Supreme Court dismissed extraordinary review due to insufficient work history for disability pension eligibility.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the extraordinary review filed by the Ombudsman regarding a disability pension claim. The applicant failed to meet the five-year employment requirement for workers over thirty, as her total qualifying period was only three years and eight months. The court upheld the lower court's decision because the applicant did not satisfy the statutory conditions for pension entitlement.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 4 ust. 1 pkt 6 lit. a oraz ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent; The court established that extraordinary review must be rejected when the applicant fails to fulfill the mandatory employment duration requirements for disability pension eligibility.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 8 listopada 1995 r.
II URN 43/95
Okres zatrudnienia uprawniający do renty inwalidzkiej dla pracownika po
ukończeniu 30 roku życia wynosi 5 lat wraz z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi, które jako okresy nieskładkowe mogą stanowić najwyżej 1/3 okresu
zatrudnienia (składkowego).
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski
(sprawozdawca), Maria Tyszel,
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 1995 r., sprawy z wniosku
Gertrudy M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. o rentę
inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z
siedzibą w Gdyni z dnia 18 listopada 1993 r., [...]
o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.
Uzasadnienie
Wnioskodawczyni Gertruda M., urodzona w 1950 r., zatrudniona ostatnio na
stanowisku zwrotniczego Stacji Rejonowej PKP G.P., zwróciła się w lutym 1991 r. do
kolejowego organu rentowego [...] Okręgowej Dyrekcji Kolei Państwowych w G. o przyznanie renty inwalidzkiej. Kolejowy organ rentowy skierował wnioskodawczynię do
Obwodowej Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w K., która
rozpoznała chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa bez ograniczenia sprawności oraz
żylaki podudzia i nie zaliczyła zainteresowanej do żadnej z grup inwalidzkich. Po wykonaniu dodatkowych badań specjalistycznych przez służbę medyczną PKP, wnioskodawczyni została jednak zakwalifikowana orzeczeniem KIZ w K. z dnia 26 sierpnia 1992
r. do trzeciej grupy inwalidów z powodu przeciążeniowych zmian kręgosłupa, dyskopatii
L5 - S1 i żylaków podudzi. Komisja przyjęła równocześnie, że inwalidztwo istnieje od
lipca 1992 r., zaś orzeczenie to zaakceptował Wojewódzki Inspektor Orzecznictwa
Inwalidzkiego w G.
W następstwie powyższego orzeczenia, Stacja Rejonowa PKP G.P. rozwiązała z
wnioskodawczynią, przebywającą wówczas na urlopie bezpłatnym, umowę o pracę z
dniem 5 października 1992 r. w trybie porozumienia stron, informując zainteresowaną,
że o przyznanie renty inwalidzkiej może się ubiegać w Zakładzie Ubezpieczeń
Społecznych.
Decyzją z dnia 27 kwietnia 1993 r. kolejowy organ rentowy odmówił wnioskodawczyni prawa do kolejowej renty inwalidzkiej na podstawie art. 25 ustawy z dnia 25
kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin (Dz.
U. Nr 23, poz. 99 ze zm.), ponieważ jeden z okresów jej zatrudnienia na PKP, tj. od
dnia 2 kwietnia 1970 r. do dnia 25 lipca 1980 r., zakończył się porzuceniem pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G., któremu sprawa została przekazana
na podstawie art. 25 ust. 2 powołanej ustawy, poddał wnioskodawczynię ponownym
badaniom lekarskim przez Obwodową KIZ w K. Orzeczeniem z dnia 8 czerwca 1993 r.
Komisja ta nie stwierdziła inwalidztwa, co zaaprobowała również Wojewódzka KIZ w G.,
rozpatrująca odwołanie wnioskodawczyni.
Na tej podstawie ZUS-Oddział w G., decyzją z dnia 26 sierpnia 1993 r., [...],
odmówił wnioskodawczyni prawa do renty inwalidzkiej. Od tej decyzji wnioskodawczyni
odwołała się do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Gdańsku z siedzibą w Gdyni, który wyrokiem z dnia 18 listopada 1993 r., [...], odwołanie
oddalił po przeprowadzeniu na rozprawie dowodu z akt rentowych oraz informacyjnym
przesłuchaniu wnioskodawczyni. Wyrok ten uprawomocnił się bez sporządzenia przez
Sąd jego uzasadnienia.
Powyższe orzeczenie rewizją nadzwyczajną z dnia 4 sierpnia 1995 r. zaskarżył
Rzecznik Praw Obywatelskich, który zarzucił wyrokowi rażące naruszenie art.art. 3 § 2,
233 § 1 i 278 § 1 k.p.c. w związku z art. 24 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia
1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze
zm.) oraz art. 25 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników kolejowych i ich rodzin, a ponadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej
Polskiej. Na tej podstawie Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z siedzibą w Gdyni do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu swego wniosku Rzecznik przyjął założenie, że rozstrzygnięcie
Sądu Wojewódzkiego było oparte o dwie przesłanki, tj. o brak inwalidztwa wnioskodawczyni oraz okoliczność, że w okresie od dnia 3 października 1990 r. do dnia 5 października 1992 r. przebywała ona na urlopie bezpłatnym, co wykluczało spełnienie
warunku określonego w art. 32 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin, czyli powstania inwalidztwa w czasie
zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od jego ustania.
