Supreme Court dismisses prosecutor's request to disqualify judges in disciplinary panel as only the judge can request their own disqualification.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Prosecutor's request to disqualify two judges from a disciplinary panel hearing. The Prosecutor argued that the judges' participation rendered the proceedings legally flawed and violated the right to an impartial court. The Court ruled that under the Criminal Procedure Code, only the judge themselves can request their own disqualification, not a co-panelist like the prosecutor.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 42 § 1 k.p.k.; Art. 44 k.p.k.: The right to request a judge's disqualification belongs exclusively to the judge themselves; a prosecutor or co-panelist cannot request the disqualification of another judge in the same panel.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 74/24 POSTANOWIENIE Dnia 18 września 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Wiesław Kozielewicz na posiedzeniu w dniu 18 września 2024 r. w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w kwestii wniosku Ławnika Sądu Najwyższego J. L. z dnia 2 września 2024 r., w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec oraz SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/22 postanowił: pozostawić bez rozpoznania wniosek Ławnika Sądu Najwyższego J. L. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec i SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/22.
UZASADNIENIE
W dniu 2 września 2024 r. do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego wpłynął wniosek Ławnika Sądu Najwyższego J. L. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec oraz SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/22 dot. rozpoznania odwołania od postanowienia Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w B. z dnia 4 września 2024 r. w sprawie o sygn. akt […]. W uzasadnieniu Ławnik Sądu Najwyższego J. L. wskazała, że orzekanie ww. sędziów powoduje prawną wadliwość postępowania i wadliwość oraz wzruszalność wydanego w takim składzie orzeczenia.
Udział sędziów powołanych w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, w składzie Sądu Najwyższego, nie zapewnia stronom prawa do niezawisłego sądu ustanowionego ustawą, w należytym składzie, ze wszystkimi tego prawnymi konsekwencjami. Pani J. L. powołała się na złożone ślubowanie Ławnika Sądu Najwyższego oraz poczucie legalizmu i praworządności, a także oczekując zapewnienia stronom uczciwego, zgodnego z prawem i sprawiedliwego sądu w należytym składzie, a Ławnikowi Sądu Najwyższego warunków orzekania nienaruszających konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawnego.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.Wniosek Ławnika Sądu Najwyższego J. L. z dnia 2 września 2024 r. o wyłączenie SSN Marii Szczepaniec oraz SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/22, należało pozostawić bez rozpoznania. Zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1 k.p.k. (który to przepis i niżej wymienione znajdują zastosowanie w niniejszej sprawie – por. 128 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych – powoływanej dalej jako u.s.p.) wyłączenie następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony.
Jeżeli sędzia uznaje, że zachodzi przyczyna wyłączająca go z mocy art. 40, wyłącza się, składając oświadczenie na piśmie do akt, a na jego miejsce wstępuje inny sędzia (§ 2 tegoż przepisu). Przepisy Kodeksu postępowania karnego rozdziału 2 „Wyłączenie sędziego,” zgodnie z art. 44 k.p.k., stosuje się odpowiednio do referendarzy sądowych i ławników. Wskazany przepis ma zastosowanie w sprawach rozpoznawanych w składach ławniczych. W takich składach orzeka Sąd Najwyższy w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej w pierwszej instancji, między innymi w sprawach przewinień dyscyplinarnych sędziów wyczerpujących znamiona umyślnych przestępstw ściganych z oskarżenia publicznego lub umyślnych przestępstw skarbowych, a także w drugiej instancji w sprawach dyscyplinarnych sędziów.
Wówczas skład sądu dyscyplinarnego stanowi dwóch sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej i jeden ławnik Sądu Najwyższego (zob. art. 110 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 2 u.s.p.). Literalne brzmienie powołanego przepisu z art. 41 § 1 k.p.k. w sposób jednoznaczny wskazuje, iż podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego jest strona postępowania. Natomiast ławnik, zasiadający w składzie orzekającym w danej sprawie, nie jest uprawniony do formułowania takiego wniosku, a jedynym żądaniem w tym zakresie mu przysługującym jest „samowyłączenie” (złożenie wniosku o wyłączenie siebie, czyli ławnika, od udziału w sprawie).
Tym samym wniosek Ławnika Sądu Najwyższego J. L. w przedmiocie wyłączenia SSN Marii Szczepaniec oraz SSN Pawła Wojciechowskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 2/22 już z tej przyczyny nie mógł wywrzeć oczekiwanego przez wnioskującą rezultatu. W uchwale Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, wskazano, że przez pojęcie „sędzia”, użyte w art. 42 § 1 k.p.k., rozumieć należy wyłącznie samego zainteresowanego wskazującego na możliwość zaistnienia wątpliwości co do jego bezstronności w realiach konkretnej sprawy, do rozpoznania której został wyznaczony (por. np. też uchwała Sądu Najwyższego w składzie 7 sędziów z dnia 6 kwietnia 1989 r., sygn. akt WZP 1/89, OSNKW 1989, z. 3–4, poz. 24, wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 2011 r., sygn. akt V KK 386/10, OSNKW 2011, z. 7, poz. 61, z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt II KK 7/13, LEX nr 1328041, postanowienie Sadu Najwyższego z dnia 10 marca 1979 r., sygn. akt II KZ 25/79, OSNKW 1979, z. 6, poz. 73).
Zatem sędzia żądanie wyłączenia może złożyć tylko co do swojej osoby, a nie co do innego członka składu orzekającego, w którym uczestniczy. Może jednak zasygnalizować potrzebę wyłączenia innego członka składu przez sąd z urzędu (D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2024, art. 42). Powyższe ma odpowiednie zastosowanie również wobec Ławników Sądu Najwyższego zasiadających w składach orzekających Sądu Najwyższego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy rozstrzygnął, jak na wstępie. [M. T.][ms]