Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II URN 45/95 Generato dall'IA

Supreme Court allows pension increase for periods of employment before liberation from Nazi occupation.

Numero d'incarto II URN 45/95
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland allowed a special revision to overturn a lower court decision that denied a pension recipient additional years of service. The applicant, a woman over 80, sought to include pre-war employment and study periods occurring before the country's liberation from Nazi occupation into her pension calculation. The court ruled that the 1990 pension revaluation law did not strip recipients of their right to claim increases based on previously unrecognized service periods. Consequently, the court held that the lower court erred by failing to verify the full work history and by applying outdated calculation methods, thereby violating the applicant's rights and the state's legal order.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat; Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent: Persons covered by the 1990 revaluation law retain the right to claim pension increases based on employment periods preceding the liberation from Nazi occupation, and the revaluation act does not exclude them from applying general revaluation rules.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension revaluation Nazi occupation liberation date employment periods special revision legal order social security

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym
Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent o zmianie niektórych ustaw
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
art. 417 § 1 k.p.c
podstawie art. 417 § 1 k.p.c.
art. 421 § 2 k.p.c
zakreślonego przepisem art. 421 § 2 k.p.c.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 13 października 1995 r.

II URN 45/95

Rewaloryzacja świadczenia na podstawie przepisów ustawy z dnia 14

grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat,

oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 92,

poz. 540), nie pozbawia osób objętych przepisami tej ustawy, prawa do ustalenia

wzrostu świadczenia z tytułu nieuwzględnionych dotąd okresów zatrudnienia,

równorzędnych i zaliczalnych, przypadających przed dniem wyzwolenia kraju

spod okupacji.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kuźniar, Stefania Szymańska,

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Witolda Bryndy, po rozpoznaniu w dniu

13 października 1995 r. sprawy z wniosku Ireny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych I Oddział w W. o wysokość emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej

Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 30

stycznia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i o d d a l i ł rewizję Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych Oddział I w W.

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni Irena B., urodzona 16 września 1910 r., pobiera emeryturę

przyznaną od 1 grudnia 1971 r. Świadczenie to zrewaloryzowano na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które

ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz.

U. Nr 92, poz. 540), a następnie w oparciu o przepisy art. 16-22 i art. 31 ustawy z dnia

17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i

rent o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Wysokość emerytury

została obliczona po 1.5% podstawy jej wymiaru za każdy pełny rok okresów

zatrudnienia, równorzędnych i zaliczalnych, wynoszących łącznie 39 lat.

Dnia 29 kwietnia 1994 r. wnioskodawczyni zgłosiła w organie rentowym wniosek

o podwyższenie emerytury przez doliczenie do 39-letniego okresu składkowego dwóch

dalszych okresów dotychczas nie uwzględnionych w wymiarze świadczenia:

1)

okresu pracy od 1 marca 1940 r. do 31 lipca 1944 r. jako okresu składkowego

wynoszącego 4 lata i 5 miesięcy, oraz

2) okresu nauki w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie od 1 października

1928 r. do 30 czerwca 1932 r. jako okresu nieskładkowego wynoszącego 4 lata.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. decyzją z dnia 6 maja 1994 r.

poinformował wnioskodawczynię, że po doliczeniu okresu studiów w wymiarze trzech

lat (studia trwały od 1 października 1928 r. do 30 września 1931 r.) oraz okresu pracy

wykonywanej od 1 marca 1940 r. do 11 maja 1944 r. w wymiarze 4 lat, 2 miesięcy i 11

dni łączny okres składkowy wynosi 43 lata, 2 miesiące i 3 dni. Cały udowodniony okres

składkowy został przez organ rentowy zweryfikowany na podstawie art. 33 ust. 2 ustawy

z 17 października 1991 r. i obliczony w sposób określony w art. 10 tejże ustawy. W

związku z tym wysokość emerytury obliczono po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy

rok okresów składkowych, zaś po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów

nieskładkowych. W wyniku tego obliczenia emerytura wyniosła 4.495.400 zł miesięcznie

i okazała się niższa od dotychczasowej, wynoszącej 5.051.610 zł miesięcznie. Dlatego

organ rentowy postanowił wypłacać emeryturę w dotychczasowej wysokości.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, do którego odwołała się wnioskodawczyni, wyrokiem z dnia 5 października 1994 r., zmienił

zaskarżoną decyzję w ten sposób, że od 1 stycznia 1994 r. do wysokości emerytury

obliczonej według zasad określonych w decyzji pozwanego organu rentowego z dnia 5

lutego 1991 r. doliczył dodatkowo 4 lata i 3 miesiące jako okresy składkowe oraz 3 lata

jako okresy nieskładkowe. W pozostałej części odwołanie oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1994 r., II UZP 12/94, uznał, że zasady ustalania świadczeń

przewidziane w art. 10-16 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji

emerytur i rent... stosuje się z mocy art. 33 ust. 2 tej ustawy do okresów nie uwzględnionych dotychczas, a przypadających przed przyznaniem świadczenia, a nie do całego

świadczenia. Trzydziestodziewięcioletni okres pracy wnioskodawczyni powodował

obliczenie emerytury zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o

rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat oraz o zmianie niektórych

przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. Przepis art. 27 ust. 4 ustawy z 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent wyłącza stosowanie zasad wymiaru świadczeń

tej ustawy do świadczeń zrewaloryzowanych osobom, które osiągnęły 80 lat.

