Supreme Court dismisses retrial appeal due to lack of exceptional circumstances and failure to prove impossibility of other remedies.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected a retrial appeal filed by a beneficiary regarding a final inheritance ruling. The appellant argued that the lower court erred by not recognizing a special circumstance preventing her from filing an appeal, claiming she relied on the court's decision and was unaware of her sister's successful appeal. The court found no exceptional circumstances since the appellant knew an appeal existed and chose not to use it, and she failed to prove that other legal remedies were unavailable.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 519 § 2 k.p.c.; Art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.; Art. 4248 § 1 k.p.c.: A retrial appeal against a first-instance ruling requires proof of exceptional circumstances preventing the use of available remedies and a qualified legal error; mere lack of legal representation or reliance on the court does not constitute an exceptional circumstance.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CNP 40/10
POSTANOWIENIE
Dnia 19 listopada 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Strzelczyk
w sprawie z wniosku I. C.
przy uczestnictwie D. R., K. M., J. M., M. M., K. M., S. M. i M. M.
o dział spadku po zmarłych D. i R. M.,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 listopada 2010 r.,
na skutek skargi uczestniczki D. R.
o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego
postanowienia Sądu Rejonowego w M. z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt I Ns (…)
[WSC (…)],
odrzuca skargę i nie obciąża uczestniczki D. R. kosztami postępowania
wywołanego wniesieniem skargi.
Uzasadnienie
Uczestniczka postępowania D. R. wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z
prawem prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w M. z 14 marca 2008 r.
wydanego w sprawie z wniosku I. C. przy uczestnictwie D. R., K. M., J. M., S. M. i M. M.
o dział spadku.
Skarżąca wskazała, że od powyższego orzeczenia nie wniosła środka
odwoławczego oraz, że nie przysługuje jej żaden inny środek prawny. Jej zdaniem
niezgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia wynika z naruszenia podstawowych
zasad porządku prawnego zaś wniesienie skargi od orzeczenia Sądu pierwszej instancji
uzasadnione jest dodatkowo faktem wystąpienia wyjątkowego wypadku. Wyjaśniła, że w
postępowaniu, którego skarga dotyczy nie była reprezentowana przez zawodowego
pełnomocnika i mając zaufanie do Sądu i jego rozstrzygnięcia nie skorzystała z
przysługującego jej środka odwoławczego. O oczywistym błędzie Sądu dowiedziała się
dopiero z apelacji wnioskodawczyni I. C., której sytuacja w postępowaniu była
identyczna. Sąd Okręgowy na skutek apelacji wnioskodawczyni zmienił orzeczenie
Sądu Rejonowego poprawiając oczywistą niezgodność orzeczenia z ustaleniami
poczynionymi przez Sąd pierwszej instancji w zakresie wartości nieruchomości i
wysokości udziału przypadającego I. C., co w ocenie skarżącej również świadczy o tym,
że zaskarżone orzeczenie jest niezgodne z prawem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
przysługuje od prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy wydanego w
postępowaniu nieprocesowym przez sąd drugiej instancji, gdy przez jego wydanie
stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze
przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 519 2 § 1
k.p.c.). Na zasadzie wyjątku od powyższej reguły skargę można wnieść od
postanowienia sądu pierwszej instancji, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących
im środków prawnych, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze
innych przysługujących stronie środków prawnych. W takiej sytuacji dopuszczalność
skargi uzależniona jest od kumulatywnego spełnienia dwóch dodatkowych przesłanek,
tj. istnienia wyjątkowego wypadku oraz występowania niezgodności z prawem o
kwalifikowanym charakterze, wynikającej z naruszenia podstawowych zasad porządku
prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela (art. 519 2 § 2
k.p.c.).
W ugruntowanym już orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że za
wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 5192 § 2 k.p.c. (art. 4241 § 2 k.p.c.) można
uznać np. nieskorzystanie przez stronę z przysługującego jej środka zaskarżenia z
powodu ciężkiej choroby, katastrofy, klęski żywiołowej lub błędnej informacji udzielonej
przez pracownika sądu, a zatem, że w przepisie tym chodzi o sytuacje, gdy nie
skorzystanie z przysługującego stronie środka odwoławczego spowodowane było
wyjątkowymi okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały jej wniesienie tego
środka (zob. np. postanowienie SN z 2 lutego 2006 r., I CNP 4/06, OSNC 2006, nr 6,
poz. 113; postanowienie SN z 19 października 2006 r., III BU 2/06, OSNP 2007, nr 1718, poz. 263; postanowienie SN z 22 marca 2007 r., II CNP 35/07, nie publ;
postanowienie SN z 12 grudnia 2007 r., I CNP 111/07, nie publ; postanowienie SN z 27
listopada 2008 r., II CNP 105/08, nie publ; wyrok SN z 24 czerwca 2009 r., I CNP 28/09,
nie publ.).
