Social security contributions appeal allowed when legal qualification of work relationship is the issue, not just contribution base calculation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court allowed the cassation appeal against a lower court's dismissal of a claim for social security contributions. The applicant argued that the core issue was the legal qualification of the work relationship (employment vs. mandate) rather than merely the calculation of contribution bases. The court held that while appeals regarding contribution base calculation are inadmissible, those concerning the legal characterization of the work relationship are permissible as they determine the applicable insurance obligation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 393 § 1 pkt 5 KPC; Art. 227 § 1 KPC: Cassation is inadmissible in cases concerning the determination of the basis for social security contributions, but admissible when the subject matter is the legal qualification of performed activities as employment or mandate.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 6 lipca 1999 r.
II UZ 69/99
Kasacja jest dopuszczalna jako dotycząca ustalenia prawa, jeżeli przedmiotem sprawy jest ocena prawna, czy czynności były wykonywane w ramach
stosunku pracy, czy też na podstawie umowy zlecenia.
Przewodniczący: SSN Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), SA Krystyna Bednarczyk.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 1999 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Ewy R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o zapłatę składek, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 1999 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 1 grudnia 1998 r. [...] Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił
apelację wnioskodawczyni Ewy R. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie w sprawie przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o zapłatę składek, stwierdzając że umowy, które
wiązały ją z Rytą M. miały charakter umów o pracę (nie zaś cywilnoprawnych umów
zlecenia), co uzasadniało decyzję organu rentowego o wymierzeniu z urzędu składek
z tytułu pracowniczego ubezpieczenia społecznego za okres od stycznia 1994 r. do
grudnia 1996 r. w łącznej kwocie 3.096 zł wraz z odsetkami od 16 lutego 1994 r. do
14 października 1997 r. w kwocie 3.247,50 zł. W ocenie Sądu, umowy nazwane „zleceniem” zawierane przez wnioskodawczynię, miały na celu obejście ustawy i jako
takie były nieważne na podstawie art. 58 § 1 KC. Kasacja wnioskodawczyni od tego
wyroku, oparta na naruszeniu przez Sąd art. 22 § 1 KP oraz art. 217, 224 § 1, 227,
233 § 1 i 382 KPC, została odrzucona przez Sąd Apelacyjny jako przedmiotowo nie-
dopuszczalna (art. 393 pkt 5 KPC), bowiem „wyrok dotyczył podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie” (postanowienie z dnia 29 kwietnia 1999 r. [...]).
Powyższe postanowienie zaskarżyła zażaleniem wnioskodawczyni i zarzucając, iż istotą sprawy nie jest określenie podstawy wymiaru składek ubezpieczeniowych, „ale kwalifikacja prawna czynności wykonywanych na rzecz odwołującej się
przez Rytę M. (umowa zlecenia czy umowa o pracę”), wniosła o jego uchylenie i nadanie biegu kasacji.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 393 § 1 pkt 5 KPC, kasacja nie przysługuje (jest
przedmiotowo wyłączona) w sprawach o określenie podstawy wymiaru składek na
ubezpieczenie społeczne. Pojęcie „podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie
społeczne” nie budzi wątpliwości prawnych na tle przepisów rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz
rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz.U. z
1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.). Rozporządzenie to określa m.in. wysokość i podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne pracowników, a także osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia oraz osób z
nimi współpracujących, wskazując szczegółowo jakie dochody pracowników z tytułu
wykonywania pracy w ramach stosunku pracy nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, a także co stanowi podstawę wymiaru składek na
ubezpieczenie społeczne osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej
lub umowy zlecenia.
W sprawie, której przedmiotem jest określenie podstawy wymiaru składek – a
więc zbadanie jakie dochody pracowników, czy też osób wykonujących pracę na
podstawie cywilnoprawnych umów, wpływają na wysokość składki – kasacja nie jest
przedmiotowo dopuszczalna. Ograniczenie to jednak nie oznacza wyłączenia kasacji
w sprawach, których przedmiotem jest objęcie obowiązkiem ubezpieczenia
społecznego odpowiedniego rodzaju (pracowniczego lub innego). Jeżeli przedmiotem sprawy jest kwalifikacja prawna wykonywanych czynności, a więc ocena czy
czynności te wykonywane są w ramach stosunku pracy, czy też na podstawie umowy
zlecenia (czego pochodną jest ustalenie obowiązku uiszczania odpowiednich składek
ubezpieczeniowych), kasacja – jako dotycząca ustalenia prawa, jest przedmiotowo
dopuszczalna.
W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył ustalenia czy czynności Ryty M. na
rzecz wnioskodawczyni były wykonywane w ramach stosunku pracy, czy też w ramach zlecenia. Istotą sprawy było więc ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku
prawnego (obowiązku ubezpieczenia społecznego), co czyni kasację w niej dopuszczalną (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1998 r., II UZ
130/97 – notka w OSNAPiUS 1999 nr 3, poz. 106).
W tym stanie rzeczy, nie podzielając stanowiska Sądu Apelacyjnego, należało
uchylić zaskarżone postanowienie, wobec stwierdzenia dopuszczalności kasacji w
niniejszej sprawie i orzec jak w postanowieniu.