Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CSK 141/06 Generato dall'IA

Court held that exceeding a specific service limit does not justify denying payment if total value stays within the contract cap.

Numero d'incarto III CSK 141/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of the hospital's claim against the National Health Fund. The hospital argued that while it exceeded the limit for certain departments, the total value of all services remained within the agreed maximum. The court ruled that the specific service limit cannot be used to deny payment for over-limit services as long as the overall financial obligation does not breach the contract's total cap.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 53 ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z.; Art. 53 ust. 4 pkt 4 ustawy o p.u.z.; The specific service limit in a healthcare agreement does not justify refusal of payment for services exceeding that limit, provided the total value of all services does not surpass the maximum contractual obligation.

Parole chiave

Generato dall'IA
healthcare service agreement over-limit services maximum contractual cap National Health Fund civil liability limit contractual obligation payment refusal

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 53 ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z.
uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 53 ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z. w zw.
Art. 53 ust. 4 pkt 4 ustawy o p.u.z.
chorych wobec świadczeniodawcy” (art. 53 ust. 4 pkt 4 ustawy o p.u.z.).
Art. 354 § 1 k.c.
omawianej umowy (art. 354 § 1 k.c.) w postaci zaspokojenia uzasadnionych
Art. 65 k.c.
W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzut naruszenia art. 65 k.c.,
Art. 398 k.p.c.
wyroku w całości i orzeczenia co do istoty sprawy stosownie do art. 398 16 k.p.c.
Art. 98 k.p.c.
stosownie do art. 98 k.p.c. i art.
Art. 108 k.p.c.
stosownie do art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c.
art. 65 k.c
W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzut naruszenia art. 65 k.c.,
art. 355 k.c
354 § 2 i art. 355 k.c., art.
art. 354 § 1 k.c
omawianej umowy (art. 354 § 1 k.c.) w postaci zaspokojenia uzasadnionych

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt III CSK 141/06

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 października 2006 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Barbara Myszka (przewodniczący)

SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)

SSN Irena Gromska-Szuster

Protokolant Bożena Nowicka

w sprawie z powództwa Specjalistycznego Szpitala w T.

przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia

o zapłatę,

po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej w dniu 13 października 2006 r.,

na rozprawie

skargi kasacyjnej strony powodowej od wyroku Sądu Apelacyjnego

z dnia 8 września 2005 r., sygn. akt [...],

1. Uchyla zaskarżony wyrok i oddala apelację pozwanego od

wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 grudnia 2004 r;

2. Zasądza od pozwanego na rzecz powoda 4 500 (cztery

tysiące pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania

apelacyjnego i kasacyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo Specjalistycznego Szpitala w T., w

zakresie w którym domagał się on zasądzenia od Narodowego Funduszu Zdrowia

(NFZ) kwoty 172.565 zł z odsetkami od dnia 31 marca 2004 r. w związku z

wykonaniem świadczeń zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych w zakresie

lecznictwa zamkniętego. Zasadnicze elementy stanu faktycznego przedstawiały się

następująco.

Strony łączyła umowa z dnia 29 grudnia 1999 r. o udzielanie świadczeń

zdrowotnych na rzecz ubezpieczonych. Wartość, ilość oraz rodzaje świadczeń

ustalone zostały na rok 2003 na podstawie aneksu z dnia 19 grudnia 2002 r. oraz

w załączniku do umowy. W ujęciu wartościowym Szpital wykonał mniej świadczeń,

niż ustalono to w umowie (o kwotę 267.050 zł, na oddziałach kardiologicznym

i wewnętrznym). Przekroczony został natomiast limit świadczeń na innych

oddziałach (ginekologiczno-położniczym, dziecięcym i obserwacyjno-zakazanym

o kwotę 172.565 zł, dochodzoną pozwem). Wszystkie świadczenia ponadlimitowe

wykonane zostały w ilościach, w których Szpital nie mógł odmówić ich udzielenia,

przy czym wartość tych świadczeń nie przekraczała ogólnej sumy ustalonej przez

strony w zakresie ogółu świadczeń zdrowotnych na rok 2003. NFZ odmówił zapłaty

za świadczenia wykonane ponad limit, powołał się na treść wiążącej strony umowy i

podnosił, że umowa ta została całkowicie wykonana przez pozwany Fundusz.

W ocenie Sądu Okręgowego, powództwo okazało się uzasadnione,

ponieważ wartość wykonanych, tzw. ponadlimitowych świadczeń, nie przekroczyła

ogólnej puli ustalonej w umowie stron na rok 2003. Odmawiając zapłaty za

świadczenia ponadlimitowe, pozwany nie dochował kontraktowego obowiązku

współdziałania w zakresie wykonywania zobowiązania umownego.

