Supreme Court dismisses appeal, ruling that persons affected by social insurance decisions are 'other persons' requiring participation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the University's appeal against a lower court decision that voided a social insurance ruling due to procedural defects. The lower court found that seven individuals, whose rights and obligations were directly shaped by the ZUS decision, were not properly notified and thus lacked the status of 'interested parties' required for participation. The Supreme Court affirmed that because the decision directly determined their legal status, they fell under the category of 'other persons whose rights and obligations are affected,' making their absence a ground for invalidating the proceedings under the Code of Civil Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 477 § 1, 2 k.p.c.: A decision directly shaping the rights and obligations of a person classifies them as an 'other person' whose rights and obligations are affected, mandating their participation in the proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 21/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący)SSN Piotr Prusinowski (sprawozdawca)SSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku Uniwersytetu A. w W.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W.przy udziale zainteresowanych W. S., E. S., J. L., B. B., Z. M., R. S., M. P.o składki na ubezpieczenie społeczne,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 czerwca 2017 r.,zażalenia organu rentowego na wyrok Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt III AUa (…), oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w W., decyzjami z dnia 11 lutego 2015 r. nr: (…) stwierdził, że W. S., E. S., Z. M., J. L., M. P., B. B. oraz R. S., jako osoby wykonujące pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podlegają, u płatnika składek (Uniwersytet A.), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresach wskazanych w decyzjach. ZUS ustalił także podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne tych osób.Wymienione decyzje zostały zaskarżone przez Uniwersytet A.
Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z dnia 26 listopada 2015 r. (wydanym w sprawie IX U (…)):- w pkt. I zmienił zaskarżoną decyzję nr (…) w ten sposób, że stwierdził, iż E. S. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie 9-13 marca 2009 r. jako wykonawca umowy o dzieło; - w pkt. II zmienił zaskarżoną decyzję nr (…) w ten sposób, że stwierdził, iż M. P. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 26 lutego do 19 czerwca 2009 r. jako wykonawca umowy o dzieło; - w pkt.
III zmienił zaskarżoną decyzję nr (…) w ten sposób, że stwierdził, iż B. B. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 10 marca do 19 czerwca 2009 r. jako wykonawca umowy o dzieło; - w pkt. IV oddalił pozostałe odwołania; - w pkt. V zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej 2.400 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; - w pkt. VI zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Apelację od rozstrzygnięcia wniosły obie strony.
Płatnik składek zaskarżył wyrok w pkt. IV i V, a Zakład Ubezpieczeń Społecznych w części opisanej w pkt. I, II, III i VI.Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 20 października 2016 r. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł postępowanie, i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w W. do ponownego rozpoznania.Sąd ten uznał, że postępowanie przed Sądem pierwszej instancji dotknięte jest nieważnością, gdyż nie wszystkie osoby mające status strony brały udział w procesie (art. 379 pkt 5 k.p.c.). W jego ocenie, osoby, wobec których organ rentowy ustalił podleganie ubezpieczeniom, mają status „innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”, tym samym nie można ich kwalifikować jako zainteresowanych w rozumieniu art. 47711 § 2 k.p.c. W tym zakresie Sąd Apelacyjny odwołał się do poglądu wyrażonego w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2016 r., II UZ 18/16, LEX nr 2111410.Sąd drugiej instancji argumentował, że w sprawie IX U (…), w której wydano zaskarżony wyrok, odbyły się dwa terminy rozpraw, to jest w dniu 7 października 2015 r. i 26 listopada 2015 r., jednakże z akt nie wynika, które osoby zostały zawiadomione o terminie rozprawy.
Na terminie w dniu 26 listopada 2015 r. Sąd wskazał jedynie, że siedmioro zainteresowanych się nie stawiło a pozostali zostali prawidłowo zawiadomieni. W niniejszych aktach na zawiadomieniach o terminach rozpraw pojawia się 13 różnych sygnatur spraw, a dodatkowo sygnatury spraw z protokołami oznaczonymi IX U (…)1/15 i IX U (…)4/15. Wobec tak prowadzonych akt sprawy sądowej i braku potwierdzenia zawiadomienia stron postępowania, Sąd Apelacyjny uznał, że osoby te mające status stron w przedmiotowym postępowaniu, nie zostały zawiadomione o terminach rozprawy, w tym o terminie rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku - co przesądza o pozbawieniu ich możności obrony swych praw.Zażalenie wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:- art. 47711 § 1 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż E. S., M.
