Supreme Court allows rural pension claim by recognizing past social insurance periods as acquired rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland revoked the lower court's dismissal of Anna M.'s rural pension claim and remanded the case for further fact-finding. The lower court had denied the pension because the applicant was not currently covered by rural social insurance when she filed her request or when the new law took effect. The Supreme Court ruled that periods of mandatory social insurance paid under previous laws constitute acquired rights and count toward the statutory requirement, regardless of the specific legal basis at the time. Consequently, the court ordered the lower court to verify the applicant's historical insurance contributions to determine if she met the 100-quarter threshold.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 19 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników; Art. 422 § 2 k.p.c.: Periods of mandatory social insurance paid under previous legal provisions constitute acquired rights and count toward the statutory insurance period for rural pensions, even if the applicant was not subject to the current insurance scheme at the time of the claim.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 19 października 1994 r.
II URN 36/94
Osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu z tytułu działalności
rolniczej przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342)
jest ubezpieczonym w rozumieniu art. 19 tejże ustawy.
Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędzia SN: Józef Iwulski, Sędzia
SA: Barbara Wagner (sprawozdawca),
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w
dniu 19 października 1994 r. sprawy Anny M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w R. o emeryturę rolniczą, na skutek rewizji nadzwyczajnej
Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 1 grudnia 1992 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania
Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach ustaliwszy, że ubiegająca się o emeryturę rolniczą Anna M., od roku 1989 nie podlegała
ubezpieczeniu społecznemu rolników, wyrokiem z dnia 1 grudnia 1992 r., [...] oddalił jej
odwołanie z dnia 19 września 1992 r. od decyzji [...] wydanej w dniu 18 września 1992
r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., odmawiającej przyznania
wnioskowanego świadczenia.
Zdaniem Sądu skoro odwołująca się "nie pozostawała w ubezpieczeniu społecznym rolników ani w dacie wejścia w życie ustawy - 1 stycznia 1991 r. ani w chwili
złożenia wniosku w dniu 28 lipca 1992 r. " nie spełniła jednego z przewidzianych w art.
19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
(jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r., Nr 71, poz. 342 ), powoływanej dalej jako " ustawa o
u.s.r.", warunków nabycia prawa do emerytury.
Minister Sprawiedliwości wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną z dnia 18
sierpnia 1994 r. i podnosząc zarzut rażącego naruszenia prawa, a w szczególności art.
19 ust. 1 ustawy o u.s.r., oraz naruszenia interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł o
jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi
Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach lub zmianę i
przyznanie Annie M. prawa do emerytury rolniczej od dnia 28 kwietnia 1992 r. Zdaniem
rewidującego Sąd błędnie przyjął, że pozostawanie w ubezpieczeniu społecznym w
dniu wejścia w życie ustawy o u.s.r. lub w dniu złożenia wniosku o świadczenie
warunkuje - poza spełnieniem innych ustawowych wymagań- nabycie prawa do
świadczeń w tej ustawie przewidzianych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy o u.s.r. emerytura rolnicza przysługuje
ubezpieczonemu, który osiągnął wiek emerytalny (wynoszący dla kobiet 60 lat) i podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 100 kwartałów.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, sporządzonego na żądanie Sądu Najwyższego, wynika jednoznacznie, że podstawę prawną rozstrzygnięcia w nim zawartego
stanowi art. 19 ust. 1 ustawy o u.s.r., przy czym Sąd Wojewódzki przyjął, że
uprawnionym do emerytury przewidzianej w tym przepisie jest ubezpieczony, a zatem
osoba podlegająca ubezpieczeniu rolniczemu w dniu złożenia wniosku o świadczenie
lub w dniu wejścia ustawy w życie.
Jakkolwiek kwestia ta budziła w praktyce wątpliwości, za utrwalony już w orzecznictwie uznać należy pogląd, że "okres ubezpieczenia rolniczego w rozumieniu
dotychczasowych przepisów należy traktować jako okres ubezpieczenia, o którym
mowa w art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o u.s.r." (por. wyrok SN z dnia 19 listopada 1993 r.,
II URN 47/93, OSNCP 1994 z. 5 poz. 117). W uzasadnieniu tego wyroku Sąd
Najwyższy, kierując się regułami wykładni logicznej, systemowej i funkcjonalnej,
wywiódł, że obowiązek opłacania składki na ubezpieczenie społeczne, niezależnie od
wprowadzającej go podstawy prawnej, prowadzi do uzyskania określonego stażu ubezpieczeniowego i stanowi - w tym zakresie - jego prawo nabyte, które nie może ulec
przekreśleniu.
Rację ma przeto rewidujący, że "ubezpieczonym w rozumieniu przepisów prawa
ubezpieczeń społecznych jest każdy, kto podlegał (kiedykolwiek) obowiązkowi
ubezpieczenia społecznego, a nie tylko ten, kto aktualnie podlega temu obowiązkowi."
Samo zatem ustalenie, że odwołująca się w chwili złożenia wniosku o emeryturę
rolniczą nie podlegała rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu nie daje podstaw do
odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia.
Ponieważ urodzona 26 czerwca 1926 r. Anna M. osiągnęła wiek emerytalny
przewidziany w art. 19 ust. 1 pkt 1 ustawy o u.s.r., okolicznością wymagającą wyjaśnienia jest ustalenie okresu jej podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.
Z zaświadczenia wydanego w dniu 29 lipca 1992 r. przez Urząd Miejski w P.
wynika, że odwołująca się opłacała składki na ubezpieczenie społeczne w okresie od 1
lipca 1977 r. do 31 grudnia 1988 r., tj. przez 46 kwartałów.
Według art. 20 ust.1 pkt 2 ustawy o u.s.r. do okresu podlegania ubezpieczeniu
zalicza się, przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r., okresy prowadzenia
gospodarstwa rolnego lub pracy w nim, po ukończeniu 16 roku życia.
W oświadczeniu złożonym w Urzędzie Miejskim w P. Anna M. podała, że w
okresie od 27 czerwca 1942 r. do 4 listopada 1950 r. pracowała w gospodarstwie
rolnym rodziców, prowadząc je następnie do 30 grudnia 1968 r. zaś od 31 grudnia 1968
r. prowadziła gospodarstwo własne.
Ponieważ okoliczności te są istotne dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, a
nie były badane ani w postępowaniu rentowym ani odwoławczym, konieczne jest ich
wyjaśnienie i w tym celu przeprowadzenie postępowania dowodowego.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy stosownie do treści art. 422 § 2 k.p.c.
orzekł jak w sentencji wyroku.