Supreme Court allows pension appeal despite low value, ruling case subject is pension grant, not arrears adjustment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of a cassation appeal regarding a pension dispute. The appellant argued that the case concerned the grant of a pension right, whereas the lower court treated it as a property rights matter regarding payment dates, citing a low monetary value threshold. The court held that because the original administrative decision concerned the grant of a pension, the entire proceeding remains a pension grant case regardless of the specific date dispute or the low value involved.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3982 § 1 k.p.c.; Art. 3941 § 3 k.p.c.; A cassation appeal in a pension grant case is admissible regardless of the subject matter's value, as the case subject is defined by the initial administrative decision on the right to the pension.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 47/09
POSTANOWIENIE
Dnia 18 stycznia 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Józef Iwulski
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
w sprawie z wniosku Z. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o emeryturę,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 stycznia 2010 r.,
zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 15 września 2009 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z 15 września 2009 r. odrzucił skargę kasacyjną
pozwanego organu ubezpieczeń społecznych ze względu na wartość przedmiotu
zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.).
W sprawie pozwany decyzją z 7 grudnia 2006 r. odmówił wnioskodawcy Z. J.
prawa do emerytury i Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił
jego odwołanie. Sąd Apelacyjny, po apelacji wnioskodawcy, wyrokiem z 21 kwietnia
2009 r. zmienił wyrok pierwszej instancji oraz poprzedzającą go decyzję organu
rentowego w ten sposób, że przyznał mu prawo do emerytury od 1 października
2006 r.
W skardze kasacyjnej pozwany zaskarżył ten wyrok w części przyznającej prawo
do emerytury od 1 października 2006 r., gdyż wnioskodawca urodził się 26
października 1946 r., stąd prawo do emerytury w wieku 60 lat przysługuje mu od 26
października 2006 r. Skarżący wniósł o zmianę wyroku i przyznanie prawa do
emerytury od 26 października 2006 r.
W ocenie Sądu Apelacyjnego taki zakres zaskarżenia wymagał odrzucenia skargi
kasacyjnej, gdyż wskazana przez pozwanego wartość przedmiotu zaskarżenia
wynosi 1.134,32 zł. Sąd Apelacyjny odwołał się do postanowienia Sądu
Najwyższego z 28 listopada 2001 r., II UZ 80/01 (OSNP 2003 nr 18, poz. 449), w
którym stwierdzono, iż: „Sprawa o wyrównanie emerytury za okres poprzedzający
datę przyznania świadczenia nie jest sprawą o przyznanie emerytury, lecz sprawą o
prawa majątkowe, w której kasacja jest dopuszczalna wówczas, gdy wartość
przedmiotu zaskarżenia nie jest mniejsza niż dziesięć tysięcy złotych - art. 3921 § 1
k.p.c." (obecnie art. 3982 § 1 k.p.c.). Na etapie skargi kasacyjnej spór nie dotyczył
prawa do emerytury, a jedynie daty, od której należy świadczenie przyznać
(wypłacić). Sprawa jest sprawą o prawo majątkowe, a nie sprawą o przyznanie
emerytury. Prawo to przesądził prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego i skarżący
prawa tego nie kwestionuje. Dopuszczalność skargi kasacyjnej uzależniona jest od
wartości przedmiotu zaskarżenia i skoro pozwany określił ją na kwotę 1.134,32 zł,
to skarga kasacyjna jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu (art. 398 6 § 2
k.p.c.).
W zażaleniu pozwany zarzucił, że skarga kasacyjna jest dopuszczalna, gdyż
rozpatrywana sprawa
mieści się w kategorii spraw o przyznanie emerytury.
Przedmiotem odwołania, które rozpoczęło postępowania sądowe w sprawie była
decyzja pozwanego z 7 grudnia 2006 r. odmawiająca wnioskodawcy prawa do
emerytury. W postępowaniu sądowym prawo do emerytury zostało przyznane od
błędnej daty, w której wnioskodawca nie spełniał wszystkich warunków do jego
nabycia. Dalej jest to sprawa o przyznanie emerytury, dlatego dopuszczalność
skargi nie jest uzależniona od wartości przedmiotu sporu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Ujawnia problem czy sprawa w toku instancji może zmienić się z kasacyjnej (w
której dopuszczalna jest skarga kasacyjna) na niekasacyjną.
Oczywiście nie dotyczy on spraw zależnych wyłącznie od wartości przedmiotu
zaskarżenia.
