Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II USK 190/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses lawyer's request to increase state-paid legal aid costs due to unconstitutional regulation.

Numero d'incarto II USK 190/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed a lawyer's request to reinstate higher costs for state-funded legal aid following a Constitutional Court ruling declaring the relevant regulation unconstitutional. The lawyer argued that the new regulation should still allow for VAT increases on fees, but the Court found no legal basis for such an increase under the new framework. Consequently, the Court ruled that the previous award of 1,800 zł without VAT was correct and the request for 2,700 zł was rejected.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

§ 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.; The Supreme Court held that when a regulation governing state-paid legal aid costs is declared unconstitutional, the previous award of costs without VAT increases remains valid as there is no legal basis to apply VAT increases under the new regulatory framework.

Parole chiave

Generato dall'IA
state-funded legal aid costs of proceedings VAT on fees unconstitutional regulation reinstatement of proceedings Supreme Court ruling Constitutional Court impact recupero dei costi

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
§ 8 pkt 6 w zw. z § 16 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
§ 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie stawek wynagrodzenia pełnomocników z urzędu
art. 4161 k.p.c.
1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 4161 k.p.c. i art.
art. 4011 k.p.c.
art. 407 § 2 k.p.c.
z art. 407 § 2 k.p.c. w zw.
art. 361 k.p.c.
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 lutego 2024 r., SK 90/22
art. 4161 k.p.c
1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 4161 k.p.c.
art. 4011 k.p.c
art. 407 § 2 k.p.c

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II USK 190/24 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Renata Żywicka w sprawie z odwołania J. P.‎przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi w Warszawie‎o umorzenie należności z tytułu składek,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 11 grudnia 2024 r.,‎skargi pełnomocnika odwołującego się o wznowienie postępowania co do kosztów postępowania w postanowieniu Sądu Najwyższego - Pracy i Ubezpieczeń Społecznych‎z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II USK 536/21, zmienia pkt 3 postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2022 r., sygnatura II USK 536/21 w ten sposób, że w miejsce kwoty 1.800 (tysiąc osiemset) zł powiększonej o stawkę podatku od towarów i usług zasądza kwotę 2.700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) bez powiększania o stawkę podatku od towarów i usług, nie naruszając postanowienia w pozostałej części. ł.n

UZASADNIENIE

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2022 r., II USK 536/21, Sąd Najwyższy w pkt 3 przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.K. kwotę 1.800 zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującemu się w postępowaniu kasacyjnym.Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły § 8 pkt 6 w związku z § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jednolity tekst:

Dz.U. z 2019 r., poz. 18).Pełnomocnik działając w imieniu własnym na podstawie 190 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 4161 k.p.c. i art. 4011 k.p.c. w zw. z art. 407 § 2 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. w zw. z wydaniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 27 lutego 2024 r., SK 90/22 złożyła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2022 r., II USK 542/21 w zakresie w jakim (w pkt 3) zostało wydane rozstrzygnięcie o kosztach.Skarżąca wskazała, że w dniu 3 marca 2024 r. został ogłoszony i wszedł w życie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 27 lutego 2024 r., sygn. akt SK 90/22 (Dz.U. z 2024 r., poz. 300), w którym zakwestionowano przepis § 8 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, na którym opierało się rozstrzygnięcie kosztowe zawarte w pkt 3 postanowienia Sądu Najwyższego z 21 czerwca 2022 r., II USK 536/21.

W postanowieniu tym Sąd Najwyższy przyznał od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.K. kwotę 1.800 zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującemu się w postępowaniu kasacyjnym. Rozstrzygnięcie to oparto o § 8 pkt 6 w związku z § 16 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (jednolity tekst:

Dz.U. z 2019 r., poz. 18). Powyższe rozstrzygnięcie o kosztach nie zostało zaskarżone przez wnioskodawcę (adwokata z urzędu), ponieważ ówczesne przepisy nie pozwalały na skuteczne wzruszenie postanowienia, natomiast podstawa prawna, przyjęta jako podstawa postanowienia, objęta była domniemaniem konstytucyjności.Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o zmianę (lub uchylenie i zmianę) rozstrzygnięcia o kosztach zawartego w pkt 3 tego postanowienia, w ten sposób, aby adwokat A.K. przyznać od Skarbu Państwa - Sądu Apelacyjnego w Warszawie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej odwołującemu w postępowaniu kasacyjnym:

1) kwotę 2.700 zł (w miejsce kwoty 1.800 zł), powiększoną o podatek od towarów i usług, albo 2) dodatkowo kwotę 900 zł (tj. należna kwota 2.700 zł pomniejszona o przyznaną kwotę 1.800 zł), powiększoną o podatek od towarów i usług.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Skarga o wznowienie postępowania została oparta na art. 4011 k.p.c., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydane zostało orzeczenie.W wyroku z dnia 27 lutego 2024 r., SK 90/22 (OTK-A 2024, nr 30) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że § 2 pkt 1 w związku z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2023 r., poz. 2631) w zakresie, w jakim określa opłaty stanowiące ponoszone przez Skarb Państwa koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu w wysokości niższej niż stawki minimalne opłat określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, z późn. zm.), jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3, art. 32 ust. 1 zdanie drugie i art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.Wobec niekonstytucyjnego charakteru wskazanych przepisów wspomnianego rozporządzenia, należało ustalić stawkę wynagrodzenia należną pełnomocnikowi z urzędu w drodze analogii do unormowań dotyczących ogólnych stawek zastępstwa procesowego.

