Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II URN 45/94 Generato dall'IA

Social security court allows re-evaluation of disability pension when accident status existed before decision.

Numero d'incarto II URN 45/94
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially overturned a lower court ruling regarding a disability pension for a worker who suffered an accident on the way home from work. The court found that the accident status existed prior to the initial pension decision but was only revealed afterward, necessitating a recalculation of the benefit amount. Consequently, the case was remanded to the social insurance fund to determine the correct payment period under the relevant social security statute.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 80 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników; Art. 101 tejże ustawy: If circumstances existing before a decision are revealed after its finalization and affect the right to or amount of benefits, the benefit amount must be recalculated, and the payment period for the accident-related benefit is determined according to the specific article governing such benefits.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security benefits disability pension accident on way home re-evaluation of benefits existing circumstances remand for reconsideration statutory interpretation

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
świadczenia z urzędu na podstawie art. 80 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r.
art. 101 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
przypadku okres wypłaty świadczenia powypadkowego ustala się na podstawie art. 101
art. 422 § 2 k.p.c.
Wziąwszy powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.
art. 477 § 14 k.p.c.
art. 423 § 1 k.p.c.
do ponownego rozpatrzenia temu organowi stosownie do treści art.477 14 w zw. z art. 423 § 1
art. 3 § 2 k.p.c
art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 80 i art. 101 ustawy o z.e.p., wniósł o jego uchylenie, a także o
art. 423 § 1 k.p.c
do ponownego rozpatrzenia temu organowi stosownie do treści art.477 14 w zw. z art. 423 § 1
art. 422 § 2 k.p.c
Wziąwszy powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 18 listopada 1994 r.

II URN 45/94

Ustalenie po uprawomocnieniu się decyzji przyznającej pracownikowi rentę

inwalidzką z ogólnego stanu zdrowia, że zdarzenie stanowiące przyczynę jego

inwalidztwo było wypadkiem w drodze z pracy do domu, jest okolicznością istniejącą

przed i ujawnioną po wydaniu tej decyzji, która uzasadnia ponowne ustalenie wysokości

świadczenia z urzędu na podstawie art. 80 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). W takim

przypadku okres wypłaty świadczenia powypadkowego ustala się na podstawie art. 101

tejże ustawy.

Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędzia SN: Antoni Filcek, Sędzia SA:

Barbara Wagner (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 18

listopada 1994 r. sprawy z wniosku Alicji Krystyny A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w B. o rentę inwalidzką z tytułu wypadku w drodze z pracy do domu,

na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu

Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 1994 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok, poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 16 marca 1994 r. [...] oraz decyzję

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia 28 czerwca 1993 r. [...] w części

odmawiającej wnioskodawczyni przyznania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w drodze z

pracy do domu, w tym według I grupy inwalidów przed dniem 1 lutego 1993 r. oraz według I

grupy inwalidów z tytułu tegoż wypadku po 1 lutym 1993 r. (do dnia 1 lutego 1994 r.) i

przekazał sprawę w tym tylko zakresie Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 26 czerwca 1991 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

przyznał Alicji A. rentę inwalidzką, według I grupy, z ogólnego stanu zdrowia. Inwalidztwo

wnioskodawczyni powstało wskutek wypadku drogowego, jakiemu uległa ona w dniu 27

grudnia 1990 r., wracając z pogrzebu byłego Rektora Politechniki B., w którym uczestniczyła

jako przedstawicielka Wydziału Mechanicznego tej uczelni. Zdarzenie to zostało ostatecznie

uznane za wypadek w drodze z pracy do domu decyzją z dnia 18 maja 1993 r., przyznającą

Alicji A. jednorazowe odszkodowanie. Decyzja ta została wydana w rezultacie uchylenia

przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z

dnia 29 stycznia 1993 r., [...], wcześniejszej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia

24 lipca 1992 r. [...], odmawiającej zakwalifikowania wypadku jako mającego miejsce w

drodze z pracy.

W dniu 26 maja 1993 r. Alicja A. złożyła wniosek o rentę inwalidzką powypadkową.

Decyzją z dnia 28 czerwca 1993 r. organ rentowy, po ustaleniu, że wnioskodawczyni

jest inwalidką II grupy, przyznał jej żądane świadczenie od dnia 1 lutego 1993 r.

