Supreme Court refused to interpret combatant law, stating administrative practice errors are not legal doubts.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland refused to issue a binding interpretation regarding the definition of 'fighting for Poland's independence' under the Combatants Act. The Ombudsman requested clarification because the Central Office denied rights to those serving in Western units without direct front-line combat. The Court ruled that isolated administrative errors do not constitute legal doubts requiring Supreme Court intervention. Consequently, the request was dismissed, directing parties to use administrative appeals to correct the specific case.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 13 pkt 3 ustawy o Sądzie Najwyższym; Art. 20 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym: The Supreme Court may only issue a binding interpretation when genuine legal doubts exist in practice, and isolated administrative mistakes or inconsistent practices do not automatically create such doubts.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 16 czerwca 1994 r.
II UZP 8/94
1. Sąd Najwyższy podejmuje uchwałę w trybie art. 13 pkt 3 ustawy z dnia 20
września 1984 r. o Sądzie Najwyższym (jednolity tekst: Dz. U. z 1994 r., Nr 13, poz.
48) wówczas, gdy wątpliwości co do rozumienia przepisów prawa ujawniają się w
praktyce organów, nad którymi Sąd Najwyższy sprawuje także pośredni nadzór w
zakresie orzekania.
2. Nieprawidłowe stosowanie prawa w praktyce przez jedną z terenowych
jednostek organizacyjnych urzędu centralnego nie jest równoznaczne z wątpliwościami w rozumieniu wymienionego w pkt 1 przepisu.
Przewodniczący: Prezes SN Jan Wasilewski, Sędziowie SN: Teresa FlemmingKulesza, Adam Józefowicz, Kazimierz Jaśkowski, Teresa Romer, Stefania Szymańska,
Maria Tyszel (sprawozdawca),
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu na
posiedzeniu niejawnym w dniu 16 czerwca 1994 r., wniosku Rzecznika Praw
Obywatelskich, skierowanego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego do
rozpoznania przez skład siedmiu sędziów Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na
następujące zagadnienie prawne:
"Czy przez "udział w walce o niepodległość Polski", o którym mowa w art. 21 pkt
2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r, o kombatantach oraz niektórych osobach będących
ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.),
należy rozumieć tylko służbę wojskową żołnierza w jednostce wojskowej biorącej udział
we frontowych starciach zbrojnych z nieprzyjacielem w okresie II wojny światowej, czy
również czynną służbę wojskową w jednostkach wojskowych wchodzących w skład
Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, które wypełniały inne zadania wojskowe w tym
czasie ?"
p o s t a n o w i ł:
o d m ó w i ć podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Rzecznik Praw Obywatelskich powołując się na art. 13 pkt 3 w zw. z art. 16 ust. 2
ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym ( jednolity tekst: Dz. U. z 1994
r., Nr 13, poz. 48) zwanej dalej ustawą o Sądzie Najwyższym, przedstawił Sądowi
Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o treści przytoczonej w sentencji
postanowienia.
Zagadnienie to zrodziło się na tle praktyki Urzędu do Spraw Kombatantów, który
odmawia przyznania uprawnień określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991 r. o
kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu
powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), zwanej dalej ustawą o kombatantach.
Organ ten, powołując się na art. 21 ust. 2 pkt 2 tej ustawy stanowiący, że uprawnienia
nie przysługują osobie, która: "przymusowo pełniła służbę w armii niemieckiej, jeżeli
potem do końca wojny nie brała udziału w walce o niepodległość Polski" wyraża pogląd,
że osoby takie nie mogą uzyskać uprawnień, jeżeli pełniąc służbę w formacjach
wojskowych Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, nie brały jednak do końca wojny", tj.
do 8 maja 1945 r. "czynnego udziału w walkach frontowych".
W uzasadnieniu przedstawionego zagadnienia wskazano, że ze skargą na tę
praktykę Urzędu do Spraw Kombatantów wystąpiło do Rzecznika Praw Obywatelskich
Ogólnokrajowe Stowarzyszenie Kombatantów Polskich Sił Zbrojnych na ZachodzieKoło Terenowe w C.
Sąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje:
I. Powołane we wniosku przepisy ustawy o Sądzie Najwyższym uprawniają
określone podmioty - m.in. Rzecznika Praw Obywatelskich do wystąpienia do Sądu
Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych
"budzących wątpliwości w praktyce lub których stosowanie wywołało rozbieżność w
orzecznictwie".
Na wstępie należy zatem rozważyć, czy treść wniosku odpowiada powyższym
kryteriom, a więc, czy przedmiotem przedstawionego zagadnienia jest przepis prawny,
który budzi wątpliwości w praktyce lub wywołał rozbieżności w orzecznictwie.
