Supreme Court dismisses cassation appeal as pension dispute value falls below statutory threshold.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal regarding the value of the pension dispute. The applicant argued that the dispute value should be calculated based only on the difference between the current pension and a hypothetical higher one excluding the disability increase. The court ruled that the pension increase for service-related disability is mandatory and integral to the total benefit, meaning the dispute value must include the entire difference between the current and maximum possible pension. Consequently, the calculated value of 9,783.84 zł was below the statutory threshold for cassation, leading to the rejection of the appeal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 15 ust. 4 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy; Art. 18 ust. 1 tej ustawy; Art. 398 § 1 k.p.c.: The value of a pension dispute is determined by the difference between the current pension and the requested amount, including mandatory statutory increases, and cannot be reduced to exclude non-contested components.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 41/10
POSTANOWIENIE
Dnia 26 stycznia 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska (przewodniczący)
SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca)
SSN Zbigniew Myszka
w sprawie z wniosku K. Z.
przeciwko Zakładowi Emerytalno-Rentowemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i
Administracji w Warszawie
o wysokość emerytury policyjnej,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 stycznia 2011 r.,
zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 17 września 2010 r.,
oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny postanowieniem z 17 września 2010 r. odrzucił skargę kasacyjną
wnioskodawcy K. Z. ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, którą po
zweryfikowaniu ustalił na kwotę 9.783,84 zł (art. 398 2 § 1 k.p.c.), jako roczną
różnicę emerytury pobieranej i żądanej. Emerytura wnioskodawcy liczona jest od
podstawy wymiaru 4.117,70 zł i przy współczynniku 60,20 % (na który składa się
45,20 % za staż i 15 % zwiększenia wobec inwalidztwa pozostającego w związku
ze służbą) wynosi 2.478,90 zł. Wnioskodawca żądał ujęcia w stażu okresu pracy w
gospodarstwie rolnym rodziców oraz własnym i w konsekwencji zwiększenia
współczynnika stażowego do 71,42 %, jednak wraz ze zwiększeniem za
inwalidztwo kwota emerytury nie może przekroczyć 80 % podstawy wymiaru, czyli
kwoty 3.294,22 zł (art. 15 i art. 18 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym funkcjonariuszy). Różnica miesięczna wynosi 815,32 zł (3.294,22 zł 2.478,90 zł) a wartość przedmiotu zaskarżenia 9.783,84 zł (815,32 zł x 12) - art. 22
k.p.c. Sąd Apelacyjny nie uznał za uprawnione stanowiska wnioskodawcy, iżby
wartość
przedmiotu
zaskarżenia
ustalić
bez
uwzględnienia
podwyższenia
emerytury o 15 % podstawy jej wymiaru za inwalidztwo w związku ze służbą, gdyż
jest to integralna część emerytury.
W zażaleniu wnioskodawca zarzucił, że spór nie dotyczył podwyższenia emerytury
uregulowanego w art. 15 ust. 4 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym funkcjonariuszy, czyli podwyższenia jej o 15 % podstawy wymiaru i
nie tej części emerytury dotyczy skarga kasacyjna. Aktualna emerytura jest
ustalana współczynnikiem 45,20 %, natomiast współczynnik, który uwzględniałby
dodatkowo do
wysługi lata pracy we własnym gospodarstwie rolnym i w
gospodarstwie rolnym rodziców wyniósłby 71,42 %. Spór dotyczy tylko różnicy
między
procentową
podstawą
świadczenia
otrzymywanego
i
hipotetyczną
procentową wartością podstawy świadczenia bez podwyższenia za inwalidztwo w
związku ze służą.
Wówczas miesięczna różnica wynosi 1.079,68 zł (podstawa
4.117,78 zł x 71,42 % - podstawa 4.117,78 zł x 45,20 %) i wartość przedmiotu
zaskarżenia wynosi 12.956,16 zł (1.079,68 zł x 12).
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie ujawnia specyfikę spraw z zakresu ubezpieczenia (zabezpieczenia)
emerytalnego, która co do wartości przedmiotu sporu i w konsekwencji zaskarżenia
jest odmienna od sporów w typowych sprawach cywilnych.
W zwykłej sprawie cywilnej to powód decyduje o wysokości żądania i wartości
przedmiotu sporu (art. 187 § 1 k.p.c.). Jego dyspozycja w tym zakres jest wiążąca.
Inaczej jest w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, która nie są
sprawami z „zakresu prawa cywilnego", choć do ich rozpoznania w sądzie
powszechnym stosuje się przepisy postępowania cywilnego (art. 1 i 2 k.p.c.).
