Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II ZOW 32/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes disciplinary dismissal due to single-judge panel, requiring three-judge panel retrial.

Numero d'incarto II ZOW 32/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court overturned a disciplinary dismissal decision rendered by a single judge, ordering the case to be retried by a three-judge panel. The Ministry of Justice argued that the single-judge ruling violated procedural rules requiring three judges for disciplinary matters. The Court held that an 'absorptive dismissal' constitutes a substantive ruling on the judge's liability, necessitating a panel consistent with the law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 110 § 1 pkt 1 lit. b u.s.p.; Art. 128 u.s.p.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.: A disciplinary dismissal based on non-necessity of proceedings is a substantive ruling; a single-judge panel violates the mandatory three-judge requirement, constituting an absolute ground for appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
disciplinary proceedings absorptive dismissal single judge panel three judge panel absolute ground for appeal judicial dignity procedural violation ritiro della querela penale

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 110 § 1 pkt 1 lit. b u.s.p.
uznaje za słuszne, to obrazy przepisów postępowania upatruje w naruszeniu art. 110 § 1 pkt 1 lit.
Art. 128 u.s.p.
akt [...], wydanym w składzie jednoosobowym, na podstawie art. 128 u.s.p. w zw.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
W realiach sprawy nie budzi zatem wątpliwości, iż Sąd Dyscyplinarny przy Sadzie Apelacyjnym w [...], orzekał w składzie nieprzewidzianym dla tej sprawy, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw.
Art. 11 § 1 k.p.k.
z art. 11 § 1 k.p.k. umorzył postępowanie przeciwko X.
art. 11 § 1 k.p.k
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w niniejszym składzie, nie podziela stanowiska Sądu Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 11 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
Według Ministra Sprawiedliwości, dlatego też wskazany Sąd był nienależycie obsadzony, co z kolei powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 30 § 1 k.p.k
- ma regulacja z art. 30 § 1 k.p.k., która wprost określa skład sądu pierwszej instancji na posiedzeniu.
art. 41 § 1 k.p.k
w przedmiocie wyłączenia sędziego w sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym (art. 41 § 1 k.p.k.
art. 128 k.p.k
z art. 128 k.p.k.), czy też w sprawach o wyznaczenie przez Sąd Najwyższy właściwego sądu dyscyplinarnego do rozpoznania sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu okręgowego i sędziego sądu apelacyjnego (art.
art. 439 § 1 k.p.k
Zaistnienie w realiach sprawy bezwzględnego powodu odwoławczego, co trafnie wskazał Minister Sprawiedliwości w swoim odwołaniu, skutkować musiało, po myśli art. 439 § 1 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II ZOW 47/24
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt WZ 14/05
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt V KK 144/09
99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt V KK 144/09, Legalis).
V KK 144/09
akt V KK 144/09, Legalis).
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II ZOW 32/25 POSTANOWIENIE Dnia 4 listopada 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Barbara Skoczkowska‎Ławnik SN Stanisław AdamskiProtokolant starszy inspektor sądowy Marta Brzezińska w sprawie X. Y. – byłego sędziego Sądu Rejonowego w B., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 4 listopada 2025 r., odwołania Ministra Sprawiedliwości złożonego na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w […] z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego, postanowił: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Dyscyplinarnemu przy Sądzie Apelacyjnym w […] do ponownego rozpoznania Stanisław Adamski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska UZASADNIENIESąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] postanowieniem z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt [...], wydanym w składzie jednoosobowym, na podstawie art. 128 u.s.p. w zw. z art. 11 § 1 k.p.k. umorzył postępowanie przeciwko X.

Y. – byłemu sędziemu Sądu Rejonowego w B., obwinionemu o to, że będąc sędzią Sądu Rejonowego w B., nie złożył mimo obowiązku wynikającego z art. 87 § 1 u.s.p. właściwemu terytorialnie Prezesowi Sądu Apelacyjnego, tj. Prezesowi Sądu Apelacyjnego w [...] w ustawowym terminie wynikającym z art. 87 § 5 u.s.p., tj. do 30 kwietnia 2024 r. oświadczenia majątkowego za 2023 r. - czym naruszył przepis art. 87 § 1 u.s.p., co stanowi także oczywistą i rażącą obrazę przepisów prawa i uchybienie godności urzędu (k. 47 - 47v akt o sygn. [...]),Od powyższego postanowienia odwołanie złożył Minister Sprawiedliwości, który zaskarżył je w całości i zarzucił obrazę przepisów postępowania, tj. art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k. 62 - 62v akt o sygn. [...]). Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Odwołanie Ministra Sprawiedliwości zasługuje na uwzględnienie. Skarżący o ile samo rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego dotyczącego obwinionego X. Y. uznaje za słuszne, to obrazy przepisów postępowania upatruje w naruszeniu art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., zgodnie z którym w sprawach dyscyplinarnych sędziów, sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych orzekają w składach trzech sędziów.

