Supreme Court dismisses lawyer's request to recuse judge due to nomination procedure flaws under Polish law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected a lawyer's request to recuse a judge from a disciplinary case, citing the judge's nomination by the Judicial Council. The lawyer argued that flaws in the nomination process violated constitutional standards and required recusal under Article 40 of the Code of Criminal Procedure. The court ruled that such nomination issues fall outside the scope of Article 41 and do not constitute a direct personal interest warranting recusal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.; Art. 29 ust. 5 ustawy o Sądzie Najwyższym; The court cannot assess a judge's impartiality based on nomination procedure flaws under Article 41, and recusal requires a direct personal interest in the case.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 87/24 POSTANOWIENIE Dnia 30 stycznia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie obwinionego adwokata K. S. po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 30 stycznia 2025 r. wniosku obwinionego o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 70/24 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. p o s t a n o w i ł wniosku nie uwzględnić. UZASADNIENIEPrzed Sądem Najwyższym – Izbą Odpowiedzialności Zawodowej zawisła sprawa zainicjowana wnioskiem obwinionego adwokata K.
S. z dnia 27 czerwca 2023 r. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2023 r. sygn. akt II ZO 8/22. Do rozpoznania wskazanego wniosku został wyznaczony SSN Marek Motuk, a sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt II ZO 70/24.Obwiniony we wniosku z dnia 24 września 2024 r. zwrócił się o wyłączenie SSN Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZO 70/24, wskazując, że w sprawie, którą chce wznowić, orzekali sędziowie powołani do służby w procedurze przewidującej udział Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej z zastosowaniem art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.
U. z 2024 r. poz. 1186), zwanej dalej „u.k.r.s.”. Zdaniem skarżącego, wniosek o wznowienie postępowania nie powinien być rozpoznawany przez sędziego, który został powołany na zajmowane stanowisko sędziowskie w tożsamej procedurze, lecz sędzia ten powinien zostać wyłączony na podstawie art. 40 k.p.k. Powołał się przy tym na orzeczenie o wyłączeniu SSN Marka Motuka wydane w sprawie o sygn. akt IV KO 86/21 oraz na wskazania płynące z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt [...], która w jego ocenie ma moc zasady prawnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że argumentacja przytoczona we wniosku, koncentrująca się wokół kwestii związanych z procedurą nominacyjną sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie, w zupełności pomija obowiązujący w Rzeczypospolitej Polskiej stan prawny. Stan ten został ukształtowany przy zastosowaniu wykładni przepisów dokonanej przez Trybunał Konstytucyjny w szeregu przytoczonych niżej orzeczeń, które to orzeczenia – zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji – mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.Co do kwestii związanych z podstawą prawną złożonego wniosku o wyłączenie (art. 41 § 1 k.p.k.), należy wskazać, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19 (który wszedł w życie z dniem 12 marca 2020 r.), przepis art. 41 § 1 k.p.k. utracił moc w zakresie, w jakim dopuszczał rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a u.k.r.s. Już choćby z tego powodu rozważenie okoliczności przytoczonych we wniosku w kontekście powołanego przepisu jest niedopuszczalne.Z kolei zapatrywania prawne dotyczące wpływu potencjalnej wadliwości powołania sędziego we wskazanym wyżej trybie na prawidłowość obsady sądu (w kontekście zastosowania art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. albo art. 379 pkt 4 k.p.c.) zawarte w uchwale połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt [...], utraciły swą aktualność, wobec wejścia w życie – z dniem 21 kwietnia 2020 r. – wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20. W powołanym orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny uznał wspomnianą uchwałę za niezgodną z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji, art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej, a także z art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Skutkiem wejścia w życie powołanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest utrata mocy obowiązującej aktu, którego niezgodność z normami prawnymi wyższego rzędu została stwierdzona w tym orzeczeniu (por. art. 190 ust. 3 Konstytucji).Z kolei postanowienie o wyłączeniu SSN Marka Motuka wydane w sprawie o sygn. akt IV KO 86/21 odnosi skutek tylko i wyłącznie we wskazanej sprawie, a rozstrzygnięcie to nie ma wpływu na ocenę wniosku o wyłączenie rozpoznawanego w niniejszym postępowaniu.Należy też dostrzec, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 10 marca 2022 r., sygn. akt K 7/21, stwierdził niezgodność z Konstytucją zdania pierwszego art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności w zakresie, w jakim unormowanie to przy ocenie spełnienia warunku „sądu ustanowionego ustawą”:1.upoważnia Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy krajowe do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją i Konwencją ustaw dotyczących ustroju sądownictwa, właściwości sądów oraz ustawy określającej ustrój, zakres działania, tryb pracy i sposób wyboru członków Krajowej Rady Sądownictwa;2.umożliwia samodzielne kreowanie norm dotyczących procedury nominacyjnej sędziów sądów krajowych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy krajowe w procesie wykładni Konwencji;3.dopuszcza pomijanie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy krajowe przepisów Konstytucji, ustaw oraz wyroków polskiego Trybunału Konstytucyjnego.Wspomniane orzeczenie weszło w życie z dniem 21 marca 2022 r.Wnioskodawca powołując się na sugerowaną we wniosku wadliwość procedury nominacyjnej na stanowiska sędziowskie, odwołuje się do argumentacji pozostającej w sprzeczności z normami konstytucyjnymi, co szczegółowo zostało wykazane w powołanych wyżej orzeczeniach Trybunału Konstytucyjnego.Odnosząc się do podniesionej we wniosku przesłanki wyłączenia sędziego wynikającej z treści art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. należy przypomnieć, że sędzia jest z mocy prawa wyłączony od udziału w sprawie, jeżeli sprawa dotyczy tego sędziego bezpośrednio.
Wykładnia językowa tego określenia wskazuje, że chodzi tu o sprawę, która wprost ma związek z osobą sędziego, a więc taka sprawa, rozstrzygnięciem której sędzia jest osobiście zainteresowany. Zwrot „bezpośrednio”, którym posługuje się powołany przepis oznacza zatem, że pomiędzy sprawą określonego sędziego, a jego osobą nie ma ogniw pośrednich. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku orzekania przez SSN Marka Motuka w sprawie o sygn. akt II ZO 70/24.Z kolei wskazywany jako ewentualna podstawa wyłączenia przepis art. 29 ustawy o Sądzie Najwyższym, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Jak wskazuje Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie, że w trybie art. 41 § 1 k.p.k. (a więc w postępowaniu inicjowanym wnioskiem o wyłączenie), nie można oceniać zagadnienia bezstronności sędziego w aspekcie okoliczności towarzyszących jego powołaniu; tego typu okoliczności mogą być przedmiotem rozstrzygnięcia jedynie w sprawie o stwierdzenie spełniania przez sędziego przesłanek niezawisłości i bezstronności, prowadzonej w trybie określonym w art. 29 § 5 i nast. ustawy o Sądzie Najwyższym (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 kwietnia 2024 r. sygn. akt I ZO 35/23, z dnia 23 maja 2024 r. sygn. akt I ZO 116/23, z dnia 28 maja 2024 r. sygn. akt I ZO 70/24).Konkludując, należy stwierdzić, że wniosek o wyłączenie SSN Marka Motuka pozbawiony jest podstaw zarówno formalnoprocesowych, jak i merytorycznych, co w części wykluczało możliwość jego rozpoznania, a w pozostałym zakresie czyniło niezasadnym.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.[M.
T.][a.ł]