Supreme Court dismisses disciplinary proceedings objection, ruling the Disciplinary Ombudsman had proper standing to initiate the case against the judge.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the objection raised by the Disciplinary Ombudsman regarding the jurisdiction of the Disciplinary Court. The court found that the Ombudsman acted within his statutory powers when initiating proceedings against a judge from a lower court, contrary to the opposing party's claim of lack of authority. Consequently, the decision to transfer the case to a different disciplinary court was overturned, and the matter was remanded to the correct jurisdictional court.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 112 § 1 ust. 1 u.s.p.; Art. 114 § 1-8 u.s.p.: The Disciplinary Ombudsman possesses the standing to initiate and conduct disciplinary proceedings against judges of lower courts when mandated by the Judicial Council, thereby validating the procedural initiation of such cases.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II ZOW 44/22 POSTANOWIENIE Dnia 8 lutego 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Paweł WojciechowskiŁawnik SN Jacek LeśniewskiProtokolant Karolina Majewska po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na rozprawie w dniu 8 lutego 2023 r. sprawy sędzi Sądu Rejonowego w Ł. - K. B. obwinionej o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych z powodu odwołań wniesionych przez Krajową Radę Sądownictwa, Ministra Sprawiedliwości i Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku z dnia 12 października 2020 r., sygn. akt ASD 1/2020 postanowił:
1. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Łodzi do rozpoznania;
2. kosztami postępowania odwoławczego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
II ZOW 44/22UZASADNIENIERzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych wniósł do Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku wniosek o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej sędziego Sądu Rejonowego w Ł. – K. B., która została obwiniona o to, że: w dniu 28 czerwca 2018 r. w Ł. wykorzystując status członka Zgromadzenia Przedstawicieli Sędziów Apelacji […], w celu wspierania interesu własnego, nie wyłączyła się od udziału w głosowaniu nad kandydaturami na wolne stanowiska sędziowskie w Sądzie Okręgowym w Ł., przeprowadzonym w celu przedstawienia tych osób Krajowej Radzie Sądownictwa - w sytuacji, gdy opiniowano jej własną kandydaturę oraz kontrkandydatów, co podważało przeprowadzenie przedmiotowej procedury kwalifikacyjnej z zachowaniem zasad równych szans wszystkich kandydatów, przez co naruszyła wynikający z art. 82 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych obowiązek postępowania zgodnie ze ślubowaniem sędziowskim, w tym w szczególności obowiązek stania na straży prawa i kierowania się zasadami godności i uczciwości w służbie i poza nią, to jest zachowania przynoszącego ujmę godności sędziego i naruszającego zasady etyki zawodowej, określone w § 2, § 3 i § 5 ust.
2 Zbioru etyki zawodowej sędziów, będącego załącznikiem do uchwały Nr 25/2017 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 13 stycznia 2017 r. , tj. o czyn z art. 107 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (dalej: „u.s.p.”). Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku postanowieniem z dnia 12 października 2020 r., sygn. akt ASD 6/2020, uwzględniając wniosek obrońców obwinionej – sędziego W. Ż. i adw. A. R., na podstawie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. oraz art. 133 u.s.p. w pkt. 1 umorzył postępowanie dyscyplinarne wobec obwinionej sędzi K.
B., w pkt 2 obciążył kosztami postępowania dyscyplinarnego Skarb Państwa. Odwołanie od postanowienia wniosła Krajowa Rada Sądownictwa zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na jego treść, tj. art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., przez przyjęcie przez sąd dyscyplinarny I instancji - niezgodnie z przepisami prawa i regułami ich wykładni, że Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych nie był podmiotem uprawnionym do prowadzenia sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu rejonowego i w konsekwencji przyjęciu, że organ ten pozbawiony jest w niniejszej sprawie przymiotu uprawnionego oskarżyciela przed sądem dyscyplinarnym, co w konsekwencji skutkowało pozbawionym uzasadnienia przyjęciem, że w niniejszej sprawie zachodzi negatywna przesłanka procesowa określona w art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., tj. brak skargi uprawnionego oskarżyciela i umorzeniem postępowania.Na podstawie tak skonstruowanego zarzutu Krajowa Rada Sądownictwa wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku.Odwołanie od postanowienia wniósł również Minister Sprawiedliwości, skarżąc je w całości.
Na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów postępowania - art. 112a § 1a u.s.p. i art. 112 § 1 i 2 u.s.p. przez ich wadliwą wykładnię oraz art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. przez niewłaściwe (bezpodstawne) zastosowanie, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.Na podstawie tak skonstruowanego zarzutu Minister Sprawiedliwości wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy dyscyplinarnej Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku do rozpoznania.