Apelacja strony pozwanej została uwzględniona i Sąd Apelacyjny zmienił

zaskarżony wyrok, oddalając powództwo. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia Sądu

pierwszej instancji. Strony były związane umową i związanie to dotyczy wszystkich

uzgodnionych, przewidzianych w umowie świadczeń medycznych (pod względem

ilości, rodzajów i ich wartości). Umowy ze świadczeniodawcami były zawierane

w końcu roku poprzedzającego okres wykonywania umowy, ilość i rodzaje

świadczeń określono na podstawie pewnej prognozy, która z natury rzeczy nie

odzwierciedlała zakresu zobowiązań Szpitala wykonującego świadczenia. Dlatego

strony umowy przewidywały możliwość zmiany umowy w drodze negocjacji,

modyfikujących pierwotne ustalenia, co do zakresu zobowiązań, w szczególności

tych, które obciążały NFZ. Zmiany te jednak mogły nastąpić tylko przy spełnianiu

szczegółowo

określonych

Nie przewidywały

one

warunków

możliwości

przewidzianych

korekty

umowy,

w

w

§

następstwie

umowy.

której

dochodziłoby do przeniesienia funduszy z jednej pozycji na inną, tj. z pozycji

dotyczącej świadczeń nie wykonanych w uzgodnionej ilości na inną, obejmującą

tzw. nadwykonania w zakresie innej kategorii świadczeń. W rezultacie Sąd

Apelacyjny, powołując się na orzeczenia Sądu Najwyższego, przyjął, że

świadczenia medyczne wykonane ponad ilość wskazaną w umowie, mieszczące

się pod względem wartościowym w ogólnej kwocie ustalonej w umowie i nie

wykraczające poza górną granicę zobowiązania NFZ, należy traktować jako tzw.

świadczenia ponadlimitowe.

W skardze kasacyjnej powoda podniesiono zarzut naruszenia art. 65 k.c.,

art. 354 § 2 i art. 355 k.c., art. 53 ust. 4 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu

zdrowotnym (Dz.U. z 1997 r., nr 28, poz. 153 ze zm. cyt. dalej jako ustawa o p.u.z.

oraz art. 73 ust. 3 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu

w NFZ, Dz. U. z 2003 r., nr 45, poz. 391 ze zm.) oraz § 15 umowy stron z dnia

29 grudnia 1999 r. o udzielenie świadczeń zdrowotnych. Skarżący domagał się

uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi drugiej

instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie - uchylenia zaskarżonego

wyroku w całości i orzeczenia co do istoty sprawy stosownie do art. 398 16 k.p.c.

Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Prokurator Generalny

wyraził w piśmie z dnia 25 lipca 2006 r. stanowisko, w którym skargę kasacyjną

uznał za uzasadnioną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

1. Oba sądy ustaliły, że wszystkie wskazane przez powoda świadczenia

ponad limit, dokonane na kilku oddziałach w systemie lecznictwa zamkniętego,

podjęte zostały w okolicznościach, w których Szpital nie mógł odmówić ich

udzielenia. Nie były to jednak świadczenia, których dokonanie podyktowane byłoby

potrzebą ratowania życia lub zdrowia ubezpieczonych, tj. w warunkach określonych

w art. 7ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej, Dz. U.

Nr 91, poz. 408, ze zm.) i art. 30 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie

lekarza i lekarza dentysty (j.t. Dz. U. z 2002 r., Nr 21, poz. 204, ze zm.). Zgodnie

z

ukształtowanym już orzecznictwem Sądu Najwyższego, we wskazanych

sytuacjach wspomniane przepisy nakładają na lekarzy i zakłady opieki zdrowotnej

bezwzględny obowiązek udzielenia pomocy medycznej (por. np. ostatnio

uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CSK 63/05,

niepubl.).

Wprawdzie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika to, że zgłoszona

w pozwie kwota 172 565 zł obejmuje szkodę wyrządzoną powodowi przez

pozwanego „w wyniku zawinionego działania pozwanego” (s. 9 skargi), to jednak

wskazane podstawy skargi kasacyjnej i sposób ich motywacji prawnej świadczyć

może o tym, iż powodowy szpital popiera w istocie roszczenie o wykonanie umowy

o udzielenie świadczeń zdrowotnych z dnia 29 grudnia 1999 r. z późniejszymi jej

modyfikacjami. Tak też oba orzekające Sądy kwalifikowały zgłoszone roszczenie

powoda.

