Supreme Court dismisses transfer request based on judge disqualification rather than court impartiality issues.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the District Court's request to transfer the case to another court of equal jurisdiction. The District Court argued that a lawyer's past disciplinary proceedings and ongoing disqualification motions prevented the current court from acting impartially. The Supreme Court ruled that such circumstances relate to individual judge disqualification, not the entire court's impartiality, and therefore do not justify a transfer under the relevant civil procedure code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 44¹ § 1 k.p.c.; Art. 49 § 1 k.p.c.: The ground for transferring a case to another court of equal jurisdiction under Art. 44¹ § 1 k.p.c. is the lack of impartiality of the court as an organ, not the disqualification of individual judges.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CO 603/25 POSTANOWIENIE 29 lipca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Krzysztof Wesołowski na posiedzeniu niejawnym 29 lipca 2025 r. w Warszawiew sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej „[...]” w S.przeciwko X. Y., X.1 Y.1 i X.2 Y.2o zapłatę,na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Słupskupostanowieniem z 5 maja 2025 r., IV Ca 98/25, IV Cz 101/25,o przekazanie do sądu równorzędnego, odmawia przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu.
UZASADNIENIE
W sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej „[...]” w S. przeciwko X. Y., X.2 Y.2 i X.1 Y.1 o zapłatę postanowieniem z 5 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Słupsku wystąpił na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c. do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości W treści uzasadnienia Sąd występujący podał, że X. Y., wykonując w przeszłości zawód radcy prawnego stawiała pod adresem m.in. sędziów Sądu Okręgowego w S., liczne i poważnej wagi zarzuty dotyczące m.in. tworzenia „grupy przestępczej”.
Na wniosek Prezesa Sądu Okręgowego w S. prowadzone było wobec uczestniczki postępowanie dyscyplinarne przed Okręgową Izbą Radców Prawnych w K.. W jego wyniku X. Y. została pozbawiona prawa wykonywania zawodu radcy prawnego. Z uwagi na powyższe okoliczności, we wszystkich sprawach, w których X. Y. występowała i występuje, sędziowie Sądu Okręgowego w S. składają wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania spraw. Wnioski te są uwzględniane. Również X. Y. wnosi konsekwentnie o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w S. i wyznaczenie innego sądu do rozpoznania spraw z jej udziałem.
Postępowanie incydentalne w przedmiocie rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów toczy się średnio od dwóch do trzech lat, co wynika m.in. z zaskarżania przez X. Y. orzeczeń, składania dodatkowych wniosków, których rozstrzygnięcia są również przez nią kwestionowane nawet w sytuacji, w której środek zaskarżenia nie przysługuje. Składane są także wnioski o uzasadnienie orzeczeń, w których uprawnienie do złożenia takiego wniosku nie przysługuje, a jednocześnie odmowa sporządzenia uzasadnienia skutkuje wniesieniem zażalenia.
Postępowanie to kończy się wyłączeniem wszystkich sędziów Sądu Okręgowego w S. Przez ten czas nie są jednak podejmowane żadne merytoryczne czynności związane z rozpoznaniem sprawy, a okres rozpoznania sprawy przedłuża się znacząco. Czas, jaki mija od momentu wpływu sprawy do Sądu Okręgowego w S. do momentu wyznaczenia innego sądu do rozpoznania sprawy, może skutkować przewlekłością postępowania.W ocenie Sądu Okręgowego, istniejące przesłanki do wyłączenia wszystkich sędziów tego Sądu od rozpoznania spraw z udziałem X.
Y., stanowią prima facie przeszkodę w ich rozpoznaniu, a prowadzenie postępowania incydentalnego w przedmiocie wyłączenia sędziów tego sądu tylko to potwierdza, przy czym efekt w postaci wyznaczenia innego równorzędnego sądu do merytorycznego rozpoznania sprawy jest znacząco odwleczony w czasie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 44¹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy może przekazać sprawę do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu z sądem występującym, jeżeli wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości, w szczególności wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego.
O przekazanie sprawy może wystąpić sąd właściwy (§ 2). W postanowieniu Sądu Najwyższego z 14 czerwca 2018 r., III KO 54/18 wskazano, że przez "dobro wymiaru sprawiedliwości" należy rozumieć potrzebę ukształtowania w opinii społecznej przekonania o obiektywnym działaniu sądów i zachowaniu bezstronności w rozpoznaniu każdej sprawy. Z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przekazania, stanowiącej odstępstwo od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy, niedopuszczana jest wykładnia rozszerzająca. Nie ulega wątpliwości, chociażby ze względu na przykładowo wskazany w powołanym przepisie "wzgląd na społeczne postrzeganie sądu jako organu bezstronnego", że omawiana przesłanka powinna być oceniana w odniesieniu do sądu jako takiego, a nie do konkretnego sędziego czy konkretnych sędziów.
Do przekazania sprawy do innego sądu może zatem dojść jedynie w razie powstania okoliczności faktycznych odnoszących się do przedmiotowych lub podmiotowych cech konkretnej sprawy, świadczących jednoznacznie o tym, że jej rozpoznanie przez sąd właściwy miejscowo i rzeczowo według przepisów Kodeksu postępowania cywilnego byłoby niezgodne z interesem publicznym i sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności wskazane w postanowieniu zawierającym wniosek o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu nie uzasadniają zastosowania art. 44¹ § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy nie przedstawił bowiem przekonującej i szerszej argumentacji wyjaśniającej, dlaczego okoliczności przez niego wskazane stanowią o istnieniu przeszkody dla rozpoznawania sprawy dotyczącej całego Sądu Okręgowego w S. jako organu wymiaru sprawiedliwości.
Z uzasadnienia postanowienia z 5 maja 2025 r. wynika, że Sąd występujący traktuje wniosek o wyznaczenie innego sądu równorzędnego w trybie art. 44¹ k.p.c. jako środek zastępczy w stosunku do instytucji wyłączenia sędziego (art. 49 § 1 k.p.c.). Bez przeprowadzenia postępowań w tym zakresie, zakłada, że wobec wszystkich sędziów tego Sądu zachodzą przesłanki wyłączenia. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjęto, że podstaw stosowania omawianego art. 44¹ k.p.c. nie należy utożsamiać z podstawami wyłączenia sędziego (postanowienia Sądu Najwyższego: z 28 września 2021 r., II CO 72/21; z 19 listopada 2020 r., V CO 213/20; z 15 września 2020 r., IV CO 191/20; z 26 czerwca 2020 r., IV CO 108/20; z 7 maja 2021 r., I CO 53/21, z 8 września 2022 r., III CO 540/22).
O konieczności przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu, o którym mowa w art. 44¹ § 1 k.p.c., nie może świadczyć ewentualne zaistnienie przesłanek wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy w stosunku do części, nawet istotnej, sędziów sądu występującego.Jeżeli zatem w ocenie sędziego referenta istnieją podstawy do jego wyłączenia, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie, pozostawiając ocenę właściwemu sądowi. Wówczas sprawę rozpoznaje inny sędzia tego samego sądu, a gdyby jego nie było, zachodzi sytuacja, gdy sąd właściwy nie może z powodu przeszkody rozpoznać sprawy i musi wystąpić do sądu przełożonego o wyznaczenie innego sądu równorzędnego, ale wówczas w innym trybie tj. ma podstawie art. 44 k.p.c. Z tych powodów, na podstawie art. 44¹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.M.L.[r.g.]