Tymczasem, postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 27 maja 2025 r., w sprawie o sygn. akt [...], o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego, zapadło w składzie jednoosobowym. Według Ministra Sprawiedliwości, dlatego też wskazany Sąd był nienależycie obsadzony, co z kolei powoduje konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia z uwagi na wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...] w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał, że podziela pogląd, zgodnie z którym skład sądu dyscyplinarnego, określony w art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., dotyczy postępowań dyscyplinarnych sensu stricto, tj. mających za przedmiot kwestię odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego, a nie zagadnienia o charakterze dodatkowym czy incydentalnym, zatem tylko takich, gdy sąd na rozprawie decyduje w przedmiocie przewinienia dyscyplinarnego określonego sędziego.

W pozostałych kwestiach odpowiednie zastosowanie - poprzez art. 128 u.s.p. - ma regulacja z art. 30 § 1 k.p.k., która wprost określa skład sądu pierwszej instancji na posiedzeniu. Nie ma więc, zdaniem Sąd Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], potrzeby wyznaczania składu kolegialnego w układzie procesowym, gdzie ustawodawca nakazuje lub przewiduje możliwość umorzenia postępowania, jak również nie znajduje uzasadnienia pogląd, zgodnie z którym takie rozstrzygnięcie nie może nastąpić w procedurze nieobarczonej nadmiernym formalizmem.W ocenie Sądu Najwyższego rozpoznającego odwołanie, w powyższej kwestii należy przyznać rację Ministrowi Sprawiedliwości.

Istotnie, w myśl powołanego wyżej przepisu art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., sprawa dyscyplinarna X. Y. - byłego sędziego Sądu Rejonowego w B., obwinionego o popełnienie przewinienia dyscyplinarnego z art. 107 § 1 pkt 1 i 5 u.s.p. powinna być rozpoznana w sądzie dyscyplinarnym pierwszej instancji w składzie trzech sędziów. Z argumentacji Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] wynika, iż ten Sąd przyjmuje stanowisko, że jeśli sprawa dyscyplinarna jest rozpoznawana na rozprawie i wówczas rozstrzygane są kwestie dotyczące stricte odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego powinna być zastosowana regulacja z art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. Natomiast, w przypadku pozostałych kwestii, gdy sąd rozstrzyga o nich na posiedzeniu, zastosowanie ma regulacja z art. 30 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., która określa skład sądu pierwszej instancji na posiedzeniu.

Sąd Najwyższy nie podziela tak wyrażonego stanowiska Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...], a podtrzymuje w tej kwestii pogląd prawny wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt II ZOW 22/24, LEX nr 3834388, gdzie wskazano, iż wobec brzmienia art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p. rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej, niezależnie od tego czy na rozprawie, czy na posiedzeniu, następuje w składzie trzech sędziów. Istotny w punktu widzenia ustalenia, w jakim składzie sąd dyscyplinarny przy sądzie apelacyjnym powinien orzekać w sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym, jest podział decyzji, na te dotyczące głównego nurtu tego postępowania, tzw. rozstrzygnięcie co do istoty sprawy oraz decyzje dotyczące kwestii ubocznych, inaczej – wpadkowych, jakie w jego trakcie także się podejmuje.

Należy zwrócić uwagę, iż nie jest rozpoznaniem sprawy dyscyplinarnej, w rozumieniu art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., przykładowo rozpoznanie wniosku w przedmiocie przekazania sprawy dyscyplinarnej do innego sądu równorzędnego, czy też sprostowanie oczywistej omyłki, przyznanie wynagrodzenia biegłemu, zwrot kosztów świadkowi, jak również przyznanie wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez pełnomocnika. W powyższych przypadkach, podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii sąd dyscyplinarny nie orzeka bowiem o odpowiedzialności dyscyplinarnej obwinionego sędziego za zarzucany mu czyn.