W uzasadnieniu rozpatrywanego wniosku nie powołano żadnych orzeczeń
sądowych, których treść wskazywałaby na istnienie rozbieżności w orzecznictwie,
uzasadniając natomiast potrzebę podjęcia przez Sąd Najwyższy uchwały, powołano się
jedynie na błędną - zdaniem Rzecznika - praktykę stosowaną przez Urząd do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Na podstawie art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach o spełnieniu warunków do
uzyskania uprawnień przewidzianych w tej ustawie orzeka Kierownik Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych lub powołani przez niego pełnomocnicy.
Truizmem jest przypomnienie, że - w myśl art. 7 ustawy o kombatantach - Urząd ten
jest centralnym organem administracji państwowej i jego decyzje podlegają zaskarżeniu
do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Argumentacja przedstawiona przez Rzecznika
Praw Obywatelskich w uzasadnieniu wniosku, jest argumentacją merytoryczną
prezentowanego poglądu, że sformułowanie zawarte w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o
kombatantach: "udział w walce o niepodległość Polski", w odniesieniu do żołnierzy
Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, nie powinno być ograniczane wyłącznie do udziału
w walkach na froncie, natomiast nie wskazuje, aby istniały wątpliwości w praktycznym
stosowaniu tego przepisu. Treść uzasadnienia zdaje się wskazywać, że odmienna,
kwestionowana przez Rzecznika praktyka jest spotykana tylko na terenie działania Koła
Terenowego w C. - Ogólnokrajowego Stowarzyszenia Kombatantów Polskich Sił
Zbrojnych na Zachodzie, a z wniosku nie wynika, czy decyzje wyrażające ten
kwestionowany pogląd zostały zaskarżone.
II. Zagadnienie "wątpliwości w praktyce" uzasadniających wydanie uchwały w
trybie art. 13 pkt 3 ustawy o Sądzie Najwyższym było już wielokrotnie przedmiotem
wykładni powiększonych składów Sądu Najwyższego m.in. w postanowieniach: z dnia
24 września 1993 r., III CZP 77/93; z dnia 19 października 1993 r., III CZP 46/93; z dnia
18 lutego 1994 r., III CZP 173/93 i III CZP 177/93 a także z dnia 30 listopada 1993 r., I
PZP 34/93, oraz z dnia 10 marca 1994 r., I PZP 65/93. Pomimo pewnych różnic, jakie
zarysowały się przy interpretacji tego zagadnienia, wszystkie orzekające składy Sądu
Najwyższego wyraziły jednolity pogląd, że "[...] Sąd Najwyższy staje się właściwy dla
podjęcia uchwały w trybie art. 13 ust. 3 ustawy o Sądzie Najwyższym wówczas, gdy
wątpliwości co do rozumienia przepisów prawa ujawniają się w praktyce tych organów,
nad którymi Sąd Najwyższy sprawuje zwierzchni nadzór w zakresie orzekania [...]"
(postanowienie Sądu Najwyższego Izby Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w składzie Całej Izby z dnia 10 marca 1994 r., I PZP 65/93).
Wprawdzie Sąd Najwyższy sprawując z mocy art. 5 ustawy z dnia 31 stycznia
1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 19, poz. 68 ze zm.) nadzór nad
działalnością Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie orzekania, sprawuje
również pośrednio nadzór nad Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych, jednakże podjęcie uchwały w niniejszej sprawie - zdaniem składu
orzekającego - stanowiłoby naruszenie tegoż przepisu. Z uzasadnienia
przedstawionego zagadnienia nie wynika bowiem, czy kwestionowana praktyka została
poddana kontroli instancyjnej. Wyjaśnianie przepisów prawnych budzących wątpliwości
w działalności organów administracyjnych, z pominięciem możliwości uzyskania
wykładni w toku instancji, byłoby poszerzeniem funkcji Sądu Najwyższego, określonych
w art. 1 i 2 ustawy o Sądzie Najwyższym i o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1994 r., III CZP 173/93).
Zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, właściwy skład Sądu
Najwyższego może z uzasadnionych przyczyn odmówić podjęcia uchwały, a w
szczególności - jeżeli nie zachodzi potrzeba wyjaśnienia wątpliwości. Zdaniem składu
orzekającego w niniejszej sprawie, skoro Rzecznik Praw Obywatelskich ani nie wykazał
rozbieżności w orzecznictwie w zakresie dotyczącym przedstawionego zagadnienia, ani
też, że wątpliwości w praktyce wynikają z brzmienia lub konstrukcji art. 21 ust. 2 pkt 2
ustawy o kombatantach, nie zachodzi potrzeba podjęcia uchwały.
Praktyka stosowana przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w zakresie objętym działalnością Koła Terenowego w C.-Stowarzyszenia
Kombatantów Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, może być skorygowana w drodze
środków odwoławczych przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego.
Zdaniem Sądu Najwyższego nieprawidłowe stosowanie prawa w praktyce
jednego z organów administracyjnych nie jest równoznaczne z "wątpliwościami" w
praktyce w rozumieniu powołanych wyżej przepisów ustawy o Sądzie Najwyższym.
Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów, orzeczono jak w
sentencji postanowienia.