Supreme Court dismisses appeal for revocation of gift due to lack of gross ingratitude. The court finds the mother's actions did not meet the legal threshold for revocation under the Civil Code.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by parents seeking to revoke a gift of land shares made to their daughter. The lower courts found that the daughter's conduct, including proposing to dissolve the family farm, did not constitute gross ingratitude under the Civil Code. The court ruled that the specific actions taken by the daughter did not meet the high legal standard required to trigger the right of revocation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 898 § 1 k.c.; Art. 899 § 2 k.c.: Gross ingratitude requires conduct so severe that it causes the donor to feel it highly negatively, such as committing crimes against life or health or violating personal duties like refusing assistance during illness.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt III CKN 926/98
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lipca 2000 r.
Sąd Najwyższy Izba Cywilna
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSN - Andrzej Wypiórkiewicz
Sędziowie:
SN - Stanisław Dąbrowski
SN - Marian Kocon (spraw.)
Protokolant: Iwona Budzik
po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2000 r.
na rozprawie sprawy z powództwa W. i L. małżonków S.
przeciwko J. W.
o odwołanie umowy darowizny
na skutek kasacji powodów
od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Z.
z dnia 29 kwietnia 1998 r., sygn. akt I Ca […]
oddala kasację.
UZASADNIENIE
Dnia 4 stycznia 1992 r. powodowie zawarli z pozwaną umowę w formie
aktu notarialnego, określoną jako darowizna. Przedmiot jej stanowił udział
w wysokości ½ we własności opisanych bliżej nieruchomości rolnych.
W umowie
zastrzeżono,
iż
zawarcie
jej
nastąpiło
w
trybie
ustawy
z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jedn. tekst:
Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).
Powodowie wnieśli o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia
woli o przeniesieniu na powodów przedmiotu wymienionej umowy.
Podstawę żądania stanowił art. 898 § 1 k.c. Powodowie twierdzili, że pozwana
dopuściła się wobec nich rażącej niewdzięczności, uzasadniającej zastosowanie
powołanego przepisu.
Sąd Rejonowy w H. wyrokiem z dnia 4 grudnia 1997 r. oddalił
powództwo, wobec niedopatrzenia się w ustalonym postępowaniu pozwanej
cech rażącej niewdzięczności w rozumieniu art. 898 § 1 k.c.
Zarówno ustalenia Sądu I instancji, jak i jego rozważania prawne zostały
przez Sąd Wojewódzki w Z. uznane za prawidłowe, toteż apelacja powodów
została wyrokiem tego Sądu z dnia 29 kwietnia 1998 r. oddalona.
Kasacja powodów - oparta na podstawie pierwszej z art. 3931 k.p.c. zawiera zarzut naruszenia art. 898 § 1 k.c., i zmierza do zmiany zaskarżonego
wyroku przez uwzględnienie powództwa.
Rozpoznając sprawę w przytoczonych granicach kasacji (art. 39311k.p.c.),
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Darowizna
wytwarza
stosunek
etyczny
między
darczyńcą
a obdarowanym, wyróżniający się etycznym obowiązkiem wdzięczności.
Pogwałcenie tego obowiązku przez dopuszczenie się ciężkich uchybień
opatrzone jest sankcją prawną, przewidzianą w art. 898 § 1 k.c., w postaci prawa
odwołania darowizny. Warunkiem prawa odwołania jest, aby obdarowany
dopuścił się względem darczyńcy rażącej niewdzięczności. Taką kwalifikowaną
postać ma dopiero takie zachowanie się obdarowanego, które w świetle
istniejących reguł moralnych i prawnych świadczy o tym, że darczyńca odczuwa
je wysoce ujemnie. O tym, czy postępowanie obdarowanego przedstawia
się jako rażąca niewdzięczność rozstrzyga sąd. Powołany w kasacji art. 898 § 1
k.c. nie ułatwia tego zadania sądowi, gdyż nie precyzuje pojęcia rażącej
niewdzięczności i nie zawiera także wskazówek, za pomocą których można
byłoby
formułować
jakieś
generalne
elementy
tej
niewdzięczności.
Powszechnie przyjmuje się jednak, że przy tym zadaniu sąd może posiłkować
się art. 899 § 2 k.c. Z przepisu zaś tego wynika, że rażąca niewdzięczność
występuje wtedy, gdy obdarowany dopuszcza się względem darczyńcy
przestępstwa /tak przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu/, oraz
gdy obdarowany narusza obowiązki wynikające ze stosunków osobistych
łączących go z darczyńcą /np. odmawia udzielenia pomocy w czasie choroby,
mimo oczywistej możliwości/.
Rację mają Sądy niższych instancji, że ustalone zachowanie się pozwanej
względem rodziców – darczyńców nie zawiera znamion rażącej niewdzięczności
we wskazanym wyżej rozumieniu. W szczególności, z przyczyn oczywistych,
nie wyczerpuje jej znamion zachowanie pozwanej związane z prowadzeniem
wspólnych
interesów,
w
tym
propozycja
zniesienia
współwłasności
gospodarstwa rolnego.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 393 12 k.p.c.
jak w sentencji wyroku.
aw
jg