Skarżąca wnosząc skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia
Sądu Rejonowego w M. nie wykazała, że występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający
dopuszczalność skargi. Przytoczona przez nią argumentacja zmierza co najwyżej do
wykazania, że niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad
porządku prawnego oraz naruszenia konstytucyjnych wolności i praw człowieka i
obywatela. Zdaniem skarżącej uchybienia, których dopuścił się Sąd pierwszej instancji
skutkowały naruszeniem art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jak również art. 6 Konwencji o
Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Skarżąca nie wykazała natomiast,
że istnieją okoliczności, z których wynikałoby, że nie skorzystanie z przysługującego
środka odwoławczego, a konkretnie z apelacji spowodowane było wyjątkowymi
okolicznościami, które obiektywnie uniemożliwiały jej wniesienie tego środka prawnego.
Przeciwnie, sama skarżąca w uzasadnieniu skargi wyjaśniła, że mając zaufanie do
orzeczenia Sądu nie skorzystała z przysługującego jej środka odwoławczego. Jak
wynika z uzasadnienia skargi, skarżąca miała nie tylko świadomość, że przysługuje jej
środek odwoławczy, ale również miała wiedzę o tym, że środek taki wniosła jej siostra,
uczestniczka postępowania I. C. Dopiero w momencie, gdy wniesiona przez
uczestniczkę postępowania apelacja okazała się skuteczna, skarżąca postanowiła
zaskarżyć przedmiotowe orzeczenie, którego wcześniej nie kwestionowała. Powyższe
okoliczności, jak również fakt, że w postępowaniu, w którym wydane zostało zaskarżone
orzeczenie skarżąca nie była reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika, nie
stanowią wyjątkowego wypadku w rozumieniu art. 5192 § 2 k.p.c.
Zważyć też należy, że zgodnie z treścią przepisu art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., na
wnoszącym skargę ciąży obowiązek wykazania, że wzruszenie zaskarżonego
orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Obowiązkiem
wnoszącego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia
jest przeprowadzenie wywodu, z którego wynikałoby, że konkretny środek (środki) nie
jest dopuszczalny albo, że z innych względów nie mógłby odnieść skutku. Należy przy
tym podkreślić, że artykuł 4245 § 1 pkt 5 k.p.c., wyraźnie wskazuje, że okoliczność ta ma
zostać przez skarżącego „wykazana”. Nie wystarczy zatem samo twierdzenie
skarżącego nie poparte w tym zakresie stosowną argumentacją i przytoczeniem
właściwych przepisów prawnych (por. post. SN z 17 sierpnia 2005 r., I CNP 5/05, OSNC
2006, nr 1, poz. 17; post. SN z 22 listopada 2006 r., V CNP 140/06, nie publ; post. SN z
30 stycznia 2008 r., V CNP 199/07, nie publ.). Skarżąca nie przytoczyła jednak, w tym
zakresie, żadnej argumentacji prawnej ograniczając się do gołosłownego stwierdzenia,
że nie wniosła środka odwoławczego i nie przysługuje jej żaden inny środek prawny.
Skarżąca, w szczególności nie odniosła się do skargi o wznowienie postępowania, która
przysługuje uczestnikowi postępowania nieprocesowego na podstawie art. 524 k.p.c.
Brak wykazania tej przesłanki powoduje to, że skarga dotknięta jest tzw. brakiem
istotnym, nienaprawialnym i podlega odrzuceniu, bez wzywania do jego usunięcia – art.
4248 § 1 k.p.c. (por. post. SN z 12 czerwca 2006 r., I CNP 21/06, nie publ., post. SN z
27 lipca 2006 r., III CNP 34/06, nie publ., post. SN z 17 stycznia 2007 r. I CNP 76/06, nie
publ.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 4248 § 1 i 2 k.p.c.
w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji rozstrzygając o kosztach postępowania
na podstawie art. 102 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c.