Legislator Giurisprudenza & Legislazione
III AZP 30/95 Generato dall'IA

Post-annulment asset return valuation date determined by new ruling date, not annulled ruling date.

Numero d'incarto III AZP 30/95
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ruled that asset return valuation must be calculated based on the date of the new ruling, not the annulled one. The Social Commission had previously valued assets using the date of its original decision, which the Administrative Court later annulled. The Court held that the statutory language and constitutional principles of property protection and social justice require compensation reflecting the real purchasing power at the time of the final judgment.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, art. 3 ust. 1; Art. 3 ust. 2 zdanie drugie w związku z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy: Po uchyleniu przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej, wskaźnik waloryzacji ustala się według stanu z dnia wydania ponownego orzeczenia.

Parole chiave

Generato dall'IA
asset return valuation Social Commission ruling state of war assets property restitution annulment effect purchasing power index administrative law

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, art. 3 ust. 1
[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, art. 3 ust. 2 zdanie drugie
[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, art. 7 ust. 2
drugie w związku z art. 7 ust.
Ustawa z dnia 25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, art. 7 ust. 3
drugie w związku z art. 7 ust.
Kodeks postępowania administracyjnego, art. 207 § 2 pkt 1 i 3
administracyjny na podstawie art. 207 § 2 pkt 1 i 3 k.p.a., to wówczas Komisja jest
art. 391 k.p.c
[...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.
art. 211 k.p
w związku z art. 211 k.p.a.
art. 382 k.p.c
art. 35 § 3 k.p
załatwienia sprawy określone w art. 35 § 3 k.p.a.
art. 207 § 2 pkt 1 k.p
Sąd ten stwierdzając istnienie przesłanek określonych w art. 207 § 2 pkt 1 k.p.a.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 7 marca 1996 r.

III AZP 30/95

Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Kazimierz Jaśkowski,

Andrzej Kijowski, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Waldemara Grudzieckiego, w sprawie

ze skargi Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych w Warszawie na

orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 11 lutego 1994 r. [...] w

przedmiocie zwrotu majątku związkowego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia

7 marca 1996 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 5 czerwca 1995 r. [...] do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a.

Czy po uchyleniu przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej Komisji

Rewindykacyjnej, wskaźnik waloryzacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25

października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (Dz. U. z 1991 r., Nr 4,

poz. 17), ustala się na dzień wydania ponownego orzeczenia?

p o d j ą ł następującą uchwałę:

Po uchyleniu przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej, wskaźnik waloryzacji, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia

25 października 1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i

organizacje społeczne w wyniku wprowadzenia stanu wojennego (Dz. U. z 1991 r.

Nr 4, poz. 17), ustala się według stanu z dnia wydania ponownego orzeczenia.

Uzasadnienie

Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 30 września 1992 r. [...]

zobowiązała Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych w Warszawie do

zapłaty Zarządowi Oddziału Regionu NSZZ ASolidarność@ Ś.O. w K.-K. kwoty

665.604.000 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że wnioskodawca określił utracony przez

niego majątek na kwotę 4.761.145,50 zł. Utracony majątek został przejęty przez

Komisję do Spraw Zarządu Majątkiem Związków Zawodowych, a następnie przekazany

Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych, które przejęło środki pieniężne

w kwocie 4.532.872 zł, środki trwałe o wartości 118.560 zł oraz przedmioty nietrwałe

wartości 14.886 zł. Pozostałą część majątku przejął Urząd Miejski w K.-K.

Wnioskodawca wobec zawarcia z tym Urzędem ugody ograniczył roszczenie jedynie do

kwot przejętych przez OPZZ.

Komisja stwierdziła ponadto, że ze względu na niemożność wyliczenia aktualnej

wartości środków trwałych i nietrwałych, dodano ich wartość do wartości środków

pieniężnych, waloryzując je od daty przejęcia, tj. od dnia 30 czerwca 1985 r. Współ-

czynnik waloryzacji wynosi 142,64, a kwota po jej zwaloryzowaniu - 665.604.000 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 listopada 1993

r. [...] uchylił zaskarżone przez Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych

orzeczenie Społecznej Komisji Rewindykacyjnej z dnia 30 września 1992 r.

