Cassation appeal dismissed; social security dispute over pension amount, not grant, requires 10k PLN threshold. Appeal rejected due to low value.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal regarding a social security dispute over the amount of an incorrectly received pension. The appellant argued the case involved the right to a pension, but the court found the dispute concerned only the calculation of the benefit's value. Consequently, the appeal was rejected because the disputed amount of 3,022.92 PLN fell below the 10,000 PLN threshold required for admissibility in such cases.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3982 § 1 k.p.c.; Art. 3986 § 2 k.p.c. in conjunction with Art. 25 § 1 k.p.c.: In social security disputes concerning the amount of a pension or allowance rather than its grant, the admissibility of a cassation appeal depends on the value of the subject matter, which must be at least 10,000 PLN.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 20/17 POSTANOWIENIE Dnia 8 czerwca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Piotr PrusinowskiSSN Krzysztof Staryk w sprawie z wniosku L. S.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych [...]o wysokość świadczenia,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 8 czerwca 2017 r.,zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego [...]z dnia 8 grudnia 2016 r., sygn. akt III AUa …/15, oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny [...] postanowieniem z 8 grudnia 2016 r. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w kwocie 3.022,92 zł (pkt 1), odrzucił skargę kasacyjną (pkt 2).W uzasadnieniu wyjaśnił, że w jego ocenie przedmiotem sporu w tej sprawie nie jest prawo do emerytury, czy też „przyznanie emerytury”. W zaskarżonej decyzji z 26 marca 2013 r. organ rentowy dokonał rozliczenia emerytury wnioskodawcy w związku z osiągniętym przychodem w roku 2011. Ustalił, że osiągnięty przychód uzasadniał zmniejszenie łącznej kwoty należnego świadczenia.
Po dokonaniu rozliczenia za wskazany okres organ rentowy ustalił, że wnioskodawca pobrał nienależne świadczenie w kwocie 3.022,92 zł i domagał się jego zwrotu. W ocenie Sądu Apelacyjnego spór dotyczył nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 3.022,92 zł, a więc prawa majątkowego, odnośnie którego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wskazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł, zgodnie z art. 3982 § 1 k.p.c. W związku z ustaleniem, na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 25 § 1 k.p.c., wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 3.022,92 zł, Sąd Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną jako niedopuszczalną na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 3982 § 1 k.p.c.Postanowienie Sądu Apelacyjnego [...] zaskarżył odwołujący się.
Skarżący stwierdził, że nie godzi się z interpretacją Sądu w zakresie określenia wartości przedmiotu sporu, a przede wszystkim z jego strategią, której wyłącznym celem jest uniknięcie rozstrzygnięcia merytorycznego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia, skarżący wyjaśnił, że wezwany przez Sąd do usunięcia braków formalnych podał, a nie określił, jedynie jedną z możliwych wartości przedmiotu sporu, wyraźnie zaznaczając, że przy poszanowaniu ustaleń wyroku Sądu Apelacyjnego [...] z 22 października 2013 r. (III AUa …0/13) kwota ta będzie zupełnie inna, przyjmując nawet bezpodstawne zasady rozliczeń – prowadzące do nowych ustaleń przyznawanej emerytury przez organ rentowy.
Stwierdził dalej, że nigdy nie zrozumie, że faktyczne zmniejszenie wysokości emerytury za dany rok (2011) nie mieści się w ogólnym, pojęciowym zbiorze – przyznawania emerytury, gdyż istotą przyznania jest przecież jej wysokość i takie były intencje ustawodawcy, co potwierdza praktyka i liczne będące w obiegu interpretacje prawne. Ponadto, zdaniem skarżącego, Sądy nie mogą chować się w każdym przypadku za ustawowym progiem 10.000 zł, zwalniając się tym samym z góry, z potrzeby wnikliwej oceny wydanych przez organy rentowe decyzji administracyjnych, co miało miejsce w tym przypadku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Decyzją z 26 marca 2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych [...] dokonał rozliczenia emerytury skarżącego w związku z osiągniętym przez niego przychodem w roku 2011, na skutek którego ustalił, że skarżący pobrał nienależnie świadczenie w kwocie 3.022,92 zł. W odwołaniu od tej decyzji, skarżący żądał jej zmiany i orzeczenia, że świadczenie emerytalne za rok 2011 było wypłacane w prawidłowej wysokości. Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z 11 czerwca 2015 r. oddalił odwołanie. Wyrok ten zaskarżył odwołujący się, wnosząc o jego zmianę i wydanie orzeczenia o prawidłowości pobieranej emerytury za rok 2011, prowadzącego do uchylenia decyzji organu rentowego w tym przedmiocie, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W apelacji „wartość przedmiotu sporu” określił na kwotę 3.022,92 zł. Sąd Apelacyjny [...] wyrokiem z 9 czerwca 2016 r. oddalił apelację odwołującego się. Odwołujący się zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego w całości, wskazując w ramach „wartości przedmiotu sporu”, że „bez względu na wartość przedmiotu sporu – sprawa mieści się w ogólnym zbiorze pojęciowym przyznania emerytury w rozumieniu art. 3982 § 1 k.p.c. - zdanie drugie”. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyjaśnił, że przyznanie emerytury w określonej wysokości przez organ rentowy, a następnie dokonanie jej zmiany jest podważeniem już emerytury ustalonej i przyznaniem jej na nowo, co bez wątpienia mieści się w pojęciu „przyznania emerytur” i daje prawo do składania skargi kasacyjnej bez względu na wartość przedmiotu sporu w rozumieniu art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. W wyniku wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, skarżący podał, że wartość ta według wyliczeń wykonanych przez organ rentowy decyzją z 26 marca 2013 r. wynosi 3.022,93 zł.
