Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UZP 10/05 Generato dall'IA

Supreme Court ruled teacher service periods cannot be combined with special conditions service for early pension.

Numero d'incarto II UZP 10/05
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the legal question regarding the combination of teacher service with special conditions service for early pension eligibility. The applicant argued that teaching work should count towards the 15 years of special conditions required, citing lower court decisions that allowed such aggregation. The Court rejected this, stating that the regulation strictly separates these categories and prohibits combining periods defined under different sections.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 15 and § 4 of the Decree of the Council of Ministers of February 7, 1983, on the age of retirement for employees working under special conditions or in a special character; periods of work in a special character cannot be credited towards periods of work under special conditions for early retirement purposes.

Parole chiave

Generato dall'IA
early retirement pension special conditions work special character work teacher service periods regulation interpretation pension eligibility statutory separation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
§ 15 of the Decree of the Council of Ministers of February 7, 1983 on the age of retirement for employees working under special conditions or in a special character
§ 4 of the Decree of the Council of Ministers of February 7, 1983 on the age of retirement for employees working under special conditions or in a special character
Article 32 of the Act of December 17, 1998 on pensions and allowances from the Social Insurance Fund
W apelacji organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 32
art. 390 § 1 k.p.c
Sąd Apelacyjny powziął przy rozstrzyganiu apelacji wątpliwości prawne, którym dał wyraz w przedstawionym w trybie art. 390 § 1 k.p.c.
art. 32 Konstytucji
prawa, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Uchwała z dnia 29 września 2005 r.

II UZP 10/05

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata

Gudowska, Andrzej Wróbel.

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra Wiśniewskiego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2005 r. sprawy z wniosku

Andrzeja O. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o

wcześniejszą emeryturę, na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 maja 2005 r. [...]

„Czy przy ustalaniu prawa do wcześniejszej emerytury możliwe jest zaliczenie

okresu pracy w szczególnym charakterze nauczyciela, o którym mowa w § 15 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla

pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym

charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), do okresów pracy w szczególnych warunkach, o których mowa w § 4 Rozporządzenia ?”

p o d j ą ł uchwałę:

Przy ustalaniu okresów zatrudnienia warunkujących nabycie prawa do

emerytury w niższym wieku emerytalnym nie jest możliwe zaliczenie okresu

pracy w szczególnym charakterze nauczyciela do okresów pracy w szczególnych warunkach (§ 15 i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983

r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne

powstało na tle następującego stanu faktycznego. Decyzją z dnia 17 lipca 2003 r.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. odmówił wnioskodawcy Andrzejowi

O. przyznania prawa do emerytury, wskazując, że nie udokumentował on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wykazując jedynie 8 lat 4 miesiące i 22

dni oraz 7 lat i 11 miesięcy pracy w szczególnym charakterze (nauczyciela). W uzasadnieniu decyzji organ rentowy odmówił łącznej oceny wymaganego okresu zatrudnienia poprzez sumowanie obydwu rodzajów tych prac.

Wobec odwołania wnioskodawcy, Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 21 stycznia 2004 r.,

zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury, przyjmując, że praca nauczyciela, o której mowa w § 15 rozporządzenia Rady Ministrów z

dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze

zm.) jest pracą zaliczaną do prac, o których mowa w § 4 tego rozporządzenia, wymienionych w załączniku A. Sąd Okręgowy powołał się na analogiczny pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 2 grudnia 1998 r., III AUa

1105/98 (OSA 1999 nr 10, poz. 51).

W apelacji organ rentowy, zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 32

ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) w związku z § 4 ust. 3 rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników

zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wniósł o

zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

pierwszej instancji. W ocenie organu, przy ustalaniu okresów zatrudnienia, okresów

wykonywania pracy w szczególnym charakterze (nauczyciela) nie można sumować z

okresami pracy w szczególnych warunkach.

Sąd Apelacyjny powziął przy rozstrzyganiu apelacji wątpliwości prawne, którym dał wyraz w przedstawionym w trybie art. 390 § 1 k.p.c. zagadnieniu prawnym. Z

niewątpliwego stanu faktycznego sprawy wynika, że ubezpieczony wykonywał prace

w warunkach szczególnych, o których mowa w Dziale II załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i w §

4 ust. 3 (prace na kolei) przez 8 lat 4 miesiące i 22 dni. Ponadto, przez 7 lat i 11 miesięcy wykonywał pracę nauczycielską uważaną za pracę w szczególnym charakterze

w świetle § 15 rozporządzenia.

Według Sądu Apelacyjnego do rozstrzygnięcia pozostaje kwestia możliwości

doliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach, pracy wykonywanej przez

ubezpieczonego przez okres 8 lat 4 miesięcy i 22 dni (wymienionej w załączniku A),

pracy w szczególnym charakterze, jako nauczyciela - § 15 rozporządzenia, wykonywanej przez 7 lat i 11 miesięcy. Jedynym przepisem regulującym doliczenie do okresów pracy w szczególnych warunkach (wymienionych w wykazie A rozporządzenia),

prac niewymienionych w tym wykazie jest § 4 ust. 3, pozwalający na doliczenie do

okresów pracy w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A jedynie okresów pracy na kolei, które w przypadku ubezpieczonego organ rentowy doliczył do

prac w szczególnych warunkach, a ponadto okresy pracy górniczej oraz okresy wymienione w § 5 - 10 rozporządzenia. Te ostatnio wymienione przepisy nie dotyczą

pracy nauczyciela, gdyż ta praca jest uwzględniona w § 15 rozporządzenia. Oznacza

to, że jedyny przepis rozporządzenia, regulujący możliwość doliczania do prac w

szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A innych prac spoza tego wykazu, nie daje podstaw do doliczenia pracy w szczególnym charakterze w postaci pracy

nauczyciela. Możliwość doliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach

wymienionych w wykazie A prac (w szczególnych warunkach), o których mowa w

przepisach § 6- 8a rozporządzenia wydaje się zrozumiała, gdyż jedne i drugie są

pracami tego samego rodzaju, mając charakter prac w szczególnych warunkach.