Sprawa wówczas ma charakter jedynie incydentalny. W u.s.p. nie zawarto unormowania o charakterze szczególnym, które określałyby skład sądu dyscyplinarnego rozstrzygającego odnośnie wskazanych wyżej przykładowo kwestii incydentalnych rozpoznawanych z urzędu lub na wniosek w toku postępowań dyscyplinarnych, co czyni dopuszczalnym, poprzez konstrukcję z art. art. 128 u.s.p., przepisu art. 30 § 1 k.p.k. (czyli skład jednoosobowy lub wyjątkowo, gdy tak zarządzi prezes, skład kolegialny). Natomiast jeśli wziąć pod uwagę przepis art. 110 § 1 pkt 1 lit. a u.s.p., w którym właściwość do rozpoznania spraw dyscyplinarnych przez ustawodawcę jest uregulowana łącznie ze składem sądu, chodzi o postępowanie dyscyplinarne sensu stricto, to w takich postępowaniach orzekają składy wskazane w powołanym wyżej przepisie u.s.p. zarówno na rozprawie jak i na posiedzeniu.

Mając na uwadze wskazany podział decyzji, jakie zapadają w sędziowskich postępowaniach dyscyplinarnych, należy wskazać na utrwaloną praktykę Sądu Najwyższego – Izby Odpowiedzialności Zawodowej, orzekającego w postępowaniach dyscyplinarnych sędziów, gdyż Sądu Najwyższego orzeka jednoosobowo (czyli stosuje art. 30 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p.) np. w przedmiocie wyłączenia sędziego w sędziowskim postępowaniu dyscyplinarnym (art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 k.p.k.), czy też w sprawach o wyznaczenie przez Sąd Najwyższy właściwego sądu dyscyplinarnego do rozpoznania sprawy dyscyplinarnej sędziego sądu okręgowego i sędziego sądu apelacyjnego (art. 110 § 3 u.s.p.).

Ta praktyka orzecznicza ukształtowana została na gruncie obowiązujących regulacji postępowania dyscyplinarnego sędziów, w szczególności na treści art. 110 § 1 pkt 1 lit.

b) u.s.p. (zob. uzasadnienie zdania odrębnego złożonego do postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II ZOW 47/24). Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy w niniejszym składzie, nie podziela stanowiska Sądu Dyscyplinarny przy Sądzie Apelacyjnym w [...], że rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 11 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., ma charakter decyzji incydentalnej. W ocenie Sądu Najwyższego w niniejszym składzie, sprawa X. Y. – byłego sędziego Sądu Rejonowego w B., powinna być rozpoznana przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji w składzie trzech sędziów, gdyż umorzenie postępowania dyscyplinarnego z powodu niecelowości jego prowadzenia ze względu na rodzaj i wysokość kary prawomocnie orzeczonej za inne przewinienie, w myśl art. 11 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., tzw. umorzenie absorpcyjne, jest merytorycznym rozpoznaniem sprawy dyscyplinarnej.

Rozstrzygana jest tu bowiem kwestia odnosząca się wprost do odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziego za kolejne zarzucone mu przewinienie dyscyplinarne. W realiach niniejszej sprawy, Sąd Najwyższy rozpoznając odwołanie, nie ocenia obecnie przesłanek, które doprowadziły do podjęcia decyzji przez sąd dyscyplinarny pierwszej instancji w zakresie umorzenia przedmiotowego postępowania dyscyplinarnego. Ocenie poddano, zgodnie z zarzutem odwołania, tylko kwestię dotyczącą obsady sądu orzekającego w przedmiocie umorzenia absorpcyjnego postępowania dyscyplinarnego.

W realiach sprawy nie budzi zatem wątpliwości, iż Sąd Dyscyplinarny przy Sadzie Apelacyjnym w [...], orzekał w składzie nieprzewidzianym dla tej sprawy, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą wskazaną w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p. W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje bowiem pogląd, iż przewidziana w wymienionym wyżej przepisie, bezwzględna przyczyna odwoławcza polegająca na tym, że sąd był ,,nienależycie obsadzony”, zachodzi wówczas, gdy skład sądu orzekającego w konkretnej sprawie jest różny od tego, który przewidziany jest w ustawie jako wyłączny do rozpoznawania określonej kategorii spraw, w sądzie danego szczebla i w określonym trybie (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2005 r., sygn. akt WZ 14/05, OSNKW 2005, z.

10. poz. 99, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 sierpnia 2009 r., sygn. akt V KK 144/09, Legalis). Zaistnienie w realiach sprawy bezwzględnego powodu odwoławczego, co trafnie wskazał Minister Sprawiedliwości w swoim odwołaniu, skutkować musiało, po myśli art. 439 § 1 k.p.k. w zw. z art. 128 u.s.p., uchyleniem zaskarżonego postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w [...] z dnia 27 maja 2025 r., sygn. akt [...], i przekazaniem tej sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Kierując się przedstawionymi motywami, Sąd Najwyższy rozstrzygnął jak na wstępie. [M. T.] [r.g.] Stanisław Adamski Wiesław Kozielewicz Barbara Skoczkowska