Odwołanie od postanowienia wniósł także Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 438 pkt. 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia obrazę przepisów postępowania, tj. art. 128 u.s.p. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 112 § 1 u.s.p., polegającą na przyjęciu przez Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku, wbrew przepisom prawa i regułom ich wykładni, że Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych nie był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu rejonowego, a w konsekwencji na przyjęciu, że organowi temu nie przysługiwały przymioty uprawnionego oskarżyciela przed sądem dyscyplinarnym, co skutkowało nieuzasadnionym przyjęciem negatywnej przesłanki procesowej w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela i umorzeniem postępowania przeciwko obwinionemu sędziemu sądu rejonowego.Na podstawie tak skonstruowanego zarzutu Rzecznik Dyscyplinarny wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku do merytorycznego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniesione w sprawie odwołania były zasadne i zasługiwały na uwzględnienie.
Zasadne są zarzuty wszystkich skarżących, iż sąd I instancji dopuścił się obrazy art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k., uznając, że Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych nie jest podmiotem uprawnionym do prowadzenia sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu rejonowego, a w konsekwencji pozbawiony jest w niniejszej sprawie przymiotu uprawnionego oskarżyciela przed sądem dyscyplinarnym, co skutkowało błędnym przyjęciem, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka procesowa w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela i umorzeniem postępowania.Zgodzić się należy z przedstawionym przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych poglądem, iż „przywołany art. 112 u.s.p. i wskazana w nim kompetencja do występowania w określonej kategorii spraw dotyczy postępowań już zawisłych w sądzie dyscyplinarnym, gdzie rzecznik dyscyplinarny, po złożeniu wniosku o ukaranie sędziego nabywa status oskarżyciela.
Art. 112 u.s.p. w § 1 i 2 dotyczy bowiem nie rzecznika dyscyplinarnego, a oskarżyciela występującego przed sądem dyscyplinarnym (niezależnie od bezspornej okoliczności, że oskarżycielem takim może być tylko rzecznik dyscyplinarny). Przepisy umieszczone w § 1 i 2 jednoznacznie odnoszą się tylko do oskarżycieli przed sądem dyscyplinarnym i nie normują kompetencji, o których mowa w art. 114 u.s.p.” Dodatkowo podkreślić należy, iż art. 112 u.s.p. dotyczy zarówno „spraw dyscyplinarnych” sensu stricto, jak i innych spraw np. spraw delibacyjnych (art. 80 u.s.p. i art. 106zd u.s.p.), w przedmiocie zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych (art. 129 u.s.p.), lub zarządzenia o przerwie w wykonywaniu czynności (art. 130 § 1 u.s.p.).
Określa on przede wszystkim ogólną właściwość oskarżycielską poszczególnych rzeczników dyscyplinarnych (określonych szczegółowo w art. 112d u.s.p.) w oparciu o kryterium podmiotowe (funkcja lub stanowisko obwinionego). Jednakże pośrednio wynika z niego także ogólna właściwość miejscowa i rzeczowa rzecznika dyscyplinarnego w ww. sprawach sędziów. Skoro bowiem Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych posiadają – jak wynika z generalnej zasady określonej w art. 112 § 2 u.s.p. - wyłączne uprawnienia oskarżycielskie przed sądami dyscyplinarnymi w sprawach sędziów sądów apelacyjnych oraz prezesów i wiceprezesów sądów apelacyjnych i sądów okręgowych, to w stosunku do tych osób na terenie całego kraju posiadają oni wyłączne uprawnienia do podejmowania czynności i kierowania wniosków do właściwego miejscowo sądu dyscyplinarnego.
Podobnie kształtuje się ogólna właściwość miejscowa i rzeczowa zastępców rzeczników dyscyplinarnych działających przy sądach apelacyjnych i okręgowych.Natomiast szczególna właściwość rzeczowa i miejscowa Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępców Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych wynika z art. 114 § 1 u.s.p. i art.112a § 1a i § 3 u.s.p. Zgodnie z treścią pierwszego z powołanych przepisów, rzecznik dyscyplinarny podejmuje czynności wyjaśniające na żądanie Ministra Sprawiedliwości, prezesa sądu apelacyjnego lub prezesa sądu okręgowego, kolegium sądu apelacyjnego lub kolegium sądu okręgowego, Krajowej Rady Sądownictwa, a także z własnej inicjatywy.
