Supreme Court dismisses appeal for non-compliance with mandatory lawyer representation in extraordinary proceedings.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's appeal regarding the rejection of an extraordinary petition for violation of law. The appellant personally submitted the petition without legal counsel, violating mandatory representation rules, while the lower court failed to issue a formal warning to correct the defect. The court ruled that such procedural defects do not warrant a retrial and the petition must be rejected outright.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 871 § 1 k.p.c.; Art. 4246 § 3 k.p.c.: A defect in the form of failure to comply with the mandatory requirement of legal representation in extraordinary proceedings does not subject the court to a corrective procedure; the remedy filed is rejected outright.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II UZ 63/26 POSTANOWIENIE Dnia 12 maja 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dawid Miąsik w sprawie z odwołania B. M.przeciwko Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawnościo stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 12 maja 2026 r.,zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego w Sieradzuz dnia 23 października 2025 r., sygn. akt IV U 541/25, 1. oddala zażalenie, 2. przyznaje adwokat M. S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu zażaleniowym.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Sieradzu postanowieniem z 23 października 2025 r., IV U 541/25 odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia złożoną przez B. M. (skarżący).W dniu 11 sierpnia 2023 r. skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Sieradzu z 25 stycznia 2012 r., IV U 109/11. Postanowieniem z 29 marca 2024 r., IV U 127/23, Sąd Rejonowy w Sieradzu odrzucił skargę o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem przez Sąd Rejonowy w Sieradzu prawomocnego wyroku z 25 stycznia 2012 r., IV U 109/11.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie. Postanowieniem z 30 lipca 2024 r., Sąd Okręgowy w Sieradzu, IV Uz 5/24 oddalił zażalenie.W dniu 19 września 2025 r. do Sądu Rejonowego w Sieradzu wpłynęła skarga skarżącego o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie IV U 127/23. Postanowieniem z 22 września 2025 r., Sąd Rejonowy w Sieradzu stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu jako właściwemu miejscowo i rzeczowo. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego wyroku sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, jeżeli przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego wyroku w drodze innych środków prawnych przysługujących stronie na podstawie kodeksu nie było i nie jest możliwe.
W myśl art. 4246 § 3 k.p.c., sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie. W myśl art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji.
W niniejszej sprawie B. M. wniósł osobiście skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie IV U 127/23 (skarga nie została sporządzona przez adwokata bądź radcę prawnego). Skarga dotyczy przy tym orzeczenia Sądu pierwszej instancji. Oznacza to, że skarga została wniesiona z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. oraz art. 4241 § k.p.c. Jak wynika z przepisu art. 4246 § 3 k.p.c., Sąd odrzuca skargę wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1, spóźnioną, nieopłaconą lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę, której braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie powołanego przepisu art. 4246 § 3 k.p.c. Sąd Okręgowy odrzucił skargę.Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zarzucając naruszenie: art. 4245 § 1 k.p.c. w zw. z art. 4241 § 1 k.p.c. przez ich niezastosowanie i bezzasadne przyjęcie, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia była niedopuszczalna z przyczyn formalnych w sytuacji braku wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych; art. 4246 § 2 i 3 k.p.c. w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. przez ich niezastosowanie i zaniechanie wezwania skarżącego do usunięcia w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia poprzez wskazanie na konieczność sporządzenia skargi przez adwokata bądź radcę prawnego oraz prawidłowego wskazania przez skarżącego skarżonego wyroku Sądu w sytuacji, gdy Sąd Okręgowy - bez wzywania do usunięcia bądź uzupełnienia braków formalnych postanowieniem z 23 października 2025 r. odrzucił skargę, co uniemożliwiło nadanie skardze prawidłowego biegu, a także pozbawiło skarżącego możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem.Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu, zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w całości, których nie jest w stanie ponieść bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie jest nieuzasadnione. Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Obowiązek ten dotyczy także czynności procesowych podejmowanych w związku z postępowaniem przed Sądem Najwyższym przed sądami niższych instancji, w tym złożenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Wyjątek od tego obowiązku został uregulowany w art. 871 § 2 k.p.c. Strona może osobiście złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu (w tym przypadku w celu sporządzenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego uchybienie w postaci niedochowania przymusu adwokacko-radcowskiego nie podlega konwalidacji. Oznacza to, że sąd nie przeprowadza postępowania naprawczego i nie wzywa strony do uzupełnienie braku, a środek zaskarżenia złożony podlega odrzuceniu wprost (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z 30 września 2020 r., II CZ 33/20, LEX nr 308248, z 8 października 2020 r., IV CZ 67/20, LEX nr 3066980). Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie należy do Sądu Najwyższego.
Oznacza to zatem, że w postępowaniu wywołanym jej wniesieniem obowiązuje zastępstwo stron przez adwokata lub radcę prawnego. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego odrzucające skargę jako wniesioną z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. miało oparcie w art. 4246 § 3 k.p.c., który przewiduje odrzucenie skarg dotkniętych omawianym brakiem przez sąd, który wydal zaskarżone orzeczenie.O kosztach postępowania kasacyjnego obejmujących wynagrodzenie adwokata reprezentującego odwołującego się z urzędu, orzeczono na podstawie § 16 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jednolity tekst:
Dz. U. z 2026 r. poz. 87). [a.ł]