W ocenie Sądu przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o

zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku

wprowadzenia stanu wojennego ( Dz. U. z 1991 r., Nr 4 poz. 17) nie daje podstaw do

waloryzowania [...] środków trwałych i przedmiotów nietrwałych, stanowiących majątek

NSZZ ASolidarność@, przekazanych innym związkom zawodowym na podstawie

przepisów powyższej ustawy, bowiem przepis ten reguluje jedynie sposób waloryzacji

waluty polskiej znajdującej się na rachunkach bankowych. W odniesieniu do tej

pierwszej kategorii majątku ma zastosowanie przepis art. 2 ustawy, który przyjmuje

zasadę zwrotu przejętych składników majątkowych, w przypadku zaś zniszczenia,

zaginięcia lub zużycia składnika majątku w stopniu uniemożliwiającym jego dalsze

użytkowanie w ust. 3 tego przepisu przewidziane zostało odszkodowanie ze wskazaniem sposobu jego ustalenia.

Społeczna Komisja Rewindykacyjna orzeczeniem z dnia 11 lutego 1994 r. [...]

nakazała Ogólnopolskiemu Porozumieniu Związków Zawodowych zwrot na rzecz

Zarządu Regionu NSZZ ASolidarność@ Ś.O. w O. 975.927.300 zł., umarzając postępowanie w pozostałej części. W uzasadnieniu orzeczenia stwierdzono m.in., że ponieważ

poprzednie orzeczenie uchylone przez sąd administracyjny uważa się za niebyłe,

Komisja nie mogła wydając orzeczenie zastosować współczynnika przeliczającego

wartość waloryzacji z poprzedniego orzeczenia, lecz obowiązana była zastosować

znacznie wyższy przelicznik aktualny (215,30).

Rozpoznając skargę Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych na

powyższą decyzję Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie powziął wątpliwość, czy

po uchyleniu przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej

wskaźnik waloryzacji ustala się na dzień wydania ponownego orzeczenia.

W ocenie Sądu przepis art. 3 ust. 1 zdanie drugie ustawy z dnia 25 października

1990 r. o zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne

w wyniku wprowadzenia stanu wojennego nie nasuwa wątpliwości. Wątpliwości te

nasuwają się natomiast w przypadku, gdy po uchyleniu orzeczenia Społecznej Komisji

Rewindykacyjnej w następstwie skargi strony zobowiązanej do zwrotu majątku, Komisja

dokona waloryzacji według stanu z dnia wydania ponownego orzeczenia i podlegająca

zwrotowi kwota znacznie wzrośnie w stosunku do pierwotnie orzeczonej. Można

bowiem prezentować pogląd, że wniesienie skargi nie może prowadzić do pogorszenia

sytuacji skarżącego, zwłaszcza kiedy sama odpowiedzialność nie była w skardze

kwestionowana, treść zaś przepisu nie wyklucza uznania za datę wydania orzeczenia

dnia, w którym Komisja orzekła kogo co do zasady obciąża obowiązek zwrotu majątku.

W ocenie Sądu nie jest do przyjęcia zarówno koncepcja, aby sąd - powołując art.

382 k.p.c. w związku z art. 211 k.p.a. - oddalił skargę, jak też koncepcja, że ryzyko

wniesienia skargi obciąża stronę, gdyż wówczas traci znaczenie sądowa kontrola

legalności i prawo strony do sądu staje się iluzoryczne.

Sąd stwierdził ponadto, że w postępowaniu przed Komisją obowiązują terminy

załatwienia sprawy określone w art. 35 § 3 k.p.a. i istotna dla waloryzacji, chwila

orzekania, nie powinna być odległa od chwili wszczęcia postępowania. Terminy te nie

są jednak w ocenie Sądu przestrzegane w praktyce, co wpływa na wysokość podlegającej zwrotowi kwoty, a zatem strona ponosi skutki przewlekłości postępowania i

wadliwości rozstrzygnięcia.

Prokurator wniósł o odmowę udzielenia odpowiedzi na przedstawione w

zagadnieniu pytanie prawne.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 25 października 1990 r. o

zwrocie majątku utraconego przez związki zawodowe i organizacje społeczne w wyniku

wprowadzenia stanu wojennego ( Dz. U. z 1991 r. Nr 4 poz. 17) waluta polska, która

znajdowała się na rachunkach bankowych, podlega zwrotowi na rzecz podmiotów

wymienionych w art. 2 ust. 1 i 2 tej ustawy po jej waloryzacji. Stosownie zaś do przepisu

art. 3 ust. 1 zdanie drugie ustawy waloryzacji dokonuje się przez podwyższenie całej

sumy w relacji do wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników w

gospodarce uspołecznionej ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu

Statystycznego, jaki nastąpił odpowiednio między dniem 12 grudnia 1981 r. lub dniem

faktycznego pozbawienia majątku a dniem wydania orzeczenia. Z powołanych

przepisów wynika, że zwrot waluty polskiej stanowiącej składnik majątku związków

zawodowych i organizacji społecznych, odebranych tym podmiotom w wyniku

wprowadzenia stanu wojennego, a także przekazanych innym strukturom związkowym

lub jednostkom organizacyjnym na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 ust. 1

