Supreme Court dismisses judge's appeal to exclude himself from a case due to prior service and private ties.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the judge's request to exclude himself from a case involving a former prosecutor. The judge argued that his military service protocoling for a colleague and subsequent appointment to the same court created reasonable doubts about his impartiality. The court ruled that the judge's own initiative to withdraw obligates the court to carefully consider such claims, and since the circumstances objectively raised doubts regarding his neutrality, the request was granted.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 6 ust. 1 EKPC; Art. 47 Karty Praw Podstawowych: A judge's own request to withdraw from a case due to circumstances raising reasonable doubts about impartiality must be substantively examined, and if such doubts exist objectively, the request must be granted to ensure a fair trial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II ZO 17/25 POSTANOWIENIE Dnia 7 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska w sprawie X. Y. sędziego Sądu Najwyższego w stanie spoczynku po rozpoznaniu w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, na posiedzeniu w dniu 7 kwietnia 2025 r., bez udziału stron, wniosku SSN Marka Motuka o wyłączenie go od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/25, dotyczącej zażaleń prokuratorów Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt I ZI 28/22 o odmowie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.
Y. postanowił: uwzględnić wniosek i na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Marka Motuka od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/25. UZASADNIENIEPismem, które wpłynęło do Izby Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego w dniu 13 marca 2025 r., SSN Marek Motuk złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy o sygn. akt II ZIZ 8/25 dot. zażaleń prokuratorów Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w B. na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2024 r. sygn. akt I ZI 28/22 o odmowie udzielenia zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej X.
Y. wobec istnienia okoliczności tego rodzaju, które mogą wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. We wskazanym wniosku sędzia podniósł, że w trakcie odbywania służby wojskowej w Wojskowym Sądzie Garnizonowym w […]., jako protokolant wielokrotnie protokołował rozprawy w sprawach rozpoznawanych przez sędziego X. Y., pozostając z nim w stosunku podległości służbowej, a po zakończeniu służby wojskowej został powołany na stanowisko sędziego tego sądu, w którym równocześnie orzekał z wskazany sędzią, z którym to z kolei był w bliskich stosunkach o charakterze nie tylko służbowym, ale i prywatnym.
Okoliczność powyższa w odbiorze zewnętrznym może wywołać uzasadnione wątpliwość, co do jego bezstronności w rozpoznawaniu sprawy.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. O potrzebie zastosowania instytucji wyłączenia sędziego decyduje między innymi ocena, czy dla postronnego obserwatora zachodzą w realiach sprawy takie okoliczności, które w odbiorze społecznym mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego.
W powyższym kontekście na uwadze należy mieć ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym złożenie przez sędziego żądania wyłączenia od udziału w sprawie, wskazujące na istnienie okoliczności mogących wpłynąć na jego bezstronność wymaganą przez prawo i uzasadniających obawę co do możliwości obiektywnego orzekania w konkretnej sprawie, obliguje nie tylko do wnikliwego rozważenia przedstawionych przesłanek tej inicjatywy, ale w wypadku potwierdzenia ich rzeczywistego występowania, powinno - co do zasady - prowadzić do uwzględnienia wniosku sędziego o wyłączenie od udziału w rozpoznawaniu sprawy, zwłaszcza gdy w odbiorze zewnętrznym może powstać wątpliwość co do istnienia kierunkowego nastawienia sędziego do stron procesowych lub uczestników postępowania.
W niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z taką sytuacją. Okoliczności, które w oświadczeniu podniósł SSN Marek Motuk, mogłyby stanowić poważną, obiektywnie istniejącą wątpliwość, co do bezstronności wymienionego sędziego. Tworzy ją bowiem sam fakt utrzymywania wieloletniej współpracy oraz kontaktów prywatnych sędziego Marka Motuka z sędzią X. Y., będącym jednocześnie stroną w postępowaniu. Wystąpienie wskazanej okoliczności może wywołać u postronnego obserwatora przeświadczenie, że SSN Marek Motuk mógłby okazać się stronniczy.
Wykracza to więc ponad subiektywną ocenę wnioskującego. Ponadto o potrzebie wyłączenia SSN Marka Motuka przemawiają przede wszystkim okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sadu Najwyższego w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Wadliwość tej procedury omówiona została nie tylko w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, ale wnika również z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust.
EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Okoliczność ta prowadzi nadto nie tylko do naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC w postaci prawa strony postępowania do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą, ale do obrazy art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. (por. uchwałę składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022, I KZP 2/22). Z tych powodów, kierując się koniecznością zapewnienia stronie prawa do bezstronnego i niezależnego sądu ustanowionego ustawą należało wyłączyć od rozpoznania sprawy o sygn.
II ZIZ 8/25 sędziego SN Marka Motuka. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.[M. T.][a.ł]