Supreme Court dismisses extraordinary review, ruling new disability pension law excludes pre-1992 employment periods.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the extraordinary review filed by the Minister of Justice against a lower court's denial of a disability pension. The applicant, Bogusława K., argued that her employment history from 1979 to 1991 should count toward the required service period for the pension. The court determined that because her disability arose after November 15, 1991, the new Revaluation Act governed her case, which strictly requires contributions or specific non-contributory periods calculated under its new rules. Consequently, the court held that employment periods prior to 1992 were legally inadmissible for establishing the right to the benefit under the new statute.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent; Art. 26 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent: The new pension revaluation law applies to disability claims filed after its effective date, excluding pre-existing employment periods unless specific transitional conditions were met before the law's enactment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 30 października 1996 r.
II URN 37/96
Na podstawie przepisów art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 października
1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz
o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) przy rozpatrywaniu
wniosku o rentę inwalidzką, zgłoszonego po dniu wejściu w życie tej ustawy, tj.
po dniu 15 listopada 1991 r., niedopuszczalne jest uwzględnienie na prawo do
tego świadczenia okresów zatrudnienia, równorzędnych z zatrudnieniem i
okresów zaliczalnych na zasadach przewidzianych w ustawie z dnia 14 grudnia
1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.)
chyba, że przed tą datą zostały spełnione przesłanki z art. 26 ust. 2 tej ustawy.
Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Kazimierz
Jaśkowski, Jerzy Kuźniar (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra
Wiśniewskiego, po rozpoznaniu w dniu 30 października 1996 r. sprawy z wniosku
Bogusławy K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T. o rentę
inwalidzką, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku
Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 7
grudnia 1995 r. [...]
o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.
Uzasadnienie
Wnioskodawczyni Bogusława K., urodzona 14 stycznia 1960 r. dochodziła
przyznania renty inwalidzkiej, powołując się w kwestionariuszu na zatrudnienie w
Zakładach Azotowych w T.-M. w okresie od 30 czerwca 1979 r. do 16 grudnia 1991 r. w
pełnym wymiarze czasu pracy, dokumentując je świadectwem pracy.
Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia [...] orzeczeniem z dnia 17 lipca 1995 r. zaliczyła ubiegającą się do III grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia [...] stwierdzając, że inwalidztwo powstało przed grudniem 1994 r.,
natomiast Komisja Wojewódzka przyjęła, iż stwierdzone schorzenia nie powodują
inwalidztwa, wobec zachowanej w pełni zdolności do pracy.
Decyzją z dnia 18 sierpnia 1995 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w
T. - w oparciu o powyższe orzeczenie lekarskie - odmówił uwzględnienia wniosku,
ustalając nadto brak wymaganego okresu zatrudnienia [...].
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z
dnia 7 grudnia 1995 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni. W uzasadnieniu sporządzonym na żądanie Sądu Najwyższego (art. 419 § 3 KPC), Sąd orzekający ustalił,
że wnioskodawczyni jest inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia od sierpnia 1995 r.,
natomiast inwalidztwo III grupy powstało przed grudniem 1994 r., to jest w ciągu 18
miesięcy od zaprzestania pobierania przez nią zasiłku dla bezrobotnych. W okresie
jednak od 1 grudnia 1984 r. do 30 listopada 1994 r. (ostatnie dziesięciolecie przed
dniem powstania inwalidztwa) odwołująca się wykazała 3 lata 7 miesięcy 6 dni okresów
składkowych, stąd można uwzględnić okres nieskładkowy jedynie w wymiarze 1 roku 2
miesięcy 12 dni (1/3 ustalonych okresów składkowych). Łącznie więc wnioskodawczyni
udowodniła 4 lata 9 miesięcy i 12 dni okresów składkowych i nieskładkowych, zamiast
wymaganych 5 lat (art. 33 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników - Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości i
zarzucając rażące naruszenie prawa, tj. art. 3 § 2 KPC oraz art. 32 i 33 ustawy z dnia
14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,
poz. 267 ze zm.), wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Zdaniem rewidującego w okresie od 1 grudnia 1984 r. do 30 listopada 1994 r.