P., B. B., W. S., J. L., Z. M., R. S. nie mają statusu zainteresowanych a status „innej osoby, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”, to jest podmiotu wskazanego w art. 47711 § 1 k.p.c., wobec czego nie odnosi się do nich art. 47711 § 2 k.p.c.,- art. 47711 § 2 k.p.c. poprzez błędne uznanie, iż przepis nie ma zastosowania w niniejszej sprawie podczas, gdy prawa lub obowiązki E. S., M. P., B. B., W. S., J. L., Z. M., R. S. zależą od rozstrzygnięcia sprawy,- art. 379 pkt 5 k.p.c. poprzez uznanie, iż strona została pozbawiona możności obrony swych praw podczas gdy zainteresowani zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu z pouczeniem o możliwości przystąpienia do sprawy w ciągu dwóch tygodni od dnia zawiadomienia i nie zdecydowali się na przystąpienie w charakterze strony,- art. 386 § 4 k.p.c. przez brak orzeczenia co do istoty sprawy, w sytuacji gdy zebrany materiał dowodowy pozwalał na ustalenie stanu faktycznego sprawy i nie wymagał przeprowadzenia postępowania dowodowego, ani też w sprawie nie doszło do nieważności postępowania.Kierując się zgłoszonymi zarzutami, organ rentowy domagał się uchylenia wyroku w całości i przekazania sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Zażalenie nie ma uzasadnionych podstaw.
Mianownikiem wszystkich zarzutów jest kwalifikacja roli procesowej wymienionych w wyroku osób realizujących czynności na rzecz płatnika składek. Trafność rozstrzygnięcia kasatoryjnego, którym posłużył się Sąd drugiej instancji, zależy od tego, czy osoby te występowały w roli zainteresowanych, czy też miały status „innej osoby”. Sąd Najwyższy już wypowiedział się w tej kwestii, co celnie podkreślił Sąd odwoławczy. Nie ma podstaw, aby kwestionować zapatrywanie wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2016 r., II UZ 18/16, LEX nr 2111410.
Osoba wobec której organ rentowy stwierdza istnienie więzi ubezpieczeniowej nie jest jedynie zainteresowanym, a zatem podmiotem, którego prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy. W tym wypadku zależność jest dalej idąca, sprowadza się bowiem relacji zachodzącej między prawami i obowiązkami a treścią zaskarżonej decyzji („której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”). Oznacza to, że prawodawca wprowadza linię demarkacyjną. Odrębnie wyznacza sytuację procesową, gdy istnieje zależność między prawami i obowiązkami a rozstrzygnięciem, a inaczej określa ją, gdy decyzja wprost dotyczy praw i obowiązków danej osoby.
Rozróżnienie to staje się zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę, że zależność, o której mowa w art. 47711 § 2 k.p.c., może być zróżnicowana w zależności od czynników indywidualnych. W stosunku do „innych osób” z art. 47711 § 1 k.p.c. niepewność tego rodzaju nie występuje. W ich wypadku decyzja bezpośrednio kształtuje ich prawa i obowiązki, a nie tylko zależą one od tej decyzji (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 2017 r., II UK 155/16, nie publ.).Wykładnię tę wspierają argumenty systemowe. Zwolnienie z obowiązku uczestniczenia w postępowaniu zainteresowanych, gdy nie przystąpią oni do sprawy, jest akceptowalne, jeśli zważy się, że decyzja może mieć określony wpływ na ich prawa i obowiązki, choć wprost ich nie dotyczy.
Mechanizm ten nie przystaje jednak do sytuacji, gdy określony podmiot jest adresatem decyzji, czyli między nim a Zakładem Ubezpieczeń Społecznych powstaje bezpośrednia i władcza relacja prawna. W takim wypadku spór mający charakter adjukacyjny musi toczyć się z jej udziałem. W przeciwnym razie rozstrzygniecie mające uporządkować niepewność prawną, mogłoby być kontestowane przez tę osobę.Zaskarżone w sprawie decyzje jednoznacznie kształtują prawa i obowiązki siedmiu osób fizycznych. Zakład Ubezpieczeń społecznych zmierza do objęcia ich ubezpieczeniem społecznym.
Nie ma zatem wątpliwości, że przystaje do nich miano „inna osoba, której praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja”. Twierdzenie, że ich „prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy” jest opisem niewystarczającym. Znaczy to tyle, że Sąd Apelacyjny prawidłowo dostrzegł rolę procesową wymienionych w wyroku osób. Skoro mają one status strony innej niż zainteresowany, to jasne staje się, że niezawiadomienie ich o terminie rozprawy jest równoznaczne z pozbawieniem ich możności obrony ich praw, co skutkuje nieważnością postepowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Zarzuty podniesione w zażaleniu okazały się zatem chybione.Dlatego Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 11 i § 3 k.p.c. w związku z 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. r.g.