Supreme Court allows war pension claim from filing date, ruling bureau decision is merely declaratory.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted Anton N.'s extraordinary revision to award a war pension retroactively from October 1, 1991, rather than the date of the bureau's decision. The applicant argued that all eligibility requirements were met upon the law's entry into force, while the opposing party contended that the bureau's certification was a mandatory prerequisite for rights. The court ruled that the bureau's decision is merely declaratory and does not create the right, which instead stems from the applicant's fulfillment of statutory conditions at the time of filing.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 99 ust. 1 ustawy o z.e.p.; Art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach: The date of acquiring rights to war pensions is determined by the date of fulfilling eligibility conditions, not by the date of the bureau's declaratory decision.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 12 października 1994 r.
II URN 37/94
Powierzenie stwierdzenia nabycia uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 24
stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.)
Kierownikowi Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych nie oznacza, iż
dopiero z datą orzeczenia kombatant lub osoba represjonowana nabywa prawo
określone ustawą. Kierownik Urzędu potwierdza tylko posiadanie takich
uprawnień przez osobę zainteresowaną. Wydana przez niego decyzja ma zatem
charakter deklaratywny.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Stefania Szymańska
(sprawozdawca), SA Barbara Wagner,
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 12
października 1994 r. sprawy Antoniego N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w B. o rentę inwalidzką wojenną, na skutek rewizji nadzwyczajnej
Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z
dnia 13 grudnia 1993 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 15 września 1993
r. [...] w części dotyczącej daty przyznania renty inwalidzkiej wojennej w ten sposób, że
przyznał Antoniemu N. tę rentę od dnia 1 października 1991 roku.
Uzasadnienie
Antoni N., urodzony 19 lipca 1992 r., w dniu 2 stycznia 1992 r. złożył wniosek do
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. o rentę inwalidzką wojenną w związku
z pobytem w łagrze. Do wniosku dołączył zaświadczenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rosyjskiej Federacyjnej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej stwierdzające,iż w
okresie od 12 listopada 1944 r. do 13 lutego 1946 r. przebywał w ZSRR jako
internowany oraz legitymację wystawioną w dniu 15 października 1990 r. przez Związek
Bojowników o Wolność i Demokrację Zarząd Wojewódzki w Zamościu stwierdzającą, iż
jest kombatantem uprawnionym do świadczeń określonych ustawą z dnia 26 maja 1982
r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz. U. Nr 16, poz. 122). W legitymacji
wymieniono następujące okresy działalności kombatanckiej: 30 września 1943 r. - 22
lipca 1944 r. Ruch Oporu - Bataliony Chłopskie, oraz 12 lutego 1944 r. - 13 sierpnia
1946 r. internowany na Syberii w ZSRR.
Obwodowa KIZ orzeczeniem z dnia 20 stycznia 1992 r. zaliczyła wnioskodawcę do II
grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia oraz do III grupy inwalidów w związku z
pobytem w obozie, stwierdzając, iż inwalidztwo istnieje od 13 lutego 1946 r.
Decyzją [...] (bez daty k. 33 akt rentowych) ZUS/Oddział w B. przyznał wnioskodawcy
rentę inwalidy wojennego od 1 października 1991 r., jednakże następną decyzją z dnia
21 kwietnia 1992 r. wstrzymał wypłatę renty, stwierdzając, iż świadczenie to nie
przysługuje, ponieważ pobyt w łagrach na terenie ZSRR nie został potwierdzony
decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie - po rozpoznaniu
odwołania Antoniego N. od decyzji z 21 kwietnia 1992 r. - wyrokiem z dnia 15 września
1993 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał odwołującemu się od dnia 3 sierpnia
1993 r. prawo do renty inwalidy wojennego w wymiarze przewidzianym dla inwalidy III
grupy w związku z pobytem w obozie. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż
wnioskodawca decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych potwierdzającą fakt pobytu w łagrach na terenie ZSRR uzyskał w
dniu 3 sierpnia 1993 r. i dlatego rentę należało przyznać dopiero od tej daty.
W rewizji od tego wyroku Antoni N. domagał się przyznania renty od daty złożenia
wniosku, jednakże Sąd Apelacyjny-Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w
Lublinie wyrokiem z dnia 13 grudnia 1993 r. oddalił rewizję. W uzasadnieniu wyroku
Sąd stwierdził, iż przyznanie uprawnień określonych w ustawie z dnia 24 stycznia 1991
r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i
okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 ze zm.) jest uzależnione od uprzedniego
uzyskania decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych, która to decyzja nie działa z mocą wsteczną. Dlatego - w ocenie
Sądu Apelacyjnego - Sąd Wojewódzki właściwie ustalił, iż wnioskodawca nabył prawo
do renty inwalidzkiej od dnia wydania decyzji przez Kierownika Urzędu d/s
Kombatantów.