W rewizji od części pierwszej wyroku pozwany organ rentowy wniósł o jego

zmianę poprzez uznanie, że wnioskodawczyni udowodniła 43 lata zatrudnienia mającego wpływ na wysokość emerytury i zarzucił naruszenie prawa materialnego przez

błędną wykładnię art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1990 r. rewaloryzacji emerytur i

rent dla osób, które ukończyły 80 lat oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym. W uzasadnieniu rewizji organ rentowy podkreślił, że okres

zatrudnienia od 1 marca 1940 r. do 11 maja 1944 r. powinien być doliczony do 39-letniego stażu emerytalnego nie w oparciu o art. 33 ust. 2 ustawy waloryzacyjnej lecz na

podstawie art. 21 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 24 maja 1990 r. Ten okres składkowy

wynoszący 43 lata powinien być liczony po 1,5% podstawy wymiaru emerytury za każdy

pełny rok tych okresów, zaś okres nauki w szkole nie podlega zaliczeniu, ponieważ nie

przewidują tego przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), zwłaszcza że

wnioskodawczyni przed podjęciem nauki w szkole wyższej nie wykonywała zatrudnienia. Ustawa z 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent w art. 4 ust. 10

daje możliwość zaliczenia okresu nauki w szkole wyższej jako okresu składkowego,

jednakże przepisy art. 33 ust. 2 i art. 27 ust. 4 wyłączają ich stosowanie wobec osób,

którym zrewaloryzowano świadczenia w oparciu o przepisy powołanej ustawy z 14

grudnia 1990 r., tj. wobec osób. które ukończyły 80 lat.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z

dnia 30 stycznia 1995 r. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie Ireny B. Sąd

Apelacyjny wyszedł z założenia, że wnioskodawczyni pobiera emeryturę w oparciu o

przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 540), która tworzy

odrębny portfel emerytur i rent. Dlatego przepisy art. 33 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 pkt 10

ustawy z 17 października 1991 r. nie mają w sprawie zastosowania.

W rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Apelacyjnego Minister Sprawiedliwości

zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 2 ust. 1 pkt 1 i

art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent,

o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104,

poz. 450 ze zm.) w związku z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w

brzmieniu nadanym przepisem art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie

niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206 ze zm.) oraz

art. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które

ukończyły 80 lat, oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz.

U. Nr 92, poz. 540), a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej i na

podstawie art. 417 § 1 k.p.c. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie

rewizji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w W. W uzasadnieniu rewizji

Minister Sprawiedliwości podał, że błędny jest pogląd Sądu Apelacyjnego, iż

wnioskodawczyni pobiera emeryturę w oparciu o przepisy ustawy z 14 grudnia 1990 r.

Emerytura została wnioskodawczyni przyznana od 1 grudnia 1971 r., a więc w oparciu o

przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 ze zm.), a

następnie przeliczona z mocy art. 121 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., według

zasad określonych w art. 122-125, na emeryturę przewidzianą w tejże ustawie.

Okoliczność, że wnioskodawczyni osiągnęła 80 lat do dnia 31 grudnia 1990 r. i

dlatego jej emerytura została zrewaloryzowana w oparciu o przepisy ustawy z 14 grudnia 1990 r. (Dz. U. Nr 92, poz. 540), nie może stanowić bariery do ustalenia wzrostu

pobieranego świadczenia z tytułu okresów zatrudnienia, równorzędnych i zaliczalnych

do okresów zatrudnienia, przypadających przed dniem wyzwolenia kraju spod okupacji

hitlerowskiej.

Sąd Najwyższy rozważył co następuje:

Słusznie rewizja nadzwyczajna zarzuca, że nie można podzielić poglądu Sądu

Apelacyjnego iż ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r. wymieniona poprzednio, która stworzyła odrębny portfel emerytur i rent zamknęła tym świadczeniobiorcom, którzy

ukończyli 80 lat drogę do zmiany wysokości świadczeń poprzez doliczenie innych,

nieuwzględnionych dotychczas okresów mających wpływ na ich wysokość. Emerytury i

renty zrewaloryzowane osobom, które ukończyły 80 lat, w oparciu o przepisy ustawy z

dnia 14 grudnia 1990 r. podlegają z mocy art. 7 ust. 1 tejże ustawy waloryzacji na

zasadach i w terminach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. (Dz.

