Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III CK 260/02 Generato dall'IA

Mortgage on separate property remains valid after marital property regime change and loan invalidation.

Numero d'incarto III CK 260/02
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the wife's appeal to remove a mortgage from her husband's separate property. Although the court found the loan invalid regarding joint marital assets and the couple later converted their property regime to joint ownership, the mortgage remained valid because it was originally established on the husband's separate property. The court ruled that the mortgage encumbers the real estate itself rather than the ownership right, so changes in ownership or the invalidity of the debt vis-à-vis joint assets do not extinguish the security interest.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 65 ust. 1 u.k.w.h.; Art. 94 u.k.w.h.; Art. 31 ust. 2 u.k.w.h.; Art. 6268 § 2 k.p.c.; Art. 6269 k.p.c.; A mortgage established on separate property remains valid and burdens the real estate even after the property becomes jointly owned and the underlying loan is deemed invalid with respect to joint assets.

Parole chiave

Generato dall'IA
mortgage on separate property marital property regime joint ownership conversion loan invalidity scope real estate encumbrance registration office duty security interest validity

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 65 ust. 1 u.k.w.h.
własności (art. 65 ust. 1 u.k.w.h.).
Art. 94 u.k.w.h.
46 pkt 1 oraz art. 94 u.k.w.h., przez „błędną
Art. 31 ust. 2 u.k.w.h.
w związku z art. 31 pkt 2 i art.
Art. 6268 § 1 k.p.c.
Wnioskodawczyni w kasacji zarzuciła naruszenie art. 6268 § 1 i 2 oraz art.
Art. 6268 § 2 k.p.c.
i art. 6268 § 2 k.p.c.).
Art. 6269 k.p.c.
Art. 393 § 12 k.p.c.
orzekł, jak w sentencji (art. 39312 k.p.c.
art. 6269 k.p.c
art. 94 u.k.w.h
46 pkt 1 oraz art. 94 u.k.w.h., przez „błędną
art. 65 ust. 1 u.k.w.h
własności (art. 65 ust. 1 u.k.w.h.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Postanowienie z dnia 16 stycznia 2004 r., III CK 260/02

Hipoteka ustanowiona na nieruchomości stanowiącej majątek odrębny

małżonka, zabezpieczająca wierzytelność z tytułu umowy pożyczki, która

została następnie uznana za nieważną w stosunku do majątku wspólnego

małżonków, obciąża tę nieruchomość także po włączeniu jej na podstawie

umowy majątkowej małżeńskiej do majątku wspólnego.

Sędzia SN Kazimierz Zawada (przewodniczący)

Sędzia SN Bronisław Czech (sprawozdawca)

Sędzia SN Iwona Koper

Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Elżbiety W. przy uczestnictwie Grzegorza

W. oraz ING Banku Ś. S.A. w K., Oddziału w W. o wykreślenie hipoteki, po

rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 16 stycznia 2004 r. kasacji

wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 14 marca

2002 r.

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Elżbieta W. i Grzegorz W. zawarli małżeństwo w dniu 21 lipca 1984 r.

Grzegorz W. w dniu 10 października 1997 r. zaciągnął pożyczkę gotówkową w

kwocie 330 000 zł w Banku Ś. w K., Oddział w W. Następnie, aktem notarialnym z

dnia 31 lipca 1998 r., jako zabezpieczenie spłaty kwoty 150 000 zł z wymienionej

pożyczki, ustanowił hipotekę na stanowiącej jego majątek odrębny nieruchomości,

objętej księgą wieczystą nr (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wadowicach.

Hipoteka ta została wpisana w księdze wieczystej. W sprawie z powództwa Elżbiety

W. Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej, wyrokiem z dnia 13 marca 2001 r. ustalił, że

wymieniona umowa pożyczki „jest nieważna w odniesieniu do majątku wspólnego

małżonków Elżbiety W. i Grzegorza W.” Wyrok ten uprawomocnił się. Następnie

Elżbieta i Grzegorz małżonkowie W. umową zawartą w formie aktu notarialnego w

dniu 21 marca 2001 r. rozszerzyli ustawową majątkową wspólność majątkową na

wszelkie prawa i przedmioty majątkowe nabyte przez każdego z nich w

jakiejkolwiek formie, zarówno przed zawarciem małżeństwa, jak i w czasie jego

trwania. W związku z tym w księdze wieczystej w miejsce Grzegorza W. zostali

wpisani jako właściciele Grzegorz W. i Elżbieta W. we wspólności ustawowej

małżeńskiej.

Elżbieta W. wniosła o wykreślenie przedmiotowej hipoteki i powołała jako

materialnoprawną podstawę wykreślenia wyrok Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej

oraz umowę majątkową małżeńską.

Sąd Rejonowy w Wadowicach postanowieniem z dnia 29 października 2001 r.

oddalił wniosek, a Sąd Okręgowy w Krakowie, postanowieniem zaskarżonym

kasacją, oddalił apelację wnioskodawczyni. Przyjął, że umowa majątkowa

małżeńska rozszerzając wspólność majątkową, doprowadziła jedynie do zmiany w

zakresie właściciela nieruchomości, co jest obojętne z punktu widzenia

skuteczności zabezpieczenia hipoteką (art. 65 ust. 1 i art. 94 ustawy z dnia 6 lipca

1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz.