wnioskodawczyni wykazała "okresy zatrudnienia i równorzędne z okresami zatrudnienia
7 lat 5 miesięcy 3 dni (od 1 grudnia 1984 r. do 16 grudnia 1991 r. oraz od 21 stycznia
1992 r. do 18 czerwca 1993 r.), a wobec tego, że stała się inwalidą III grupy przed 18
grudnia 1994 r. (orzeczenie OKiZ i opinia biegłego sądowego) spełniła wymogi do
przyznania świadczenia. Opinia biegłego jednak nie może być uznana za wyczerpującą
skoro nie odnosi się ona do orzeczenia psychiatry, wydanej w dniu 27 lipca 1995 r. dla
potrzeb Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] w T., nie ustalającego u wnioskodawczyni
inwalidztwa jakiejkolwiek grupy. Te rozbieżne opinie winny być wyjaśnione w toku
ponownego postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 32 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) renta inwalidzka
przysługuje pracownikowi, który jest inwalidą, ma wymagany okres zatrudnienia, a
inwalidztwo jego powstało w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z
okresem zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Te ostatnie warunki oceniane na podstawie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o
rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), uważa się za spełnione jeżeli pracownik udowodni określoną liczbę lat okresów składkowych albo okresów składkowych
uzupełnionych okresami nieskładkowymi w rozmiarze nie przekraczającym jednej
trzeciej uwzględnionych okresów składkowych (art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz art. 4 ust. 2
ustawy o rewaloryzacji). Natomiast warunek powstania inwalidztwa będzie spełniony,
jeżeli inwalidztwo powstało w okresach składkowych, bliżej określonych w art. 2 ust. 1 i
ust. 2 pkt 1, pkt 3-7, pkt 9 lit. "a", pkt 10, pkt 11 i pkt 15, oraz w okresach
nieskładkowych wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 2-5, pkt 6 lit. a i pkt 7 albo nie później
niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. Warunkiem podstawowym jest
ustalenie, że osoba ubiegająca się o świadczenie jest inwalidą, a więc jest częściowo,
bądź całkowicie niezdolna do wykonywania zatrudnienia, a po przesądzeniu tego,
ustalenie posiadania wymaganego okresu zatrudnienia - obecnie okresów składkowych
- albo okresu zatrudnienia łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi - obecnie
okresów składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi w podanym wyżej
rozmiarze. Warunkiem koniecznym dla przyznania świadczenia jest też powstanie
inwalidztwa w odpowiednim czasie.
W świetle niewadliwych ustaleń Sądu Wojewódzkiego, wnioskodawczyni jest
inwalidą II grupy z ogólnego stanu zdrowia od sierpnia 1995 r., a data ta związana jest z
powstaniem zaburzeń [...], które doprowadziły do hospitalizacji [...]. Inwalidztwo III grupy
z ogólnego stanu zdrowia [...] powstało przed grudniem 1994 r. Skoro wnioskodawczyni
pobierała zasiłek dla bezrobotnych do dnia 18 czerwca 1993 r., to stała się inwalidą w
czasie 18 miesięcy od ustania okresu składkowego wymienionego w art. 2 ust. 2 pkt 6
ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent... Z powyższego wynika więc, że spełnione
zostały dwa warunki określone jako konieczne dla przyznania świadczenia
inwalidzkiego wymienione w art. 32 pkt 1 i 3 ustawy o z.e.p. w związku z art. 6 ust. 2
ustawy o rewaloryzacji, natomiast ustalenia wymagało, czy wnioskodawczyni ma
wymagany okres zatrudnienia w rozumieniu art. 32 pkt 2, 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.p.
w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o rewaloryzacji... wynoszący w jej przypadku 5
lat. Okres ten powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem
wniosku o rentę inwalidzką, a zatem w chwili składania wniosku (27 czerwca 1995 r.)
Bogusława K. nie pozostawała w zatrudnieniu w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed
dniem powstania inwalidztwa, a więc w okresie grudzień 1984 do grudnia 1994 (art. 33
ust. 2 ustawy o z.e.p.)
Z dołączonych dokumentów wynika, że wnioskodawczyni była zatrudniona w
Zakładach Azotowych S.A. w T. w charakterze młodszego kucharza od 30 czerwca
1979 r. do 16 grudnia 1991 r. W okresie tego zatrudnienia korzystała z urlopu wychowawczego od 29 stycznia 1984 r. do 30 listopada 1985 r. oraz od 29 listopada 1987 r.
do 16 grudnia 1991 r. W czasie urlopu wychowawczego przebywała na urlopie
macierzyńskim od 13 sierpnia 1988 r. do 21 grudnia 1988 r. Po rozwiązaniu umowy o
pracę (za porozumieniem stron) Bogusława K. została zarejestrowana w Rejonowym
Urzędzie Pracy jako bezrobotna (w dniu 23 stycznia 1992 r.) i pobierała zasiłek dla
bezrobotnych w związku z pozostawaniem bez pracy od 26 stycznia 1992 r. do 18
czerwca 1993 r. W czasie tego ostatniego okresu przebywała na zwolnieniu lekarskim
od 9 do 31 marca 1992 r., od 1 do 17 kwietnia 1992 r. oraz od 22 do 30 kwietnia 1992 r.
