Supreme Court quashes appeal decision on costs due to vague legal basis and lack of specific valuation grounds.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's decision regarding litigation costs because the reasoning was overly general and failed to specify the legal basis for the awarded amount. The appellant argued that the dispute involved social insurance contributions rather than a specific monetary sum, necessitating a different valuation method under the relevant ministerial regulation. The court held that the lower court's vague reference to the Civil Procedure Code was insufficient and remanded the case for a properly reasoned determination of costs.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 98 k.p.c.; § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.: When the subject of the dispute is not a specific monetary sum but the determination of social insurance contribution bases, the court must explicitly cite the specific provision of the ministerial regulation applicable to the case rather than using a generic reference to the Civil Procedure Code.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 60/11
POSTANOWIENIE
Dnia 22 lutego 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Małgorzata Gersdorf (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Zbigniew Myszka
SSN Romualda Spyt
w sprawie z wniosku Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego S.A.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
z udziałem zainteresowanej B. S.
o podstawę wymiaru składek,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 22 lutego 2012 r.,
zażalenia strony powodowej na wyrok Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 22 września 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie zawarte w pkt II wyroku
z 22 IX 2011 r. Sądu Apelacyjnego w części ponad 120 zł i
sprawę w tym zakresie przekazuje temu Sądowi do ponownego
rozpoznania
i
orzeczenia
o
kosztach
postępowania
zażaleniowego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., Sąd Apelacyjny w sprawie z odwołania
Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego w O. SA od decyzji ZUS o podleganie
ubezpieczeniom społecznym z udziałem zainteresowanej B. S. oddalił apelację i
zasądził kwotę 900 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Rozstrzygnięcie o kosztach Sąd uzasadnił zdawkowo – ograniczając się do
wskazania jego podstawy, tj. art. 98 k.p.c. W sprawie doszło do wskazania wartości
przedmiotu sporu jedynie w postępowaniu I instancyjnym, która została określona
przez pełnomocnika organu rentowego na kwotę 45.696,62 zł.
Zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach wywiódł pełnomocnik skarżącego,
zarzucając:
a/ wadliwe zastosowanie art. 98 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 1 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie
opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa
kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz.
1349), albowiem – zdaniem skarżącego – nie stanowią one samodzielnej podstawy
orzeczenia o kosztach;
b/ naruszenie § 11 pkt 2 tego rozporządzenia przez jego pominięcie i
niezastosowanie.
Zdaniem skarżącego przedmiotem sporu w sprawie nie była konkretna suma
pieniężna a decyzje o podleganiu i stwierdzeniu podstaw wymiaru składek. W
związku z tym pozostaje dla skarżącego oczywiste, że zastosowanie powinien
znaleźć § 11 ust. 2 rozporządzenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się uzasadnione i wymagało uwzględnienia przede
wszystkim ze względu na to, że rozstrzygnięcie o kosztach i jego zasady pozostają
na tyle niejasne, że nie poddają się kontroli. Ogólnikowe sformułowanie, że o
kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. nie wystarcza dla uzasadnienia
zastosowanej wartości zasądzonych kosztów, tym bardziej, że Sąd nie wskazał w
ogóle na podstawie którego z uregulowań rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości
z dnia 28 września 2002 r. zdecydował się zastosować tak określoną stawkę.
Uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia okazuje się tym bardziej konieczne, że w
sprawie określenie wysokości kosztów zastępstwa procesowego nie stanowi
sprawy prostej, którą można skwitować typową formułą obciążenia kosztami strony
przegrywającej.
Sprawa, zgodnie z treścią decyzji ZUS, toczyła się o ustalenie podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. W istocie jej cel stanowiło ustalenie,
że ubezpieczona podlega ubezpieczeniu społecznemu z określonego tytułu do
wysokości określonych kwot. W pierwszej instancji sąd orzekł o wynagrodzeniu
pełnomocnika przyjmując właśnie sumę tych kwot jako wartość przedmiotu sporu.