Jednocześnie zastrzegł, że nie jest w stanie podać własnej precyzyjnej wartości przedmiotu zaskarżenia, ponieważ nie dokonywał on tych wyliczeń. Wyjaśnił, że swoje uprawnienia do wniesienia oraz rozpoznania skargi kasacyjnej wywodzi z pojęcia ustawowego „przyznanie emerytury”, na które wskazał i uzasadnił na wstępie skargi kasacyjnej, oznaczając wartość przedmiotu sporu – bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. W tych okolicznościach, kierując się przedmiotem sprawy wyznaczonym treścią zaskarżonej decyzji organu rentowego, Sąd Najwyższy podziela ocenę Sądu Apelacyjnego, że sprawa ta jest sprawą majątkową w zakresu ubezpieczeń społecznych, w której dopuszczalność skargi kasacyjnej zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia – to jest skarga kasacyjna jest dopuszczalna wówczas, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia nie jest niższa niż 10.000 zł.
Tym samym, błędnym jest stanowisko skarżącego, że sprawa ta należy do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych o przyznanie emerytury, o których mowa w art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.Odnosząc się do argumentacji skarżącego, na wstępie należy przypomnieć, że decyzją ustawodawcy polskiego ograniczono dopuszczalność skargi kasacyjnej ze względu na charakter sprawy, a w sprawach majątkowych dodatkowo ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia. Z art. 3982 § 1 k.p.c. wynika zasada, że o dopuszczalności wniesienia skargi kasacyjnej w sprawach majątkowych – a więc w sprawach, w których dochodzone prawa są bezpośrednio uwarunkowane interesami ekonomicznymi podmiotu uprawnionego (por. uchwała SN (w składzie 7 sędziów) z 16 października 2009 r., III CZP 54/09, OSNC 2010 nr 3, poz. 34) – decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia.
Od tej zasady przewidziano wyjątek, a dotyczy on wyłącznie spraw o przyznanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Wyjątek ten nie podlega interpretacji rozszerzającej (por. postanowienie SN z 10 sierpnia 2016 r., III UZ 8/16, LEX nr 2096154). W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazano, w kontekście oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach o przyznanie emerytury lub renty, że wyjątek ten dotyczy tylko sytuacji, w których świadczenie w ogóle nie było przyznane. W takim bowiem przypadku osoba, która uważa się za uprawnioną, pozostaje w ogóle bez prawa do konkretnego świadczenia, co uzasadnia rozpatrzenie sprawy także przez Sąd Najwyższy jako – co do zasady – sąd prawa (por. postanowienie SN z 15 grudnia 2011 r., II UZ 44/11, LEX nr 1163335).
Jak wskazał Sąd Najwyższy w tym orzeczeniu, nie można z tą sytuacją utożsamiać przypadków, w których uprawniony uzyskuje prawo do świadczenia, natomiast twierdzi, że przysługuje mu świadczenie w większej – niż to wyliczono – wysokości; względy jakie powodują to zróżnicowanie, jeżeli nie wynikają z samej istoty prawa do emerytury lub renty, nie uprawniają do kierowania skargi kasacyjnej na warunkach preferencyjnych wynikających z art. 3982 § 1 zd. drugie k.p.c. W orzecznictwie podkreśla się również, że jeżeli przedmiotem sporu sądowego nie jest prawo do emerytury, lecz tylko jej wysokość, to o zaskarżeniu skargą kasacyjną decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia – stanowi ona różnicę wysokości świadczenia wypłacanego przez organ rentowy i wysokości świadczenia dochodzonego przez ubezpieczonego w skali roku (por. postanowienie SN z 23 stycznia 2012 r., II UZ 52/11, LEX nr 1163342).Podkreślając, że przedmiot rozpoznania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wyznacza treść decyzji, w tej sprawie treść zaskarżonej decyzji uzasadnia wniosek, że sprawa ta jest sprawą o prawa majątkowe, a jednocześnie nie jest sprawą o przyznanie emerytury.
Przedmiotem sporu nie jest bowiem kwestia czy skarżący ma prawo do emerytury, ale spór co do wysokości świadczenia emerytalnego skarżącego, odpowiednio spór o to czy i w jakim zakresie skarżący pobrał świadczenie emerytalne bez podstawy prawnej. W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie nie budzi również zastrzeżeń ustalenie przez Sąd Apelacyjnego, w wyniku kontroli przeprowadzonej na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c. w zw. z art. 25 § 1 k.p.c., wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 3.022,92 zł. Skarżący w zażaleniu nie przedstawił innych możliwości wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, koncentrując się na twierdzeniu, że sprawa ta jest sprawą o przyznanie emerytury.Z tych powodów, na podstawie art. 39814 k.p.c. w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c., rozstrzygnięto jak w sentencji. kc