może nastąpić po zwaloryzowaniu kwoty podlegającej zwrotowi w sposób wskazany w

art. 3 ust. 1 zdanie drugie. W tym ostatnim przepisie ustawodawca określił przejrzystą

metodę waloryzacji tych kwot przez wskazanie, że waloryzacja powinna być

dokonywana w stosunku do wzrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia

pracowników w gospodarce uspołecznionej, jaki nastąpił między dniem 12 grudnia 1981

r. lub dniem faktycznego pozbawienia majątku, a dniem wydania orzeczenia przez

Społeczną Komisję Rewindykacyjną. Z przepisu tego wynika w sposób nie budzący

wątpliwości, że Komisja jest obowiązana dokonywać waloryzacji waluty polskiej

podlegającej zwrotowi według stanu na dzień wydania orzeczenia w sprawie.

W świetle powyższego przepisu brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia,

że po uchyleniu przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej Komisji Rewindykacyjnej i wydaniu nowego orzeczenia w sprawie, waloryzacja kwot podlegających

zwrotowi powinna być dokonywana według stanu na dzień wydania orzeczenia

uchylonego przez sąd. Reguły wykładni językowej i gramatycznej art. 3 ust. 2 zdanie

drugie w związku z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy nakazują przyjęcie odmiennego, wyrażonego

wyżej poglądu, że waloryzacja jest dokonywana według stanu istniejącego w dniu

wydania orzeczenia, które prawomocnie rozstrzyga kwestię zwrotu kwot, o których

mowa w art. 3 ust. 1 zdanie pierwsze tej ustawy. Jeżeli zatem ostateczne orzeczenie

Społecznej Komisji Rewindykacyjnej w tej sprawie zostało uchylone przez sąd

administracyjny na podstawie art. 207 § 2 pkt 1 i 3 k.p.a., to wówczas Komisja jest

zobowiązana do ponownego rozpatrzenia sprawy i do zastosowania, zgodnie z dyspozycją art. 3 ust. 1 zdanie drugie ustawy, wskaźnika waloryzacji według stanu z dnia

wydania ponownego orzeczenia.

W ocenie Sądu Najwyższego za przyjętą wyżej wykładnią art. 3 ust. 1 zdanie

drugie ustawy przemawiają także dyrektywy wykładni systemowej i funkcjonalnej. Nie

ulega bowiem wątpliwości, że przyjęte w ustawie rozwiązania dotyczące zasad i trybu

zwrotu wszystkich składników majątku związków zawodowych i organizacji społecznych

odebranego im w wyniku wprowadzenia stanu wojennego, a także przekazanego innym

podmiotom na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 ustawy, należy rozpatrywać

również w świetle przepisów konstytucyjnych statuujących zasadę ochrony własności i

zasadę sprawiedliwości społecznej. Z powyższych zasad wynika, że naprawienie szkód

powstałych w majątku związków zawodowych i organizacji społecznych w wyniku

wprowadzenia stanu wojennego i stosowania przepisów prowadzących do uszczuplenia

tego majątku powinno być rzeczywiste, a nie tylko pozorne. W związku z tym

ustawodawca zobowiązał Społeczną Komisję Rewindykacyjną do aktualizacji, według

określonej w przepisie art. 3 ust. 1 ustawy reguły, wartości składników majątku

podlegających zwrotowi na dzień wydania orzeczenia. Zasada ta ma bowiem na celu

zapłatę przez zobowiązanego kwot odpowiadających realnej wartości nabywczej

pieniądza z daty wydania orzeczenia w sprawie zwrotu.

W kwestii, czy uchylenie przez sąd administracyjny orzeczenia Społecznej

Komisji Rewindykacyjnej, w razie uwzględnienia skargi strony zobowiązanej do zwrotu

majątku, może prowadzić do niekorzystnego dla niej wyniku sprawy, należy podzielić

pogląd wyrażony w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego o

przedstawieniu Sądowi Najwyższemu niniejszego zagadnienia prawnego. Wyrok

uchylający takie orzeczenie nie jest wyrokiem wydanym na niekorzyść skarżącego, a

wszelkie odniesienia do zasad przyjętych w k.p.c. nie są pomocne, bowiem orzeczenia

sądu administracyjnego mają wyłącznie kasacyjny charakter. Należy zatem przyjąć, że

Sąd ten stwierdzając istnienie przesłanek określonych w art. 207 § 2 pkt 1 k.p.a. jest

zobowiązany do uchylenia zaskarżonej decyzji bez żadnych ograniczeń, niezależnie od

treści skargi.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.