2. W orzecznictwie Sądu Najwyższego w zasadzie konsekwentnie

przypisuje się brak podstaw do obrony stanowiska, zgodnie z którym samo

medyczne uzasadnienie dla wykonywania świadczeń medycznych tworzy wprost

dla NFZ (organizatora opieki zdrowotnej) obowiązek zapłaty świadczeniodawcy

ponad maksymalną kwotę zobowiązania określonego w umowie o udzielenie

świadczeń medycznych (art. 53 art. 4 pkt 4 ustawy o p.u.z; por. np. uzasadnione

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 626/04, OSN 2006, z.

5, poz. 89; uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006 r., III CSK

53/05, nieopubl.). Różnica stanowisk zarysowała się w odniesieniu do konsekwencji

prawnych wskazania we wspomnianej umowie ilości określonych rodzajów

świadczeń (art. 53 art. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z.). Prezentowane jest stanowisko,

zgodnie z którym strony umowy o udzielenie świadczeń medycznych (Szpital i NFZ)

są

związane

zarówno

kwotą

maksymalną

świadczeń

objętych

umową

i przewidzianych dla oznaczonego okresu świadczeń, jak i ilością określonych w tej

umowie świadczeń (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 sierpnia 2003 r.,

IV CKN 391/04, nie opublik.; wyrok z dnia 10 marca 2005 r. I CK 578/04, nie

opublik; wyrok z dnia 4 marca 2005 r., III CK 397/04, nie opublik; wyrok z dnia

7 października 2004 r., IV CK 73/04, nie opubl.). Pojawiło się też odmienne

stanowisko, zgodnie z którym przekroczenie przez samodzielny publiczny zakład

opieki zdrowotnej liczby świadczeń jednego rodzaju, a wykonanie innych świadczeń

w mniejszym wymiarze niż przewidziany w umowie, nie uzasadnia odmowy zapłaty

przez organizatora opieki zdrowotnej, jeżeli łączna kwota wartości wykonanych

świadczeń nie przekracza kwoty maksymalnej (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego

z dnia 9 czerwca 2005 r., III CK 626/04, OSN 2006, z. 5, poz. 89; wyrok z dnia

13 maja 2005 r., I CK 691/04, nieopubl.).

3. W przepisach ustawy o p.u.z., regulujących zasadnicze postanowienia

umowy o udzielenie świadczeń medycznych nie przewidziano wprost możliwości

zastępowania świadczeń nieznajdujących zapotrzebowania innymi świadczeniami

w ramach określonej w umowie sumy maksymalnej (art. 53 ust. 4 ustawy o p.u.z.).

Jeżeli takiej możliwości nie przewidziano ponadto w umowie o udzielenie

świadczeń medycznych, nie znaczy to jednak, że możliwość „przesunięcia”

funduszy na inne wykonane świadczenia medyczne byłaby wykluczona jako

sprzeczna z zasadniczym elementem umowy przewidzianym w art. 53 art. 4 pkt 1

ustawy o p.u.z. (konieczność określenia w umowie „rodzaju i zakresu udzielanych

świadczeń”). Podobną myśl wyrażono także w uzasadnieniu wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2004 r., III CK 365/03. Pojawia się zatem kwestia

interpretacji znaczenia postanowień umowy o udzielenie świadczeń zdrowotnych

określonych w art. 53 art. 4 pkt 1 i pkt 4 ustawy o p.u.z.

Trafnie eksponuje się w skardze kasacyjnej to, że u podstaw określenia

limitów w zakresie poszczególnych kategorii (rodzajów) świadczeń zdrowotnych

w chwili

zawierania

umów

istnieje

tylko

stan

odpowiedniej

prognozy

zapotrzebowania na świadczenia medyczne, które są potem odpowiednio

weryfikowane w trakcie wykonywania umowy przez szpital w odpowiednim

sprawozdaniu z wykonania świadczeń. Nie ma wątpliwości co do tego, że

w umowie o udzielenie świadczeń zdrowotnych szpitalom pozostawiono jednak

możliwość

ostatecznego

decydowania

o

potrzebie

dokonania

świadczeń

medycznych w określonych wypadkach, ponieważ organizatorska rola NFZ nie

obejmuje - zgodnie z postanowieniami umowy - tego zakresu merytorycznego

funkcjonowania z.o.z.