Natomiast możliwość doliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A niektórych tylko prac w szczególnym charakterze (jedynie

funkcjonariuszy mundurowych, o których mowa w § 9 i 10 rozporządzenie), jest - w

ocenie Sądu - niezrozumiała, ale nie daje podstaw do przyjęcia wprost, że do prac w

warunkach szczególnych zalicza się prace w charakterze szczególnym (nauczyciela). Według Sądu pominięcie możliwości doliczenia do prac w szczególnych warunkach wymienionych w wykazie A, innych prac w szczególnym charakterze wymienionych w § 11 - 15 rozporządzenia, może godzić w zasadę równości wobec

prawa, wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, że pytanie zostało sformułowane mało precyzyjnie, Sąd bowiem użył potocznego określenia „wcześniejsza emerytura”, podczas gdy

pytanie dotyczy ustalenia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym. Prawo

do takiej emerytury przysługuje ubezpieczonym, dla których wiek emerytalny ustalony jest na 60/65 lat, ale w określonych okolicznościach mogą one przejść na emeryturę wcześniej, tj. mimo nieosiągnięcia takiego wieku.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ubezpieczonym

urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa

w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1, przy czym

według ust. 2 dla celów ustalenia tych uprawnień, za pracowników zatrudnionych w

szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o

znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone

na podstawie przepisów dotychczasowych.

Natomiast w myśl ust. 3 pkt 5 powołanego przepisu dla celów ustalenia

uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnym

charakterze uważa się nauczycieli, wychowawców lub innych pracowników pedagogicznych wykonujących pracę nauczycielską wymienioną w art. 1 ustawy z dnia 26

stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, zaś zasady przechodzenia na emeryturę, bez

względu na wiek, nauczycieli urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. określają

odrębne przepisy (ust. 5).

Z przedstawionych unormowań wynika, że zachowuje swoją moc regulacja

zawarta w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku

emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wydanym z upoważnienia i w ramach delegacji ustawowej, zawartej w art. 55 nieobowiązującej już ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), która w art.

53 ust. 4 przewidywała, że w stosunku do nauczycieli uprawnienia z tytułu szczególnego charakteru ich zatrudnienia, regulują odrębne przepisy. W tym kontekście należy odczytywać postanowienia § 2, 4 i 19 powołanego rozporządzenia. Pierwszy z

tych przepisów określa w ust. 1, iż okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w

szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w

pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, a przy

ustalaniu tych okresów, uwzględnia się także okresy takiej pracy wykonywanej przed

dniem wejścia w życie rozporządzenia (§19 ust. 1), drugi zaś, w ust. 1 pkt 3 stanowi,

że pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, nabywa prawo do

emerytury, jeżeli ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w

szczególnych warunkach.

Po tych ogólnych rozważaniach, należy - odnosząc się do stanu faktycznego

sprawy - przypomnieć, że rozporządzenie rozróżnia zatrudnienie w szczególnych warunkach i zatrudnienie w szczególnym charakterze, przewidując nadto możliwość

doliczenia do okresów pracy w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie

A, okresów pracy górniczej, okresów zatrudnienia na kolei, a także pracy lub służby

bliżej wymienionych w § 5 - 10 rozporządzenia. Z powyższego wynika więc, że zaliczenie innych okresów pracy, w tym pracy pedagogicznej, nie jest możliwe. W

orzecznictwie przyjmuje się (por. np. wyrok z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97,

OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 638), że nie korzysta z uprawnienia do emerytury w niższym wieku emerytalnym pracownik, który nie udowodnił, że wykonywał pracę w

szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym

stanowisku. Z rozważań zawartych w tym orzeczeniu należy nadto wyprowadzić

wniosek, iż - ze względu na charakter omawianego świadczenia (wcześniejsza emerytura) - przepisy rozporządzenia należy wykładać ściśle.

W związku z charakterem świadczenia „przy ustalaniu prawa do wcześniejszej

emerytury nie jest możliwe zliczenie okresów pracy w szczególnych warunkach lub w

szczególnym charakterze wymienionych odrębnie w wykazie A i wykazie B, stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w

sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze” (tak w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego

2002 r., II UKN 53/01, OSNP 2003 nr 23, poz. 576). Z orzeczenia tego wynika więc,

że nie można dokonywać zliczenia różnych okresów pracy w szczególnych warunkach, w związku z różnymi wymogami, od spełnienia których rozporządzenie uzależnia przyznanie świadczenia.

W wyroku z dnia 18 stycznia 2005 r., II UK 137/04 (OSNP 2005 nr 15, poz.

234), zawarto tezę, według której § 4 pkt 1 i 3 oraz 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze nie przewidują możliwości zaliczenia nauczycielom do okresów pracy w szczególnym charakterze jakichkolwiek innych okresów zatrudnienia, nawet uznanych w myśl rozporządzenia za

wykonywane w szczególnym charakterze, tym bardziej więc nie jest dopuszczalne

łączenie okresów pracy w warunkach szczególnych z pracą w szczególnym charakterze. Stanowisko to skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela.

Przedstawione zasady, wynikają także z - podzielanej przez skład rozpoznający sprawę - uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 1986 r., III UZP 56/85,

(OSNCP 1986 nr 12, poz. 203).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji uchwały.