W dziesięcioleciu liczonym od dnia powstania inwalidztwa od 1 grudnia 1984 r.
do 1 grudnia 1994 r.) wnioskodawczyni wykazała:
w roku 1984 - 1 miesiąc okresów nieskładkowych (art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o rewaloryzacji), w roku 1985 - 1 miesiąc okresów składkowych - od 1 do 31 grudnia 1985 r.
(art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o rewaloryzacji) oraz 11 miesięcy okresów nieskładkowych (art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o rewaloryzacji), w 1986 r. 12 miesięcy, a w 1987 r.
10 miesięcy i 28 dni okresów składkowych (art. 2 ust. 2 pkt 1 lit. "a" ustawy o rewaloryzacji) oraz 1 miesiąc i 2 dni okresów nieskładkowych (art. 4 ust. 1 pkt 6 cytowanej
ustawy). W roku 1988 - w związku z urlopem macierzyńskim - 4 miesiące i 8 dni okresów składkowych (art. 2 ust. 1 pkt 5) oraz 7 miesięcy i 23 dni okresów nieskładkowych
(art. 4 ust. 1 pkt 6). W latach 1990 do 1991 - wobec urlopu wychowawczego występują
okresy nieskładkowe łącznie 35 miesięcy i 16 dni, a okres od 24 stycznia 1992 r. do 18
czerwca 1993 r., jako okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych podlega zaliczeniu
jako okres składkowy - 14 miesięcy i 8 dni (art. 2 ust. 2 pkt 6) z wyłączeniem 43 dni w
roku 1992, przez który to czas wnioskodawczyni korzystała z zasiłku chorobowego
(okres nieskładkowy - art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. "a").
Powyższe daje podstawę do stwierdzenia, że w ocenianym okresie ubiegająca
się o świadczenie wykazała 3 lata 7 miesięcy i 6 dni okresów składkowych oraz 4 lata
10 miesięcy i 7 dni okresów nieskładkowych. Te ostatnie podlegają zaliczeniu przy
ustalaniu prawa do świadczenia w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej
uwzględnionych okresów składkowych (art. 4 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji...), to jest w
rozmiarze 1 roku 2 miesięcy i 12 dni, stąd też łączny okres prawidłowo ustalony przez
Sąd Wojewódzki wynosi 4 lata 9 miesięcy i 12 dni.
Nie jest trafne stwierdzenie rewizji nadzwyczajnej, iż wnioskodawczyni wykazała
wymagany okres zatrudnienia liczonego łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi, stosownie do art. 32 pkt 2 i 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.p. i spełnia warunki do
przyznania świadczenia, skoro - wobec daty złożenia wniosku o rentę - ustalenia
wymagało posiadanie okresów składkowych oraz nieskładkowych w myśl art. 26 w
związku z art. 45 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji.
Art. 26 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w brzmieniu zmienionym przez art. 1 pkt 1 ustawy z
dnia 2 grudnia 1993 r. o zmianie ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent... (Dz. U. Nr
127, poz. 583), wskazuje, że ma ona zastosowanie do wniosków, zgłoszonych od dnia
jej wejścia w życie (15 listopada 1991 r. - art. 46 ust. 1), z wyjątkiem przewidzianym w
ust. 2, w myśl którego do osób, które do dnia wejścia w życie ustawy nie zgłosiły
wniosku o świadczenie, mimo że spełniły łącznie warunki do nabycia prawa do tych
świadczeń - stosuje się przepisy dotychczasowe, dotyczące warunków nabycia prawa
do emerytury lub renty. Inwalidztwo wnioskodawczyni powstało już po tej dacie
(grudzień 1994 r.), stąd tez rozpoznanie sprawy nastąpiło z uwzględnieniem zasad
przewidzianych w ustawie o rewaloryzacji.
Z przedstawionych okoliczności sprawy wynika, że nie został spełniony jeden z
trzech koniecznych dla przyznania świadczenia warunków, stąd też wyrok Sądu
Wojewódzkiego oddalający odwołanie wnioskodawczyni jest zgodny z prawem.
Z tych względów rewizja nadzwyczajna podlega oddaleniu na podstawie art. 421
§ KPC.