W związku z tym konieczne jest zastąpienie zakwestionowanych przez Trybunał Konstytucyjny stawek - stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia oraz rodzaju postępowania - stawkami wynagrodzenia (opłat) jakie prawodawca przewidział za tego samego rodzaju prace (pomoc prawną) wyświadczone przez adwokata ustanowionego z wyboru, wynikające z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, z późn. zm.).W związku z tym, mając na względzie wskazywaną w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia zasądzono stawkę wynikającą z § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r.Jednocześnie należy uznać, że zastosowanie tych przepisów nie uzasadniało powiększenia wysokości tego wynagrodzenia o sumę odpowiadającą podatkowi VAT.

Obowiązek podwyższenia wynagrodzenia adwokata działającego z urzędu o kwotę podatku od towarów i usług wynika wyłącznie z § 4 ust. 3 rozporządzenia o stawkach z urzędu. Przepis ten stanowi, że kwotę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Z jego wykładni językowej wynika, że podwyższeniu podlega nie każde wynagrodzenie, które okazałoby się należne pełnomocnikowi z urzędu, lecz - konkretnie i wyłącznie: wynagrodzenie w stawkach określonych w § 4 ust. 1 i 2 wspomnianego rozporządzenia.

Zasada wyrażona w § 4 ust. 3 rozporządzenia o stawkach z urzędu nie ma zatem samodzielnej treści normatywnej w tym sensie, że jej zastosowanie było funkcjonalnie powiązane z przyjętym w tym rozporządzeniu systemem stawek wynagrodzenia w określonej wysokości, unormowanej w przepisach, do których odsyłał § 4 ust. 1 tego rozporządzenia, modyfikowanej ewentualnie na podstawie § 4 ust. 2 tegoż aktu, wobec czego wykluczona była możliwość zastosowania § 4 ust. 3 rozporządzenia o stawkach z urzędu.Działanie takie nie mieściłoby się w hipotezie normy wynikającej z przywołanego ostatnio przepisu, która nakaz podwyższenia wynagrodzenia wiązała z podstawami określenia wysokości stawek opłat określonymi w derogowanych obecnie przepisach rozporządzenia o stawkach z urzędu.

Można przy tym założyć, że obowiązek podwyższania kwoty wynagrodzenia o sumę odpowiadającą należnemu podatkowi VAT miał zapobiegać realnemu obniżeniu kwot uzyskiwanych przez pełnomocnika, co było uzasadnione tym bardziej, że nawet w sumach nominalnych kwoty te kształtowały się na poziomie niższym niż minimalne stawki opłat pełnomocników z wyboru.Po drugie, takie orzeczenie nie miałoby podstaw w zastosowaniu analogii, której wynikiem powinno być przeniesienie kompleksowych rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu o stawkach z wyboru - na obszar świadczenia pomocy prawnej z urzędu, aktualnie pozbawiony unormowania wysokości należnego wynagrodzenia.

Wbrew założeniom wnioskodawczyni nie miałoby bowiem uzasadnienia tworzenie hybrydowej konstrukcji orzekania o opłacie, o której mowa w § 2 pkt 1 rozporządzenia o stawkach z urzędu, w ten sposób, że wysokość opłaty ustalana byłaby w drodze analogii na podstawie Rozporządzenia o stawkach z wyboru, lecz jednocześnie stosowany byłby § 4 ust. 3 rozporządzenia o stawkach z urzędu. Zastosowane w sprawie unormowanie zawiera bowiem regulację kompletną, nieprzewidującą powiększania wynikającej z niego kwoty o jakiekolwiek wartości, w tym VAT.Brak zatem przyczyn, dla których, w sytuacji stosowania stawki przewidzianej przez rozporządzenie o stawkach z wyboru, uzasadnione miałoby być jednoczesne stosowanie § 4 ust. 3 rozporządzenia o stawkach z urzędu.

Przeciwnie, byłoby to sprzeczne z brzmieniem tego ostatniego przepisu, z wynikami zastosowania analogii, a ponadto niespójne z systemem ustalania kosztów zastępstwa procesowego, w którym - w razie braku odmiennej umowy z klientem - stawki minimalne z założenia mają pokrywać także wszelkie daniny publicznoprawne (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3767/22, LEX nr 3566974).Mając na uwadze powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [I.T.] r.g. ‎