W odwołaniu Alicja A. domagała się wypłaty renty inwalidzkiej wypadkowej według

I grupy od maja 1991 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Białymstoku wyrokiem z dnia 16 marca 1993 r., [...], oddalił odwołanie w części dotyczącej

zmiany daty przyznania renty, zaś "sprawę w przedmiocie przyznania I grupy inwalidzkiej w

związku z wypadkiem w drodze z pracy do domu" przekazał Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w B. do ponownego rozpoznania.

Sąd podzielił pogląd organu rentowego, że skoro odwołująca się złożyła wniosek o

rentę inwalidzką wypadkową w dniu 26 maja 1993 r. to, stosownie do treści art. 99 ustawy z

dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,

poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o z.e.p., wypłata należnego jej świadczenia

powinna nastąpić od dnia 1 lutego 1993 r., tj. za okres trzech miesięcy kalendarzowych

poprzedzających datę zgłoszenia wniosku.

Sąd Apelacyjny w Białymstoku nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia

powyższego, zaskarżonego przez Alicję A., wyroku i wyrokiem z dnia 29 kwietnia 1994 r.,

[...], rewizję oddalił.

Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył Minister Sprawiedliwości rewizją nadzwyczajną

z dnia 24 października 1994 r. i podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa, a zwłaszcza

art. 3 § 2 k.p.c. oraz art. 80 i art. 101 ustawy o z.e.p., wniósł o jego uchylenie, a także o

uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Białymstoku oraz decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z

dnia 28 czerwca 1993 r. [...] " w części odmawiającej wnioskodawczyni przyznania renty

inwalidzkiej z tytułu wypadku zaistniałego w drodze z pracy do domu, w tym według I grupy

inwalidów przed dniem 1 lutego 1993 r. oraz według I grupy inwalidów z tytułu tegoż

wypadku po dniu 1 lutego 1993 r. ( do dnia 1 lutego 1994 r.) i przekazanie sprawy w tym

tylko zakresie Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Białymstoku do ponownego rozpoznania".

Zdaniem rewidującego, Sąd Apelacyjny błędnie przyjął, że w rozpoznawanej sprawie

ma zastosowanie art. 99 ustawy o z.e.p. Zakład Ubezpieczeń Społecznych będąc stroną w

postępowaniu o uznanie wypadku drogowego za wypadek w drodze z pracy do domu

dysponował już w 1992 r. danymi dotyczącymi nowych okoliczności powstania inwalidztwa

wnioskodawczyni i, chociaż zachodziły przesłanki do wznowienia z urzędu postępowania w

trybie art. 80 ustawy o z.e.p., nadal wypłacał jej rentę z ogólnego stanu zdrowia. Podstawę

prawną ustalenia daty, od której Alicji A. powinna być wypłacana renta inwalidzka z tytułu

wypadku w drodze z pracy do domu stanowi zatem art. 101 ustawy o z.e.p.

Nadto, rewidujący twierdzi,że Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych błędnie przekazał sprawę w zakresie "grupy inwalidztwa" do rozpoznania organowi

rentowemu, zamiast, po ustaleniu, że Alicja A. jest inwalidką I grupy z tytułu wypadku w

drodze z pracy do domu, orzec co do istoty sprawy. Błędu tego nie skorygował Sąd

Apelacyjny.

Ponieważ organ rentowy przyznał już wnioskodawczyni decyzją z dnia 14 czerwca

1994 r. rentę inwalidzką wypadkową według I grupy inwalidów, jednak dopiero od 1 lutego

1994 r., spór o wysokość świadczenia przed dniem 1 lutego 1993 r. i po tym dniu może

dotyczyć tylko okresu do 1 lutego 1994 r. Ten fakt, a także konieczność uzupełnienia

postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia w jakim okresie Alicja A. "kwalifikowała się

do I grupy inwalidów z tytułu przebytego w 1990 r. wypadku, w szczególności po 1 sierpnia

1992 r." uzasadniają - zdaniem rewidującego - wnioski rewizji nadzwyczajnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.