U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), która w tym zakresie została zastąpiona przepisem art. 17 w

związku z art. 45 ustawy z dnia 17 października 1991 r. Stanowisko Sądu Apelacyjnego

narusza przepis art. 33 u st. 2 tejże ustawy. Według treści tego przepisu zasady

ustalania świadczeń przewidziane w art. 10-16 stosuje się jeżeli od dnia wejścia w życie

ustawy zostanie zgłoszony wniosek o doliczenie nie uwzględnionych dotychczas w

wymiarze świadczenia okresów składkowych lub nieskładkowych, innych niż określone

w art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych przepisów o

zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206 ze zm.), a więc okresów zatrudnienia

oraz równorzędnych i zaliczalnych do okresów zatrudnienia, przypadających przed

dniem wyzwolenia danego obszaru spod okupacji hitlerowskiej, okresów które

wcześniej nie miały znaczenia przy ustalaniu wysokości świadczenia. Sąd Najwyższy

podziela w pełni wywody rewizji nadzwyczajnej oparte między innymi na treści uchwały

Sądu Najwyższego z 8 lipca 1994 r. II UZP 12/94 (OSNAPiUS 1994 Nr 8 poz. 132) a

sprowadzające się do tego, że skoro wniosek o doliczenie okresów składkowego i

nieskładkowego, które są okresami przypadającymi przed dniem wyzwolenia spod

okupacji hitlerowskiej został zgłoszony po wejściu w życie ustawy rewaloryzacyjnej, to

brak było podstaw prawnych do dokonania weryfikacji całego dotychczasowego stażu

pracy i ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 10 tej ustawy. Obliczając

ponownie przebieg zatrudnienia wnioskodawczyni, organ rentowy naruszył również art.

27 ust. 3 ustawy rewaloryzacyjnej, który jest przepisem gwarancyjnym dla osób, które

ukończyły 80 lat życia, zapobiegając obniżeniu świadczeń poprzez obliczanie emerytury

według dotychczasowych zasad, tj. 25% przeciętnego wynagrodzenia, stanowiącego

podstawę ostatniej waloryzacji oraz po 1,5% podstawy wymiaru emerytury za każdy

pełny rok okresów zatrudnienia, równorzędnych i zaliczalnych, ustalonych na podstawie

przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. Zresztą w uzasadnieniu rewizji

organ rentowy podzielił ten pogląd w stosunku do okresu zatrudnienia w latach

1940-1944, co uszło uwadze Sądu Apelacyjnego. Fakt iż ustawa z dnia 14 grudnia

1990 r. o rewaloryzacji emerytur i rent dla osób, które ukończyły 80 lat oraz o zmianie

niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym stworzyła odrębny portfel emerytur i

rent na co położył nacisk Sąd Apelacyjny, nie może być utożsamiony z pozbawieniem

tych osób możliwości korzystania z przepisów art. 4 pkt 10 ustawy rewaloryzacyjnej

oraz innych przepisów tej ustawy, z wyjątkiem tych które wyraźnie przewidują

wyłączenie przewidzianych w nich zasad (art. 27 ust. 4, art. 33 ust. 2 ustawy

rewaloryzacyjnej). Podstawą przyznania wnioskodawczyni emerytury była ustawa z 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników, która jest wymieniona w art.

1 ustawy rewaloryzacyjnej. Ustawa z dnia 14 grudnia 1990 r., była aktem prawnym

waloryzującym świadczenie ze względu na wiek świadczeniobiorców, a nie samoistnie

przyznającym świadczenie. Dlatego osoby objęte waloryzacją świadczeń zgodnie z

przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 1990 r. nie mogą być wyłączone z możliwości

korzystania z przepisów ustawy rewaloryzacyjnej. Dlatego ustawa ta [...], nie została

wymieniona w art. 1 ustawy rewaloryzacyjnej. Dlatego też odmienny pogląd Sądu

Apelacyjnego nie może być zaakceptowany. Kierując się powyższymi względami Sąd

Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Ponieważ zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego pozbawił wnioskodawczynię

należnych jej wyższych świadczeń emerytalnych, wskutek wadliwej interpretacji przepisów, naruszony został również interes Rzeczypospolitej Polskiej wyrażający się w

przestrzeganiu porządku prawnego szczególnie w zakresie ochrony świadczeń z

ubezpieczenia społecznego należnych z tytułu stażu pracy. Dlatego też Sąd Najwyższy

uwzględnił rewizję nadzwyczajną mimo iż została wniesiona po upływie terminu

zakreślonego przepisem art. 421 § 2 k.p.c.