W orzecznictwie trafnie zauważono to, że o potrzebie

udzielenia świadczeń medycznych decyduje zawsze z.o.z. także

wówczas, gdy

przekroczono już limity na dany rodzaj świadczeń medycznych (uzasadnienie

wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2005 r. I CK 691/04 nie opublik.). Można

zatem przyjąć, że określony pierwotnie, w umowie limit oznaczonego rodzaju

świadczeń nie określa jeszcze w sposób definitywny zakresu obowiązku zapłaty

NFZ, a określenie takie nastąpi dopiero po weryfikacji dokonanej prognozy

i wykazaniu rzeczywistej potrzeby udzielenia świadczeń określonego rodzaju dla

danej

populacji

ubezpieczonych.

Nie

chodzi

tu

o element

dowolności

świadczeniodawcy w zakresie wyboru świadczeń określonej kategorii, ale

o świadczenie w pełni uzasadnione z medycznego punktu widzenia (element

obiektywizacji tych świadczeń). Ustalony zatem w chwili zawarcia umowy

o udzielanie świadczeń zdrowotnych parametr określający zakres obowiązku

zapłaty przez NFZ w postaci „rodzaju i zakresu udzielanych świadczeń” (art. 53

ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z.; tzw. parametr przedmiotowy) może być więc

definitywnie określony dopiero w toku wykonania świadczeń medycznych przez

świadczeniodawcę. Chodzi bowiem o osiągnięcie ogólnego społecznego celu

omawianej umowy (art. 354 § 1 k.c.) w postaci zaspokojenia uzasadnionych

potrzeb medycznych wskazanej w umowie grupy osób ubezpieczonych. Cel ten nie

może

być

bowiem rozumiany tylko z punktu widzenia postanowień zawartej

umowy, tj. jako konieczność wykonania wszystkich jej postanowień, włącznie

z postanowieniem przewidującym „rodzaj i zakres udzielanych świadczeń (art. 53

ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z.).

Inne z pewnością jest znaczenie w umowie o udzielenie świadczeń

zdrowotnych postanowienia określającego „maksymalną kwotę zobowiązania kasy

chorych wobec świadczeniodawcy” (art. 53 ust. 4 pkt 4 ustawy o p.u.z.). Wskazanie

w umowie takiej kwoty maksymalnej, będącej rezultatem prognozowania wydatków

na wszystkie rodzaje przewidzianych w umowie świadczeń medycznych, oznacza

maksymalne,

umowne

określenie

pułapu

odpowiedzialności

cywilnej

NFZ

(obowiązku zapłaty). Pułap ten może zostać przekroczony tylko w sytuacjach

szczególnych, a mianowicie – jak już wspomniano wcześniej – w razie nałożenia

na z.o.z. i personel medyczny obowiązku udzielenia świadczeń medycznych (art. 7

ustawy o zakładach opieki zdrowotnej i art. 30 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza

dentysty). Oznacza to, że przekroczenie przez publiczny zakład opieki zdrowotnej

liczby świadczeń jednej kategorii rodzaju – w rozumieniu art. 53 ust. 4 pkt 1 ustawy

o p.u.z.), a wykonanie innych świadczeń zdrowotnych w mniejszym rozmiarze niż

określony w umowie, nie staje się dostateczną podstawą do odmowy przez NFZ

zapłaty za świadczenia wykonane w większym rozmiarze niż pierwotnie

prognozowano w umowie. Łączna wartość wszystkich wykonanych świadczeń nie

może jednak przekraczać kwoty maksymalnej wskazanej w umowie (art. 53 ust. 4

pkt 4 ustawy o p.u.z.). Ze wskazanych wcześniej względów zakresu obowiązku

zapłaty, obciążającej NFZ na podstawie umowy, nie może definitywnie przesądzać

określony w umowie ilościowy limit świadczeń danego rodzaju, jeżeli w umowie

o udzielanie świadczeń zdrowotnych inaczej nie postanowiono.

W tej sytuacji nie sposób podzielić stanowiska Sądu Apelacyjnego, zgodnie

z którym świadczenia medyczne, mieszczące się nawet w ujęciu wartościowym

w ogólnej

sumie

maksymalnej

i

nie

wykraczające

poza

górną

granicę

zobowiązania Funduszu, należy traktować jako świadczenia „ponadlimitowe” (s. 7

uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Taka interpretacja umowy o udzielenia

świadczeń zdrowotnych z dnia 29 grudnia 1999 r. prowadzi do tego, że

uzasadniony okazał się zarzut naruszenia art. 53 ust. 4 pkt 1 ustawy o p.u.z. w zw.

z art. 65 k.c. Należało

zatem zaskarżony wyrok uchylić i oddalić apelację

pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego w K. z dnia 14 grudnia 2004 r. (art. 39816

k.p.c.). O kosztach

postępowania apelacyjnego i kasacyjnego orzeczono

stosownie do art. 98 k.p.c. i art. 108 k.p.c.