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym zażalenie dostrzega, że sprawa o
ustalenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, stanowi kwestię
problematyczną z punktu widzenia ustalenia wartości przedmiotu sporu. Ponieważ
organ rentowy nie dochodzi zapłaty konkretnej kwoty, nie sposób wartości ustalić
na zasadzie art. 19 § 1 k.p.c. Z drugiej strony przepisy art. 20 i nast. k.p.c. nie dają
podstaw do określenia wartości przedmiotu sporu w takiej sytuacji. Najbliższy
wydaje się tu art. 231 k.p.c., albowiem – podobnie jak w sprawach pracowniczych –
jak to już wskazano w sprawie niniejszej chodziło o ustalenie istnienia stosunku
podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Z drugiej strony samo ustalenie
obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym ma rację bytu tylko o tyle, o ile
prowadzi do uzyskania przez organ rentowy należnych z tego tytułu składek. Ich
suma może stanowić wartość roszczenia w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c., a daje się
zakwalifikować jako wartość przedmiotu sporu.
Powyższe rozważania mają z punktu widzenia kosztów zastępstwa
procesowego znaczenie o tyle, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych – co
do wysokości kosztów – ujęte zostały jedynie w § 11 ust. 2 rozporządzenia w
zakresie spraw o świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Sprawa niniejsza nie
stanowi tego rodzaju postępowania.
Istnieją
zatem
trzy
możliwości
ustalenia
wysokości
wynagrodzenia
pełnomocnika podlegającej zasądzeniu od drugiej strony. Po pierwsze można –
sięgając do analogii z art. 231 k.p.c. – przyjąć, że w sprawie o ustalenie podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenie suma tych podstaw za okres jednego roku
stanowi wartość przedmiotu sporu. W konsekwencji dałby się zastosować § 6
rozporządzenia. Trudność stosowania tego wariantu, pomijając dopuszczalność
analogicznego sięgania do art. 231 k.p.c., stanowi sposób obliczenia podstaw
składek za okres jednego roku (w sytuacji ustalenia dłuższego podlegania
ubezpieczeniom i zmienności miesięcznych podstaw podlegania ubezpieczeniom).
Po drugie, również ze skutkiem w postaci zastosowania § 6 rozporządzenia,
można ustalić wysokość składek na ubezpieczenie społeczne, jakie byłyby należne
za cały okres, za który ustalono podstawę wymiaru składek. Problem w tym
przypadku polega jednak na tym, że uwzględnia się wartości niestanowiące
przedmiotu postępowania (kwoty składek, a nie kwoty podstawy ich wymiaru).
Po trzecie istnieje możliwość zastosowania § 5 rozporządzenia, tj. normy
dostosowanej
właśnie
do
sytuacji,
których
nie
ujęto
w
rozporządzeniu.
Zastosowanie wówczas znajdują stawki ze spraw o najbardziej zbliżonym rodzaju.
Sąd Najwyższy uznaje, że sprawy o świadczenia z ubezpieczenia społecznego
pozostają najbardziej zbliżone do spraw o ustalenie podstawy wymiaru składek, a w
istocie do spraw o objęcie ubezpieczeniem społecznym; a zatem należałoby
stosować tu § 11 ust. 2 rozporządzenia.
Wszystko to wymaga jednak rozważenia okoliczności sprawy, wyboru
wariantu interpretacji i jego uzasadnienia. Sprawa stanowi bowiem przypadek
trudny, nie dający się łatwo – jak widać z powyższej analizy – zakwalifikować i
rozstrzygnąć na podstawie istniejących, niewątpliwych unormowań. Rozpoznając
ponownie sprawę należnych kosztów Sąd drugiej instancji weźmie to pod uwagę i
zastosuje
jedną
z
proponowanych
możliwości
ewentualnie
inny
sposób
rozstrzygnięcia sprawy, w każdym jednak wypadku stosownie uzasadniając wybór.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.