1361 ze zm. – dalej: "u.k.w.h.").

Wnioskodawczyni w kasacji zarzuciła naruszenie art. 6268 § 1 i 2 oraz art.

6269 k.p.c. przez rozpoznanie wniosku w zakresie przekraczającym jego granice

oraz sprzecznie z treścią i formą dołączonych do wniosku dokumentów (wyrok

Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej i aktualna treść księgi wieczystej), art. 38 pkt 3

w związku z art. 31 pkt 2 i art. 46 pkt 1 oraz art. 94 u.k.w.h., przez „błędną

wykładnię i niewłaściwe zastosowanie”. Przytaczając wymienione podstawy kasacji,

Elżbieta W. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia

Sądu Rejonowego w Wadowicach i przekazanie sprawy do ponownego

rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje: (...)

Skarżąca domagała się wykreślenia hipoteki na podstawie dwóch

dokumentów: prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej z dnia 13

marca 2001 r., ustalającego, że przedmiotowa umowa pożyczki zawarta przez

Grzegorza W. z Bankiem Ś. w K., Oddział w W. w dniu 10 października 1997 r., jest

nieważna w odniesieniu do majątku wspólnego małżonków Elżbiety i Grzegorza W.,

a także wymienionej umowy majątkowej małżeńskiej, rozszerzającej zakres

wspólności majątkowej małżeńskiej. Zdaniem skarżącej, skoro umowa pożyczki jest

nieważna w odniesieniu do majątku wspólnego, to nie istnieje wierzytelność, którą

zabezpiecza hipoteka na nieruchomości stanowiącej majątek wspólny.

Pogląd ten jest błędny. Wyrok ustalający nieważność umowy pożyczki w

odniesieniu do majątku wspólnego Elżbiety i Grzegorza małżonków W. odnosi się

wprawdzie do majątku wspólnego istniejącego w chwili zaciągania pożyczki, w

chwili wydania wyroku oraz później, to jednak nie ma wpływu na istnienie

wierzytelności i zabezpieczającą ją hipotekę, jest bowiem w sprawie niesporne, że

w chwili zawarcia umowy pożyczki, powstania hipoteki na przedmiotowej

nieruchomości oraz wydania wyroku nieruchomość ta stanowiła majątek odrębny

Grzegorza W. Wynika z tego, że nie wygasła wierzytelność zabezpieczona hipoteką

i z tej przyczyny nie wygasła też hipoteka (art. 94 u.k.w.h.).

Hipoteka, której dotyczy niniejsza sprawa, ustanowiona na nieruchomości

stanowiącej majątek odrębny Grzegorza W., obciąża nieruchomość, a nie prawo

własności (art. 65 ust. 1 u.k.w.h.). W związku z tym – jak trafnie przyjął Sąd

Okręgowy – przekształcenie prawa własności przysługującego Grzegorzowi W. w

prawo współwłasności łącznej Elżbiety i Grzegorza małżonków W., a więc zmiana

podmiotów własności, nie ma żadnego znaczenia dla istnienia hipoteki i możliwości

zaspokojenia się przez wierzyciela z nieruchomości nią obciążonej. Podstawowy cel

hipoteki – określony w powołanym przepisie – polega bowiem na tym, że wierzyciel,

którego wierzytelność jest zabezpieczona hipoteką może dochodzić zaspokojenia z

nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem

przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości.

Z powyższego wynika, że wspomniany wyrok i umowa majątkowa małżeńska

nie mogły stanowić podstawy wykreślenia przedmiotowej hipoteki (art. 31 ust. 2

u.k.w.h. i art. 6268 § 2 k.p.c.).

Skarżąca trafnie stwierdziła, że wpis w księdze wieczystej dokonywany jest

jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje

dokonanie wpisu z urzędu, oraz że sąd rozpoznając wniosek o wpis bada jedynie

treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi

wieczystej (art. 6268 § 1 i 2 k.p.c.). Trafnie przywołała również skarżąca przepis art.

6269 k.p.c., stanowiący, że sąd oddala wniosek o wpis, jeżeli brak podstaw albo

istnieją przeszkody do jego dokonania. Sąd Okręgowy nie naruszył jednak tych

przepisów, orzekł bowiem w granicach wniosku (nastąpiło oddalenie wniosku o

wykreślenie hipoteki) po ustaleniu na podstawie dokumentów (wyrok i umowa

majątkowa małżeńska), że wierzytelność zabezpieczona hipoteką nie wygasła i po

zbadaniu treści księgi wieczystej. Skarżąca nie ma także racji, jeżeli utrzymuje, że

Sąd powinien poprzestać jedynie na badaniu ostatniego wpisu dotyczącego

własności, z którego wynika, że nieruchomość stanowi przedmiot współwłasności

łącznej Elżbiety i Grzegorza małżonków W., a nie sięgać do treści poprzednich

wpisów. Ograniczenie takie nie wynika z art. 6268 § 2 k.p.c.

Skoro podstawy kasacji okazały się nieusprawiedliwione, Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji (art. 39312 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.).