Supreme Court allows cassation in social security cases where the legal issue is the subject of coverage, not the amount.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court overturned the appellate court's dismissal of a cassation appeal regarding social security contributions. The appellant argued that because the dispute concerned the legal status of coverage rather than the specific contribution amount, the case fell under the exception for admissibility despite its low monetary value. The Court agreed, ruling that when the core issue is determining the subject of social insurance coverage, the case qualifies as a social security matter regardless of the undisputed contribution sum.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3982 § 1 k.p.c.; Art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.: A social security case where the subject matter is the determination of the subject of coverage is admissible for cassation regardless of the value of the claim if the contribution amount is undisputed.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UZ 129/12
POSTANOWIENIE
Dnia 19 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Katarzyna Gonera
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
w sprawie z wniosku A. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E.
z udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R.
o składki na ubezpieczenie zdrowotne,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2013 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego
z dnia 30 października 2012 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Sąd Apelacyjny III Wydział
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni A.
R. od wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2012 r., wydanego w sprawie z
udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R.,
którym oddalono apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia 25 stycznia 2012 r., oddalającego jej
odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w E. z dnia 8
czerwca 2011 r., stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek za zainteresowaną
M. R. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz wnioskodawczyni (płatnika
składek) za okresy: od maja do czerwca 2010 r., za wrzesień 2010 r. oraz od
listopada do grudnia 2010 r. - wynosi 0,00 zł.
W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem sprawy, w której
wniesiona została skarga wnioskodawczyni, były należności składkowe na
ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zawartych umów zlecenia z zainteresowaną.
„Bezsporne w sprawie jest, że wysokość składek wynosiła (…) kwotę 164,44 zł”.
Tymczasem w myśl art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w
sprawach majątkowych, których wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z
zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy
złotych.
W zażaleniu wnioskodawczyni domagała się jego uchylenia i nadania biegu
skardze kasacyjnej, podnosząc zarzut naruszenia art. 398 2 § 1 k.p.c. zdanie drugie
„przez błędną interpretację tego przepisu do sytuacji z niniejszej sprawy przez
przyjęcie, że sprawa ma charakter majątkowy, gdyż w rzeczywistości sprawa
dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, przy którym kryteria
określone w przepisie art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze nie mają tu
zastosowania”.
W ocenie wnoszącej zażalenie, „nie było spornym w sprawie, iż
zainteresowane podlegały ubezpieczeniom zdrowotnym w spornych okresach, a
istotą sporu było kto ma odprowadzić składki należne za nie z tego tytułu”. W
zażaleniu wskazano, że sprawa o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego
jest sprawą, w której kasacja jest dopuszczalna na podstawie art. 3982 § 1 zdanie
drugie k.p.c. - „z uwagi na zakres podmiotowy i przedmiotowy ubezpieczenie
zdrowotne ma charakter ubezpieczenia społecznego” (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 października 2004 r., I UZ 35/04, OSNP 2005 nr 7 poz.
101).
Wnosząca
zażalenie
podkreśliła,
że
organ
rentowy
w
wyniku
przeprowadzenia jednej kontroli u jednego płatnika, sporządził jeden protokół
pokontrolny i w „zestawieniu osób świadczących usługi w ramach umów cywilnoprawnych na rzecz własnego pracodawcy wykazanych w miesięcznych raportach
rozliczeniowych” umieścił łącznie 316 osób. Na tej podstawie „zamiast sporządzić
jedną Decyzję i objąć nią wszystkie 316 osób sporządza 316 Decyzji w tym celu,
by ewentualnie utrudnić lub uniemożliwić dochodzenia praw w postępowaniu
kasacyjnym”. Tymczasem - w razie objęcia jedną decyzją wszystkich 316 osób „mogłyby mieć zastosowanie przepisy o współuczestnictwie jednolitym - art. 73 § 2
k.p.c. - i wówczas wartość sporu, kwota należnych składek na ubezpieczenie
zdrowotne za wszystkie 316 osób byłaby to kwota ponad 200.00,- złotych, która
wówczas również spełniałaby warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej w oparciu
o przepis art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Co najmniej mało precyzyjne zażalenie jest uzasadnione, ponieważ
wprawdzie Sądy obu instancji oznaczyły przedmiot postępowania jako sprawę „o
składki na ubezpieczenie zdrowotne”, ale orzekły w niej na podstawie art. 8 ust. 2a
w związku z art. 16 ust. 1a opozycji do art. 9 ust. 1 w związku z art. 32 i art. 66 ust.
1 pkt 1a i art. 69 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po uznaniu, że
zainteresowana M. R. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów
zlecenia zawartych z prowadzącą pozarolniczą działalność wnioskodawczynią A.
R., ale podlegała temu ubezpieczeniu z tytułu pracowniczego zatrudnienia w
zainteresowanym Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w E. W istocie rzeczy
przedmiotem
osądu
było
przede
wszystkim
ustalenie
niepodlegania
zainteresowanej ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów zlecenia zawieranych
z wnioskodawczynią, czego konsekwencja były „zerowe” podstawa i wymiar
składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego negatywnego uznania. Kontrowersje
dotyczące
„konfiguracji”
wymienionych
podmiotów
stosunku
ubezpieczenia
zdrowotnego wymagały przesądzenia tego, z którym z wymienionych podmiotów
(wnioskodawczynią czy zainteresowanym Szpitalem) M. R. pozostawała w
stosunku ubezpieczenia zdrowotnego i który z nich był zobowiązany do opłacania
składek na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów uzyskiwanych z umów
nazwanych umowami zlecenia, w zakresie których zainteresowana M. R.
wykonywała usługi zlecenia na rzecz wnioskodawczyni A. R., prowadzącej
zarejestrowaną pozarolniczą działalność w zakresie usług pielęgniarskich i
lekarskich, pozostając równocześnie w stosunku pracy z zainteresowanym
Szpitalem, w którym świadczyła „tożsame” - w ramach pracowniczego zatrudnienia
- czynności, objęte spornymi umowami zlecenia. Jeżeli osąd sprawy „o składki na
ubezpieczenie zdrowotne”, co do których wysokości nie było sporu, zależy od
ustalenia zgodnego z prawem tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, to sprawa
dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego i ma charakter kasacyjny
bez względu na wartość kasacyjnego zaskarżenia (art. 398 2 § 1 zdanie drugie
k.p.c.).
W spornym zakresie Sądy obu instancji uznały, że na podstawie art. 8 ust.
2a ustawy systemowej „właściwym” podmiotem oraz płatnikiem składek na
ubezpieczenie zdrowotne jest zainteresowany pracodawca, który nie zawierał
„dodatkowych” (obok stosunku pracy) umów zlecenia z zainteresowaną M. R., która
świadczyła usługi medyczne za pośrednictwem „osoby trzeciej” (wobec stosunku
pracy) - prowadzącej pozarolniczą działalność wnioskodawczyni A. R. W ocenie
Sądu
Najwyższego,
sprawa
z
zakresu
ubezpieczeń
społecznych,
której
przedmiotem są niesporne co do wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne,
ale sporna jest „podmiotowa konfiguracja” stosunku ubezpieczenia zdrowotnego,
ma charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego między
właściwymi podmiotami stosunku ubezpieczenia zdrowotnego. W tym zakresie Sąd
Najwyższy przyznał rację twierdzeniu wnoszącej zażalenie, że „w rzeczywistości
sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”, co uzasadniało
zreformowanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 394 1 § 3 k.p.c. w
związku z art. 39816 k.p.c.