Bez względu na to, która z tych przesłanek zadecydowała o sposobie rozstrzygnięcia, Sąd powinien wszechstronnie wyjaśnić wszystkie okoliczności sprawy.
Wspomniane przesłanki wymagały przy tym specjalistycznej wiedzy medycznej, a więc
powołania biegłych lekarzy (art. 278 § 1 k.p.c.), którzy wypowiedzieliby się co do tego,
czy wnioskodawczyni jest inwalidką i jakiej grupy oraz co do daty powstania
inwalidztwa.
Z okoliczności sprawy nie wynika zaś, czy wnioskodawczyni była inwalidką, a jej
inwalidztwo powstało po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Orzeczenia KIZ
były różne, przy czym orzeczenie Obwodowej Komisji w K. z dnia 26 sierpnia 1992 r.
ustalało inwalidztwo w oparciu o szczegółową dokumentację lekarską, z prześwietleniami kręgosłupa włącznie, podczas gdy orzeczenie tejże Komisji z dnia 8
czerwca 1993 r. powołuje się tylko na dokumentację poradni zakładowej i badania
neurologiczne, a Komisja Wojewódzka wydała orzeczenie zaoczne.
Skarżący zwrócił też uwagę, że już w protokole kolejowej komisji lekarskiej z dnia
3 października 1990 r. stwierdzono u wnioskodawczyni przeciwwskazania do dotychczasowej pracy na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem ruchu, w porze
nocnej oraz związanej z dźwiganiem ciężarów powyżej 10 kg. W zaświadczeniach z
dnia 16 lutego 1991 r. i 28 lipca 1992 r. o stanie zdrowia wnioskodawczyni lekarz
Obwodu Lecznictwa Kolejowego stwierdził u niej schorzenia kręgosłupa i zaznaczył, że
stan zdrowia ulega stałemu pogorszeniu. W zaświadczeniu z dnia 28 lipca 1992 r.
lekarz ten uznał, że wnioskodawczyni jest niezdolna do pracy wymagającej dźwigania,
stania i dłuższego chodzenia.
Naruszeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej jest zaś, zdaniem Rzecznika,
pozbawienie wnioskodawczyni konstytucyjnie gwarantowanego prawa do rzetelnie
przeprowadzonego procesu, ukierunkowanego na wykrycie prawdy obiektywnej, szczególnie istotnej w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, będące podstawowym
źródłem egzystencji. Zaskarżony wyrok podważa też konstytucyjną zasadę państwa
prawnego i zaufania obywateli do jego organów, zwłaszcza organów wymiaru
sprawiedliwości.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które Sąd Wojewódzki sporządził na żądanie Sądu
Najwyższego, zasadniczym powodem oddalenia odwołania wnioskodawczyni było
niespełnienie przez nią wymagań określonych w art. 32 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,
poz. 257 ze zm.). Powołany przepis stanowi bowiem, że dla pracownika, który ukończył
trzydziesty rok życia wymagany okres zatrudnienia wynosi 5 lat wraz z okresami
równorzędnymi i zaliczalnymi, przy czym okresy te, jako okresy nieskładkowe, mogą
stanowić co najwyżej 1/3 okresu zatrudnienia, czyli okresu składkowego (art. 4 ust. 1
pkt 6 lit. a oraz ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i
rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz. U. Nr
104, poz. 450 ze zm.).
Tymczasem wnioskodawczyni nie ma wymaganego okresu zatrudnienia zarówno
w dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku o rentę, jak też przed ustaleniem
inwalidztwa, przyjmując - za orzeczeniem Obwodowej KIZ z dnia 9 września 1992 r. jego powstanie na lipiec 1992 r. Zatrudnienie wnioskodawczyni wynosiło bowiem 2 lata
9 miesięcy i 10 dni okresu składkowego oraz nie więcej niż 1/3 okresu nieskładkowego,
czyli 11 miesięcy i 3 dni, a więc łącznie 3 lata 8 miesięcy i 13 dni.
Z uwagi na powyższy okres zatrudnienia, a także ze względu na stosunkowo
młody wiek wnioskodawczyni i późniejsze orzeczenie komisji lekarskich do spraw
inwalidztwa i zatrudnienia, Sąd Wojewódzki uznał za niecelowe posłużenie się w sprawie dowodem z opinii biegłych lekarzy, którzy mieliby ustalać, czy wnioskodawczyni jest
aktualnie inwalidką oraz czy inwalidztwo przynajmniej trzeciej grupy powstało przed
dniem 25 stycznia 1992 r., tj. w okresie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia w
dziesięcioleciu, w którym zainteresowana legitymowała się wymaganym okresem
zatrudnienia.
Zaskarżony wyrok jest zatem zgodny z prawem. Wprawdzie w terminie wnoszenia rewizji nadzwyczajnej Rzecznik Praw Obywatelskich nie dysponował uzasadnieniem
zaskarżonego wyroku, ale właściwa ocena tego orzeczenia była możliwa na podstawie
analizy akt rentowych.
Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 421 § 1 k.p.c.
orzekł jak w sentencji wyroku.