Chodzi o sprawę, w której skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości
przedmiotu zaskarżenia.
Zatem o to, czy sprawa, która pierwotnie jest sprawą kasacyjną może utracić
później ten walor, z tego względu, że decydować będzie nie przedmiot sprawy a
tylko wartość przedmiotu zaskarżenia.
Zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach
z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wartość przedmiotu zaskarżenie
jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Jednakże skarga kasacyjna przysługuje
niezależnie do wartości przedmiotu zaskarżenie w sprawach o przyznanie i o
wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia
społecznego.
Sprawa o przyznanie emerytury jest także sprawą o prawo majątkowe, w której
ustala się wartość przedmiotu sporu i zaskarżenia.
Jednakże wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o przyznanie emerytury nie
przesądza o dopuszczalności skargi kasacyjnej. Brak łącznika z tą wartością jako
wyznacznika dopuszczalności skargi kasacyjnej oznacza, że dla rozważanej
kwalifikacji sprawy znaczenie ma tylko jej przedmiot. Ten zaś jest jeden dla całego
postępowania, począwszy od decyzji odmawiającej przyznania emerytury i
odwołania rozpatrywanego przez sądy powszechne, aż do postępowania
kasacyjnego, skoro w sprawie o przyznanie emerytury skarga kasacyjna jest
dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.
Uwzględnienie odwołania od decyzji i przyznanie emerytury przez sąd pierwszej
instancji nie oznacza, że na tym etapie sprawa przestaje być sprawą o przyznanie
emerytury, również gdy rozstrzyga o tym dopiero sąd drugiej instancji. Gdy
orzeczenie przyznające emeryturę jest niezgodne z prawem materialnym, to
obejmuje również sytuację taką jak w tej sprawie, czyli prawidłową datę przyznania
emerytury.
Nieuprawnione jest zatem założenie, że sprawa pierwotnie kasacyjna może w
toku instancji stać się niejako „warunkowo kasacyjna" ze względu na wartość
przedmiotu zaskarżenia.
Sprawa o przyznanie emerytury jest sprawą, w której skarga kasacyjna
przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.
W tej sprawie w
Sądzie drugiej instancji przedmiot sporu dotyczył przyznania prawa do emerytury.
Traci zatem na znaczeniu zakres zaskarżenia i łączona z nim wartość przedmiotu
zaskarżenia, nawet gdy jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych.
Na gruncie art. 3982 § 1 k.p.c. to przedmiot sprawy decyduje więc o tym, czy
sprawa jest kasacyjna. W tej samej sprawie dalej zachowuje ten walor niezależnie
od wartości przedmiotu sporu i zaskarżenia.
Przedmiot sprawy wyznaczyła decyzja organu rentowego, która odmawiała
przyznania emerytury. Nie uległ zmianie w postępowaniu sądowym, wszak również
Sąd drugiej instancji orzekał o prawie do emerytury.
Jeżeli więc od samego początku sprawa wynikająca z odwołania od decyzji
pozwanego dotyczy prawa do emerytury, to przedmiot sprawy nie zmienia się, gdy
sąd pierwszej albo drugiej instancji przyznał emeryturę, a pozwany nie
kwestionował samej zasady lecz tylko datę przyznania emerytury.
Takie stanowisko zajął już Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 października
2009 r. (II UZ 37/09), odnoszącym się do podobnej sprawy i nieuprawnionego
odrzucenia skargi kasacyjnej przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku (III AUa 1893/07).
Natomiast powołane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia postanowienie
Sądu Najwyższego z 28 listopada 2001 r. (II UZ 80/01) nie dotyczyło sytuacji
tożsamej, gdyż „wnioskodawca pobierał już emeryturę i wystąpił do organów
rentowych z żądaniem jej wyrównania także za okres wcześniejszy, poprzedzający
datę, od której przyznano mu świadczenie emerytalne". Jest to inna grupa spraw,
która generalnie nie dotyczy przyznania prawa do emerytury, lecz wynika z
późniejszych żądań o wzrost poprzez jej przeliczenie lub wyrównanie. W takich
sytuacjach, gdy przedmiot sporu (decyzja organu ubezpieczeń społecznych) nie
dotyczy przyznania emerytury, to o dopuszczalności skargi kasacyjnej może
decydować wartość przedmiotu zaskarżenia.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w
związku z art. 39816 k.p.c.