Na gruncie tych spraw to właśnie prawo materialne (ustawa) decyduje, co może
stanowić przedmiot sprawy sądowej. Wyraża się to między innymi w tym, że ustawy
emerytalne szczegółowo określają algorytmy ustalania świadczeń emerytalnych, na
które z reguły składają się określone elementy (podstawa wymiaru, kwota bazowa,
staż pracy lub inne okresy oraz zwiększenia).
Precyzyjnie
o
składnikach
i
sposobie
ustalenia
wysokości
emerytury
funkcjonariusza decyduje ustawa z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
funkcjonariuszy. Emerytura składa się z podstawy i określonych wzrostów
stażowych. Emeryturę podwyższa się o 15 % podstawy wymiaru emerytowi,
którego inwalidztwo pozostaje w związku ze służą (art. 15). W przypadku
zwiększenia z tego tytułu emerytura nie może przekroczyć 80 % podstawy jej
wymiaru (art. 18).
Organ rentowy załatwia sprawy ubezpieczonych, co nie znaczy, że jego decyzje
w tych sprawach mogą dotyczyć tylko faktów, tj. tego czy ubezpieczony pracował w
gospodarstwie rolnych własnym lub rodziców. Taki fakt ma znaczenie tylko dla
stosowania prawa i organ rentowy wydając decyzję rozstrzyga o prawie w zakresie
podstawy materialnej określonej w ustawie. To z kolei wyznacza przedmiot sprawy
sądowej. W tej sprawie nie było kwestionowane prawo do emerytury lecz tylko
żądanie jej zwiększenia za tzw. okresy rolne. W nich skarżący upatrywał różnicę
procentową odnoszoną do podstawy świadczenia i tylko w tym zakresie chciał
zamknąć ustalenie wartości przedmiotu sporu (zaskarżenia).
Stanowisko
skarżącego
nie
jest
uprawnione,
gdyż
skoro
zarzuca
nieuwzględnienie w stażu emerytalnym danego okresu, to przedmiot sprawy może
koncentrować się na tym okresie, jednak nie uprawnia to stwierdzenia, że ten
sporny wycinek składowy emerytury ma decydować o wartości przedmiotu
zaskarżenia.
W orzecznictwie wielokrotnie już powiedziano, że w sprawie, w której skarżący
kwestionuje wysokość świadczenia emerytalnego ze względu na pominięcie
określonego składnika, wartość przedmiotu zaskarżenia (sporu) wyznacza różnica
pomiędzy roczną wysokością świadczenia otrzymywanego (niespornego) i
żądanego.
Zwiększenie emerytury za inwalidztwo przysługuje funkcjonariuszowi z mocy
ustawy i gdyby pozwany przy ustalaniu wysokości emerytury miał je pominąć, to
wydałby wadliwą decyzję. Nie pozwala na to ustawowy algorytm ustalania
wysokości emerytury (art. 15 ust. 4 ustawy). Kreowanie więc wartości przedmiotu
zaskarżenia tylko w granicach zwiększenia stażu emerytalnego jest nieuprawnione,
gdyż organ rentowy w jednej decyzji ma rozstrzygnąć o całości świadczenia. Nie
można więc redukować przedmiotu sporu do poszczególnych elementów
świadczenia bez uwzględnienia całości. O wartości przedmiotu zaskarżenia nie
mogła zatem decydować tylko różnica między procentową podstawą świadczenia
otrzymywanego
a
hipotetyczną
procentową
podstawą
świadczenia
bez
podwyższenia z tytułu inwalidztwa w służbie. Ustawa nie pozwala na wyłączenie
przy ustalaniu wysokości emerytury podwyższenia z tytułu inwalidztwa, gdyż jest
ono obligatoryjne i liczone jest od podstawy wymiar emerytury. To, że sam spór nie
dotyczył podwyższenia emerytury o 15 % za inwalidztwo nie oznacza wyłączenia
tej wartości z obliczenia wysokości świadczenia, gdyż wówczas (niezasadnie)
należałoby wyłączyć również niesporne okresy służby.
Kwota emerytury ze zwiększeniem za inwalidztwo nie może przekroczyć 80 %
podstawy wymiaru emerytury (art. 18 ust. 1). Skoro maksymalne świadczenie to
kwota 3.294,22 zł (podstawa 4.117,78 x 80 %) i skarżący otrzymywał 2.478,90 zł
emerytury (podstawa 4.117,78 x 60,20%), to wartość zaskarżenia nie mogła być
wyższa niż 10.000 zł, gdyż wynosiła 9.783,04 zł (3.294,22 zł - 2.478,90 = 815,32 x
12).
Wartość przedmiotu zaskarżenia wyznacza więc różnica pomiędzy emeryturą
przysługującą i żądaną, która jest niższa niż kwota warunkująca dopuszczalność
skargi kasacyjnej (art. 3982 § 1 k.p.c.).
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 398 14 k.p.c. w
związku z art. 3941 § 3 k.p.c.