu okoliczności sprawy

interesów obu stron roszczenia, tj. zarówno uprawnionego, jak i zobowiązanego.

Za zastosowaniem art. 5 k.c. mogą w szczególności przemawiać leżące po stronie

zobowiązanego przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczenia, np. zachowanie

zobowiązanego

polegające

na

wywołaniu

u uprawnionego

przekonania

o dobrowolnym zadośćuczynieniu roszczeniu. Nie jest jednak wykluczone uznanie

zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa także wtedy, gdy przyczyny opóźnienia

w dochodzeniu roszczenia leżą również lub nawet wyłącznie po stronie

uprawnionego. Za uznaniem wówczas zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa

mogą przemawiać inne okoliczności sprawy, np. charakter interesów leżących

u podstaw przedawnionego roszczenia lub szczególna sytuacja uprawnionego,

zwłaszcza w zestawieniu z sytuacją zobowiązanego (por. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 25 lutego 2010 r., V CSK 242/09, OSNC 2010, nr 11, poz. 147 i powołane

w orzeczenia). Z podobnych względów podniesienie zarzutu przedawnienia może

być uznane za nadużycie prawa w przypadkach opóźnienia w dochodzeniu

roszczenia spowodowanego przyczynami niezależnymi od obu stron roszczenia.

Podstawowym założeniem uzasadniającym poniesienie przez uprawnionego

skutków upływu terminu przedawnienia roszczenia jest możność przerwania przez

uprawnionego w tym terminie biegu przedawnienia roszczenia - w zasadzie przez

podjęcie działań skierowanych na dochodzenie roszczenia (por. wyrok Sądu

Najwyższego z dnia 5 lutego 2009 r., I CSK 331/08, LEX nr 500171). Dochodzenie

zaś przez stronę powodową roszczeń objętych pozwem było w całym okresie biegu

ich przedawnienia wysoce utrudnione z powodu rażąco wadliwej legislacji

i wywołanej nią rozbieżności orzecznictwa co do biernej legitymacji pozwanego

w sprawach o zwrot kwot stanowiących równowartość obowiązkowych podwyżek

wynagrodzeń na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. (por. wyrok

Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2006 r., IV CK 271/05, niepubl., i powołane

w nim orzeczenia). Dopiero uchwała Sądu Najwyższego w składzie siedmiu

sędziów z dnia 30 marca 2006 r., III CZP 130/05 (OSNC 2006, nr 11, poz. 177),

przesądziła o biernej legitymacji pozwanego w tych sprawach. Zatem dopiero po jej

podjęciu, a ściślej: z chwilą kiedy możliwe stało się zapoznanie z nią i jej

uzasadnieniem, rozpoczął się okres, w którym strona powodowa mogła mieć

pewność, że zobowiązanym wobec niej z tytułu wspomnianych podwyżek jest

pozwany - i tym samym możliwość w pełni efektywnego dochodzenia od niego

roszczeń. Wezwanie w dniu 12 lipca 2006 r. pozwanego przez stronę powodową do

zapłaty przypadło więc niemal na początek tego okresu. W tej sytuacji podjęcie

przez stronę powodową po niezastosowaniu się pozwanego do tego wezwania

pierwszej czynności mogącej przerwać bieg przedawnienia dochodzonych

roszczeń (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2006 r., III CZP

42/06, OSNC 2007, nr 4, poz. 57, oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

11 kwietnia 2008 r., II CSK 612/07, LEX nr 515703) w dniu 26 kwietnia 2007 r., ani

też wytoczenie powództwa o te roszczenia w dniu 30 września 2008 r., nie może

być uznane za nadmiernie spóźnione, a spóźnienie to – za nieusprawiedliwione.

Jak wyjaśniono, w całym okresie biegu przedawnienia objętych pozwem roszczeń

dochodzenie ich przez stronę powodową było wysoce utrudnione z przyczyn

niezależnych od niej, poza tym jest rzeczą normalną podejmowanie najpierw prób

uzyskania należnego świadczenia na drodze pozasądowej.

Za uznaniem podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia

za działanie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i tym samym

stanowiące nadużycie prawa przemawia także szczególna sytuacja strony

powodowej w zestawieniu z sytuacją pozwanego. Trafnie strona powodowa

powołuje się na to, że pozwany jest jedynym i wyłącznym jej płatnikiem

i nieotrzymanie

od

niego

należnych

jej

świadczeń

mogłoby

grozić

jej

dekapitalizacją środków trwałych oraz stać na przeszkodzie wdrażaniu przez nią

nowoczesnych technologii medycznych, a tym samym rzutować na możliwość

wykonywania przez nią swych zadań.

Ze względu na zasadność podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu

naruszenia art. 5 k.c. Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. orzekł, jak

w sentencji.

jz