Wobec braku jakichkolwiek ograniczeń ustawowych w tym zakresie, przyjąć należy, że Rzecznik Dyscyplinarny Sędziów Sądów Powszechnych oraz Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych muszą na żądanie uprawnionego organu lub mogą z własnej inicjatywy podjąć czynności wyjaśniające w każdym wypadku i w stosunku do każdego sędziego sądów powszechnych, a w razie stwierdzenia podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, przeprowadzić to postępowanie, przedstawić zarzut i skierować do sądu dyscyplinarnego wniosek o ukaranie (bądź odmówić wszczęcia postepowania dyscyplinarnego lub je umorzyć).
Ponadto - zgodnie z art. 112a § 1a i § 3 u.s.p. - jest on uprawniony do przekazania prowadzonej sprawy - na każdym etapie - zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działającego przy sądzie apelacyjnym lub okręgowym, jak też przejąć prowadzone przez nich sprawy do własnego prowadzenia. W sprawach prowadzonych przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych w trybie art. 114 § 1 u.s.p., jak też przejętych do prowadzenia w trybie art. 112a § 1a i § 3 u.s.p., niewątpliwie przysługuje mu szczególne uprawnienie oskarżycielskie przed sądem dyscyplinarnym (art. 112 § 1 u.s.p.), co stanowi odstępstwo od zasady wyrażonej w art. 112 § 2 u.s.p. Trafny jest także argument zawarty w uzasadnieniu odwołania Krajowej Rady Sądownictwa, że „przepisy u.s.p. w brzmieniu obowiązującym do 2 kwietnia 2018 r. przewidywały odpowiednio, że: art. 112 § 1 u.s.p. „ Uprawnionym oskarżycielem przed sądem dyscyplinarnym, w sprawach sędziów sądów apelacyjnych, a także prezesów oraz wiceprezesów sądów okręgowych, jest rzecznik dyscyplinarny, w sprawach zaś pozostałych sędziów zastępca rzecznika dyscyplinarnego”, art. 112 § 6 u.s.p. „Rzecznik dyscyplinarny jest uprawniony do przejęcia każdej sprawy prowadzonej przez zastępcę rzecznika dyscyplinarnego, jeżeli uzna to za uzasadnione interesem wymiaru sprawiedliwości”.
W świetle ówczesnego brzmienia tych przepisów, które jest tożsame z obecnym ich brzmieniem kompetencja rzecznika dyscyplinarnego do prowadzenia spraw sędziów sądów okręgowych i rejonowych nie tylko nie budziła wątpliwości interpretacyjnych, ale znajdowała potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym problematyki postępowania dyscyplinarnego.” (zob.: postanowienie Sądu Najwyższego z 14 marca 2002 r. o sygn. akt SNO 3/02, OSNSD 2002, poz. 3).” Prezentowany powyżej pogląd prezentowany jest także w orzecznictwie Izby Odpowiedzialności Zawodowej (zob.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2022 r. sygn.
II ZOW 42/22).Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć, że czynności wyjaśniające zostały w niej podjęte przez Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych nie z własnej inicjatywy, ale na podstawie żądania uprawnionego na podstawie art. 114 § 1 u.s.p. organu, tj. Krajowej Rady Sądownictwa. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, Rzecznik Dyscyplinarny był zobowiązany do podjęcia czynności wyjaśniających, a w związku ze stwierdzeniem podstaw do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, przeprowadzić je i skierować wniosek o ukaranie do sądu dyscyplinarnego (art. 114 § 2 -8 u.s.p.).
W związku z tym, iż sprawa dyscyplinarna nie została przekazana właściwemu miejscowo zastępcy rzecznika dyscyplinarnego działającemu przy sądzie okręgowym, Rzecznikowi Dyscyplinarnemu Sędziów Sądów Powszechnych przysługiwały też uprawnienia oskarżycielskie (art. 112 § 1 u.s.p.). Wobec powyższego wnioskowanie sądu I instancji o braku ustawowych uprawnień Rzecznika Dyscyplinarnego do wszczęcia i prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej SSR K. B. oraz do skierowania skargi w postaci wniosku o ukaranie, jest niewątpliwie błędne.
Z tego też względu należało uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W związku z tym, iż obwiniony K. B. jest sędzią Sądu Rejonowego w Ł., a zatem zgodnie z treścią art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., aktualnie właściwy miejscowo dla rozpoznania jej sprawy dyscyplinarnej jest Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w Łodzi. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy, po uchyleniu, zaskarżonego postanowienia, przekazał sprawę dyscyplinarną obwinionej Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Łodzi do rozpoznania, a nie Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w Białymstoku, gdyż ten ostatni Sąd, po stwierdzeniu braku swojej właściwości, również tak by postąpił (por. art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. oraz art. 35 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.).