Supreme Court dismisses divorce case referral due to lack of legal grounds in lower court order.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court returned the divorce case files to the District Court in Bydgoszcz because the lower court's order lacked a legal basis for requesting jurisdiction designation. The District Court had issued a bare order citing Article 45 of the Code of Civil Procedure without explaining why local jurisdiction rules under Article 41 were inapplicable. The Court ruled that the lower court must provide specific factual circumstances justifying the referral, as the Supreme Court cannot reconstruct missing legal arguments.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 45 k.p.c.; Art. 41 k.p.c.: The Supreme Court may designate a court for divorce proceedings only if the lower court explicitly demonstrates that local jurisdiction rules cannot be applied based on the specific circumstances of the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
III CO 1373/25 POSTANOWIENIE 28 stycznia 2026 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Marcin Trzebiatowski na posiedzeniu niejawnym 28 stycznia 2026 r. w Warszawiew sprawie z powództwa B.P.przeciwko P.P.o rozwód,na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczypostanowieniem z 13 listopada 2025 r., X C 1117/25,o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, zwraca akta sprawy Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy. (M.K.)
UZASADNIENIE
B.P. wniosła do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy pozew o rozwód. Postanowieniem z 13 listopada 2025 r., X C 1117/25 w/w Sąd zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania tej sprawy. Rezygnując z zamieszczenia uzasadnienia, jedynie w samej sentencji – wpisanej odręcznie w ramach protokołu rozprawy w w/ dniu, w oparciu o postanowienie w tej sprawie wpisane komputerowo w treści tego protokołu – Sąd ten zdecydował o przesłaniu akt do Sądu Najwyższego celem oznaczenia sądu właściwego do rozpoznania sprawy.
Postawa prawna do tego nie została wskazana w rzeczonym postanowieniu.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy stwierdza, że wobec braku wskazania podstawy prawnej dla wniosku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy w tej sprawie nie jest wiadome, a na pewno nie jest jasne, z jakiej przyczyny Sąd ten oczekuje od Sądu Najwyższego oznaczenia sądu właściwego.Niemniej, nawet wychodząc z założenia, że taką podstawą miałby być art. 45 k.p.c., nie byłoby w tej sprawie, wobec braku uzasadnienia opartego na nim wniosku, racji dla jego rozpoznania merytorycznego.Zgodnie z powołaną normą, jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1).
O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2).Wymaga zaznaczenia, że wystąpienie do Sądu Najwyższego w trybie art. 45 k.p.c. jest uzasadnione tylko pod warunkiem, że nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. W sprawach o rozwód właściwość miejscową określa art. 41 k.p.c., który stanowi, że powództwo ze stosunku małżeństwa wytacza się wyłącznie przed sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu.
Z braku takiej podstawy, wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma - sąd miejsca zamieszkania powoda. A zatem dopiero, jeśli nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c., zastosowanie może znaleźć art. 45 k.p.c. (np. postanowienie SN z 30 marca 2021 r., V CO 61/21). Przy czym, w takim przypadku muszą być wykazane przyczyny uzasadniające oznaczenie sądu na podstawie art. 45 k.p.c. Przedstawiając wniosek o oznaczenie sądu właściwego w postanowieniu, o którym mowa wyżej, Sąd Okręgowy w Bydgoszczy ograniczył się do sformułowania sentencji z pominięciem uzasadnienia, w którym wskazałby konkretne okoliczności sprawy, sytuację stron, a także przepisy o właściwości miejscowej, które nie pozwalają na ustalenie sądu miejscowo właściwego.
Tak sformułowane postanowienie nie pozwala więc na merytoryczną ocenę przedłożonego wniosku. Przedstawienie okoliczności, które świadczyłyby o wystąpieniu stanu rzeczy wypełniającego hipotezę normy wynikającej art. 45 k.p.c. należy do sądu występującego o oznaczenie sądu właściwego, co może nastąpić wyłącznie w uzasadnieniu takiego postanowienia. Sąd występujący o oznaczenie w niniejszej sprawie nie uzasadnił swojego wystąpienia, a rekonstrukcja takich okoliczności oraz poszukiwanie argumentów uzasadniających oznaczenie sądu właściwego nie należą do Sądu Najwyższego (postanowienia SN: z 29 maja 2018 r., III CO 56/18, OSNC-ZD 2019, nr 2, poz. 25; z 1 czerwca 2015 r., III CO 37/15, OSNC 2015, nr 12, poz. 150; z 13 listopada 2007 r., III CO 17/07, z 30 września 2020 r., II CO 222/20, oraz z 15 października 2021 r., IV CO 162/21, a ostatnio także m.in. postanowienia SN: z 22 maja 2025 r., III CO 571/25 i z 24 września 2025 r., III CO 629/25).W/w brak formalny referowanego postanowienia uniemożliwiają rozpoznanie przez Sąd Najwyższy wniosku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy o wyznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy pozwu o rozwód.
Dlatego konieczne jest zwrócenie akt sprawy w celu uzupełnienia postanowienia o motywy je uzasadniające.Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia. Marcin Trzebiatowski (M.K.)[SOP]