Od tego wyroku założył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego.
Zarzucając rażące naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 3a w/w ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r.
oraz art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników
i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), Pierwszy Prezes wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 15 września 1993 r. w części
dotyczącej daty przyznania Antoniemu N. prawa do renty inwalidzkiej wojennej i
przyznanie tej renty od dnia 1 października 1991 roku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Wnioskodawca domagał się przyznania renty
inwalidy wojennego w związku z pobytem w łagrach ZSRR, na podstawie art. 4 ust. 1
pkt 3a w/w ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach ... Stosownie do art. 21
ust. 1 tej ustawy, uprawnienia w niej określone przysługują osobie, która uzyskała
decyzję potwierdzającą fakty, o których mowa w art. 4. Zgodnie z art. 22 w/w ustawy, o
spełnieniu warunków, o których mowa w art 21, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw
Kombatantów i Osób Represjonowanych. Na podstawie decyzji o przyznaniu przez
Kierownika uprawnień określonych w ustawie Urząd do Spraw Kombatantów i Osób
Represjonowanych wydaje odpowiednie zaświadczenie.
W postępowaniu przed organem rentowym, jak również w postępowaniu przed sądem
pracy i ubezpieczeń społecznych, okres zaliczalny do okresu działalności
kombatanckiej lub równorzędnej z działalnością kombatancką - jak to wyjaśnił Sąd
Najwyższy w wyroku z 12 października 1993 r., II UR 5/93 (OSNCP 1994 z. 5 poz. 114)
- może być udowodniony, w myśl art. 22 ust. 1 w zw. z art. 21 ust. 1 omawianej ustawy,
tylko zaświadczeniem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych.
Decyzję wydaną w dniu 3 sierpnia 1993 r. przez Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i
Osób Represjonowanych stwierdzającą uprawnienia kombatanckie w związku z
działalnością w Batalionach Chłopskich oraz pobytem w łagrach w ZSRR
wnioskodawca przedłożył Sądowi Wojewódzkiemu.
Sąd Najwyższy podziela stanowisko zaprezentowane w rewizji nadzwyczajnej, iż
przyznanie wnioskodawcy renty inwalidy wojennego dopiero od daty wydania decyzji
przez Kierownika w/w Urzędu jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Stosownie
do art. 99 ustawy o z.e.p. który to przepis ma zastosowanie do ustawy z dnia 24
stycznia 1991 r. o kombatantach ... (z mocy art. 17 ust. 1 tejże ustawy), świadczenia
wypłaca się bowiem poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, jednak za
okres nie dłuższy niż 3 miesiące kalendarzowe poprzedzające miesiąc, w którym
zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Jest bezsporne, że wnioskodawca w
okresie 3 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym zgłoszono wniosek o rentę,
spełniał wszystkie wymagania konieczne do otrzymania renty inwalidy wojennego w
związku z pobytem w łagrach w ZSRR.
Należy podkreślić, iż Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 kwietnia 1944 r., II URN 9/94
(OSNAPiUS 1994 Nr 3 poz. 48) wyjaśnił, iż data nabycia uprawnień przewidzianych w
ustawie z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach... jest związana z datą złożenia wniosku
o te uprawnienia (art. 99 ustawy o z.e.p.), a nie z datą wydania przez Kierownika
Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaświadczenia
stwierdzającego posiadanie uprawnień przewidzianych w ustawie. Powierzenie
stwierdzenia nabycia uprawnień określonych w ustawie o kombatantach Kierownikowi
Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych bowiem nie oznacza, iż dopiero z
datą orzeczenia o uprawnieniach kombatant lub osoba represjonowana nabywa prawo
określone ustawą. Kierownik Urzędu potwierdza tylko posiadanie takich uprawnień
przez osobę zainteresowaną; dlatego wydana przez niego decyzja ma charakter
deklaratywny.
Uzyskanie przez wnioskodawcę zaświadczenia Kierownika w/w Urzędu w toku
postępowania sądowego nie zmienia faktu, iż wszystkie warunki wymagane do
przyznania renty inwalidzkiej wojennej wnioskodawca spełniał już z dniem wejścia w
życie ustawy o kombatantach. Dlatego zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok
Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie w części
dotyczącej daty przyznania renty zostały wydane z rażącym naruszeniem powołanych w
rewizji nadzwyczajnej przepisów prawa, w związku z czym Sąd Najwyższy orzekł jak w
sentencji wyroku na mocy art. 422 § 1 k.p.c.
Uwzględnieniu rewizji nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu
określonego w art. 421 § 2 k.p.c. Pozbawienie wnioskodawcy, bez uzasadnionej
podstawy prawnej, należnego mu świadczenia za okres prawie dwuletni, niewątpliwie
stanowi dla niego istotną szkodę, a tym samym godzi w politykę socjalną naszego
Państwa. Dlatego zaskarżony wyrok także narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej.