Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II ZO 73/22 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judges from disciplinary case due to impartiality doubts but leaves juror request undecided.

Numero d'incarto II ZO 73/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the defense's request to exclude two judges from a disciplinary proceeding against a judge due to valid doubts regarding their impartiality stemming from flawed appointment procedures. Conversely, the court rejected the request to exclude a juror, ruling that the request was moot because the juror's term had expired before the case proceedings began. The decision relied on the principle that such a composition would violate the European Convention on Human Rights' guarantee of an independent and impartial tribunal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC; A judge must be excluded if circumstances exist that could raise doubts about their impartiality, and a juror who has completed their term cannot participate in a case not previously opened with their involvement.

Parole chiave

Generato dall'IA
impartiality doubts disciplinary proceedings juror term expiration independent tribunal judicial composition European Convention procedural exclusion rinvio del dibattimento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art.
Art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn.
Art. 61 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r.
Przepis art. 61 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r. wyraźnie natomiast stanowi, że Po upływie kadencji ławnik Sądu Najwyższego może brać udział jedynie w rozpoznawaniu sprawy rozpoczętej wcześniej z jego udziałem, do czasu jej zakończenia.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 41 § 1 k.p.k
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 38/22;
art. 44 k.p.k
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II ZO 73/22 POSTANOWIENIE Dnia 4 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie z zażalenia Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. ASD 4/2019 o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w Ł. D. Ł., po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej na posiedzeniu w dniu 4 kwietnia 2023 r., wniosku obrońcy obwinionej o wyłączenie SSN Marka Siwka i SSN Tomasza Demendeckiego oraz ławnika SN Marka Totlebena od udziału w sprawie o sygn. II ZOW 38/22, postanowił:

1. uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziów Sądu Najwyższego: Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 38/22;

2. pozostawić bez rozpoznania wniosek o wyłączenie ławnika SN Marka Totlebena od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZOW 38/22.

UZASADNIENIE

Do Sądu Najwyższego w dniu 27 lipca 2020 r. wpłynęło zażalenie Rzecznika Dyscyplinarnego Sędziów Sądów Powszechnych na postanowienie Sądu Dyscyplinarnego przy Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. ASD 4/2019 o umorzeniu postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w Ł. D. Ł.. Sprawa ta, początkowo została przydzielona sędziemu Adamowi Tomczyńskiemu z Izby Dyscyplinarnej, a po jej likwidacji i utworzeniu Izby Odpowiedzialności Zawodowej, jako sędzia sprawozdawca został wyznaczony SSN Marek Siwek, sprawie nadano sygn.

II ZOW 38/22. Zarządzeniem z dnia 18 października 2022 r. o wyznaczeniu terminu posiedzenia na 31 stycznia 2023 r. do składu orzekającego został wyznaczony również SSN Tomasz Demendecki oraz ławnik SN Marek Totleben. W dniu 7 listopada 2022 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy obwinionej sędzi, adw. B.T., o wyłączenie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. art. 44 k.p.k. oraz art. 42 § 1 i 4 k.p.k., od orzekania w przedmiotowej sprawie sędziów Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego oraz ławnika Marka Totlebena. Obrońca w swoim wniosku wskazał na istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności tych sędziów wywołanych m.in. wadliwą procedurą powołania do pełnienia funkcji sędziego Sądu Najwyższego.

Posiedzenie w dniu 31 stycznia 2023 r. zostało odroczone z uwagi na fakt, że nie został rozpoznany wniosek o wyłączenie członków składu orzekającego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wniosek o wyłączenie SSN Marka Siwka i SSN Tomasza Demendeckiego jest zasadny, natomiast wniosek o wyłączenie ławnika SN Marka Totlebena należało pozostawić bez rozpoznania. Zgodnie z treścią art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Odwołując się do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21 warto przypomnieć, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas, gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.

Wobec faktu, że szerokie uzasadnienie w tym zakresie zawarte jest w uzasadnieniu postanowienia w sprawie II KO 30/21 nie ma potrzeby powtarzania wskazanej tam argumentacji, zwłaszcza iż została ona także przedstawiona w postanowieniach Sądu Najwyższego, m.in. z dnia 6 września 2022 r., II KK 44/21, czy z dnia 28 września 2022 r., IV KK 333/22. Istotne w tym kontekście jest to, że w sytuacji złożenia obecnie wniosku o wyłączenie oraz w układzie, gdyby sprawa dyscyplinarna została w takim składzie zakończona, to z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić iż wniesienie skargi przeciwko Polsce skutkowałoby stwierdzeniem naruszenia art. 6 ust.

EKPC i wypłatą odszkodowania oraz możliwym wnioskiem o wznowienie postępowania. Wskazać bowiem należy na dotychczasowe orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, w którym zauważa się, że wady stwierdzone w postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19, Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19, Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20, Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).

Słusznie ponadto wykazuje autor wniosku, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r., prowadziłyby, gdyby sędziowie ci zasiadali w składzie rozstrzygającym sprawę, nie tylko do naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), ale także do przyjęcia, że sąd z ich udziałem byłby sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Taka konkluzja wynika przecież wprost z przytoczonej przez wnioskodawcę uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 oraz uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-41 10-1/20, OSNKW 2020, z. 2, poz. 7), która z uwagi na nadanie jej statusu zasady prawnej, wiąże wszystkie składy Sądu Najwyższego (por. np. postanowienia SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z dnia 29 września 2021 r., V KZ 47/21 i z dnia 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22). Mając na uwadze powyższą argumentację konieczne stało się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o wyłączeniu od rozpoznania sprawy dyscyplinarnej przeciwko obwinionej sędzi Sądu Rejonowego w Ł.

D. Ł. sędziów Marka Siwka i Tomasza Demendeckiego. Orzekanie przez tych sędziów w tej sprawie prowadziłoby z bardzo dużym prawdopodobieństwem do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Odnosząc się do wniosku obrońcy w zakresie wyłączenia ławnika SN Marka Totlebena to należy wskazać, że był on ławnikiem Sądu Najwyższego pierwszej kadencji, która zakończyła się w dniu 31 grudnia 2022 r. Przepis art. 61 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r. wyraźnie natomiast stanowi, że Po upływie kadencji ławnik Sądu Najwyższego może brać udział jedynie w rozpoznawaniu sprawy rozpoczętej wcześniej z jego udziałem, do czasu jej zakończenia.

Wyznaczenie ławnika do rozpoznawania sprawy zarządzeniem o wyznaczeniu go do orzekania w danej sprawie, nawet jeżeli zostało wydane przed upływem kadencji ogółu ławników SN, nie oznacza, że sprawa rozpoczęła się z jego udziałem, tak jak to zostało wskazane w Analizie z dnia 9 września 2022 r. i w Opinii z dnia 6 grudnia 2022 r. Biura Studiów i Analiz SN. Na gruncie procedury karnej, ławnik ma obowiązek oraz uprawnienie, po zakończeniu kadencji do udziału jedynie w rozpoznawaniu sprawy już rozpoczętej wcześniej z jego udziałem, a więc takiej, w której zgodnie z art. 402 § 2 k.p.k. obowiązuje zasada niezmienności składu.

Nawet jeżeli uznać specyfikę postępowań dyscyplinarnych i przyjąć, że na gruncie tych postępowań rozpoczęciem rozpoznawania sprawy jest jej wywołanie, nawet jeżeli na rozprawie nie dokonywano żadnych czynności procesowych, to w tej sprawie nie miało to też miejsca, gdyż pierwsze posiedzenie Sądu odbyło się w dniu 31 stycznia 2023 r., a więc już po upływie kadencji ławnika. W takiej sytuacji, skoro Pan Marek Totleben nie jest już ławnikiem, co w tej sprawie równoznaczne jest z tym, że nie może być członkiem składu orzekającego w sprawie o sygn.

II ZOW 38/22, wniosek obrońcy obwinionej o jego wyłączenie od rozpoznania sprawy należało, jako bezprzedmiotowy, pozostawić bez rozpoznania.Na zakończenie tej części rozważań należy stanowczo stwierdzić, że takie rozumienie przepisu art. 61 § 4 ustawy o Sądzie Najwyższym z dnia 8 grudnia 2017 r., jak to przedstawiono w Analizie i Opinii, prowadzi do wystąpienia w sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej w postaci nienależytej obsady Sądu zgodnie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.[SOP][ms]