Wyjaśnienia wymaga kwestia na czym, w ocenie Komisji do Spraw Inwalidztwa i

Zatrudnienia, polegała okresowa poprawa stanu zdrowia Alicji A. - poprzednio inwalidy I

grupy oraz inwalidy I grupy według opinii z dnia 8 lutego 1994 r. biegłych lekarzy sądowych

okulisty, psychiatry i neurochirurga - uzasadniająca zaliczenie jej orzeczeniami OKIZ z dnia

18 maja 1992 r. i WKIZ z dnia 23 czerwca 1992 r. do II grupy inwalidów. Sporną jest

natomiast jego ocena i kwalifikacja prawna. Rozbieżność stanowisk dotyczy zagadnienia,

jaki wpływ na prawo do przyznanego i wypłacanego świadczenia ma zmiana faktycznej

(wypadek w drodze z pracy do domu), a w konsekwencji także prawnej ( art. 32 ustawy o

z.e.p. - art. 41 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu

wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jednolity tekst: Dz. U. 1983 r., Nr 30, poz.144

ze zm.) jego podstawy; czy wymaga ona przyznania świadczenia nowego, innego niż

dotychczasowe i zamiast dotychczasowego (jak przyjął to organ rentowy i Sądy obydwu

instancji), czy też uzasadnia jedynie ponowne ustalenie wysokości świadczenia

dotychczasowego w trybie wznowienia postępowania (jak twierdzi Minister Sprawiedliwości

w rewizji nadzwyczajnej). Do tego bowiem sprowadza się w istocie problem czy, i

ewentualnie jakie znaczenie dla ustalenia terminu początkowego wypłaty Alicji A. renty

inwalidzkiej powypadkowej ma fakt złożenia przez nią wniosku o to świadczenie w dniu 26

maja 1993 r.

Zgodnie z treścią art. 80 ust. 1 ustawy o z.e.p. wysokość świadczeń " ulega

ponownemu ustaleniu ..., jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń ...

ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo

do świadczeń lub na ich wysokość".

Decyzją z dnia 28 czerwca 1991 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B.

przyznał Alicji A. rentę inwalidzką według I grupy z ogólnego stanu zdrowia dysponując

wiedzą co do niewątpliwego związku inwalidztwa wnioskodawczyni z wypadkiem

drogowym, któremu uległa w dniu 27 grudnia 1990 r., a którego uznania za wypadek w

drodze z pracy do domu żądała przed dniem 24 lipca 1992 r., w którym to dniu organ

rentowy wydał decyzję uchyloną następnie wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 29 stycznia 1993 r.

Trafny jest zatem wywód rewizji nadzwyczajnej, że organ rentowy już w 1992 r.

wiedział o okolicznościach powodujących zmianę wysokości pobieranej przez Alicję A.

renty inwalidzkiej i pomimo tego nadal wypłacał jej rentę inwalidzką z ogólnego stanu

zdrowia, chociaż zachodziły przesłanki do wznowienia postępowania w sprawie z urzędu w

trybie przewidzianym w art. 80 ustawy o z.e.p. Ujawnione bowiem zostały okoliczności

istniejące przed wydaniem przez organ rentowy uprzednich prawomocnych decyzji, które to

okoliczności miały wpływ na wysokość świadczenia.

Sąd Najwyższy podziela w związku z tym stanowisko zajęte w rewizji nadzwyczajnej, że podstawę prawną ustalenia terminu wypłaty wnioskodawczyni renty inwalidzkiej

wypadkowej stanowi nie art. 99 ustawy o z.e.p., jak przyjęły to Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych oraz Sąd Apelacyjny, lecz jej art. 101.

Trafnie też wywodzi rewidujący, że Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych ustaliwszy w postępowaniu odwoławczym od decyzji przyznającej rentę

wypadkową według II grupy, że odwołująca się jest inwalidą grupy I, zobowiązany był do

merytorycznego rozstrzygnięcia spornej kwestii. Podzielić bowiem trzeba twierdzenie, że "

W myśl zasady jednej renty, pracownik nie musi zgłaszać każdorazowo oddzielnego wniosku

do organu rentowego o przyznanie wyższej grupy inwalidów, jeżeli już toczy się

postępowanie przed tym organem lub sądem o ustalenie inwalidztwa".

Ponieważ w wyniku uwzględnienia rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy uchylił

częściowo nie tylko zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku i poprzedzający

go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, ale

także decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., sprawę należało przekazać

do ponownego rozpatrzenia temu organowi stosownie do treści art.477 14 w zw. z art. 423 § 1

k.p.c.

Wziąwszy powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.

orzekł jak w sentencji.