Supreme Court allows pensioner's appeal, ruling new pension law does not apply to state officials.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court granted a special revision to overturn a lower court decision that reduced a pensioner's benefits. The applicant argued that the new pension law excluded him because he held a state leadership role rather than a party one. The court held that the specific provisions restricting benefits applied only to party officials, not state administrators, and thus the reduction was unlawful.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 19a ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 19 ust. 2 w/w ustawy; Persons receiving pensions under special provisions for state officials are not subject to the general pension rules if they do not hold the specific party or cooperative leadership positions enumerated in the law.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 3 lutego 1994 r.
II URN 3/94
Art. 19a ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych przepisów o
zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 66, poz. 390) dotyczy tylko osób, którym w
dniu ogłoszenia tej ustawy przysługiwały emerytury na podstawie art. 56-58
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich
rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Krzysztof Kolasiński,, Maria Tyszel,
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 1994 r. sprawy z wniosku
Witolda G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Biuro Rent Specjalnych i
Wyjątkowych w W., o wysokość emerytury, na skutek rewizji nadzwyczajnej Pierwszego
Prezesa Sądu Najwyższego [...] od wyroku od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 27 czerwca 1991 r., [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychBiuro Rent Specjalnych i Wyjątkowych z dnia 6 grudnia 1990 r. [...].
Uzasadnienie
Szef Urzędu Rady Ministrów w dniu 19 czerwca 1981 r. przyznał Witoldowi G.,
urodzonemu 17 lipca 1920 r., emeryturę na podstawie przepisów dekretu z dnia 5
października 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym osób zajmujących kierownicze
stanowiska polityczne i państwowe oraz członków ich rodzin (Dz. U. Nr 42, poz. 270).
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) świadczenia
przyznane na podstawie dekretu stały się świadczeniami wypłacanymi na podstawie
ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników.
Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia 6 lutego 1986 r. przyznał Witoldowi G.
emeryturę od dnia 1 marca 1986 r. na podstawie art. 64 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników. Na podstawie powyższej decyzji Zakład Ubezpieczeń
Społecznych-Biuro Rent Specjalnych i Wyjątkowych ustaliło nową wysokość emerytury,
która była podwyższana kolejnymi decyzjami.
Decyzją z dnia 6 grudnia 1990 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Biuro Rent
Specjalnych i Wyjątkowych na podstawie ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie
ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych
przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 66, poz. 390) w zamian za
dotychczas pobierane świadczenie przyznał w/w od dnia 1 października 1990 r.
emeryturę na podstawie art. 26 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników.
Witold G. decyzję powyższą zaskarżył do Sądu podnosząc, iż przepisy ustawy z
dnia 24 maja 1990 r. nie powinny mieć do niego zastosowania, gdyż nie pełnił funkcji
kierowniczych w organach partyjnych, a zajmował kierownicze stanowisko państwowe.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem
z dnia 27 czerwca 1991 r. oddalił odwołanie. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, iż w
związku z wejściem w życie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników,
emerytura Witolda G. stała się świadczeniem przewidzianym w art. 57 tej ustawy. Sąd
stwierdził, iż decyzje Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 kwietnia 1986 r. i z dnia 13
marca 1982 r., aczkolwiek powołująca przepis art. 64 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników, ma charakter świadczenia specjalnego, tj. przyznanego na
warunkach i wysokości innej niż określona w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników. Wprowadzona od dnia 1 października 1990 r. zmiana ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników ma na celu pozbawienie osób prawa do
świadczeń przyznanych w tym trybie i przyznanie im w miejsce tych świadczeń
emerytur i rent na zasadach ogólnych określonych w art. 26 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników.
Od wyroku tego złożył rewizję nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego. Zarzucając rażące naruszenie art. 19a w/w ustawy z dnia 24 maja 1990 r.
Pierwszy Prezes wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych-Biuro Rent Specjalnych i Wyjątkowych w W. z 6 grudnia
1990 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona, gdyż istotnie ze stanowiskiem Sądu
Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie nie można się
zgodzić.
Zgodnie z art. 19a ustawy z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych
przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 66, poz. 390) - osobom oraz
członkom ich rodzin, którym w dniu ogłoszenia ustawy przysługują emerytury, renty
inwalidzkie i renty rodzinne przyznane na podstawie art. 59 albo na podstawie art. 5658 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników w brzmieniu obowiązującym przed
dniem 22 lutego 1990 r., zamiast tych świadczeń przyznaje się od dnia 1 października
1990 r. odpowiednie świadczenia na zasadach ogólnych. Zgodnie z ust. 2 art. 19a
przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osób, które zajmowały kierownicze
stanowiska w statutowych i wykonawczych organach Polskiej Zjednoczonej Partii
Robotniczej, Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Demokratycznego, w
naczelnych organach organizacji spółdzielczych oraz członków ich rodzin, którym w
dniu ogłoszenia niniejszej ustawy przysługują emerytury, renty inwalidzkie i renty
rodzinne, przyznane na podstawie art. 64 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników, na podstawie innych przepisów określających zasady przyznawania
świadczeń przez Prezesa Rady Ministrów w szczególnym trybie, a także świadczenia
przyznane przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 22 marca 1952 r.
Witold G. w dniu wejścia w życie w/w ustawy z dnia 24 maja 1990 r. (Dz. U. Nr
66, poz. 390) pobierał świadczenie przyznane na podstawie art. 64 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. Przepis ten przewidywał, że Prezes Rady
Ministrów mógł na wniosek określonych organów przyznać emeryturę lub rentę na
warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników, jeżeli było to uzasadnione szczególnymi zasługami, zwłaszcza w
działalności politycznej, społecznej, gospodarczej, naukowej. Nie była wyłączona
możliwość zastosowania tegoż przepisu również do osób objętych art. 56-58 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników. W takim przypadku przez wydanie decyzji
mającej charakter uznaniowy podnoszono podstawę wymiaru świadczenia, co
powodowało zwiększenie jego wysokości. Jak wyjaśnił jednak Sąd Najwyższy,
świadczenie emerytalne przyznane na podstawie art. 64 ustawy o zaopatrzeniu
emerytalnym pracowników jest świadczeniem przyznanym w szczególnym trybie - w
drodze indywidualnej decyzji Prezesa Rady Ministrów i nie może być utożsamiane ze
świadczeniem emerytalnym przyznanym na podstawie art. 56-58 tejże ustawy, nawet w
sytuacji, gdy w istocie polegało to na przyznaniu świadczenia w wyższej wysokości.
Świadczenia te były bowiem oparte na innej podstawie prawnej i dlatego nie mogą być
utożsamiane (tak m. innymi wyroki: z 9 stycznia 1992 r. - URN 84/91, z 17 listopada
1992 - II URN 48/92 i II URN 49/92 i z 7 stycznia 1993 r. - II URN 50/92). Orzecznictwo
Sądu Najwyższego w takich sprawach jest jednolite. Odwołujący się pobierał od 1986 r.
emeryturę przyznaną w trybie art. 64 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników.
Przyznanie świadczenia w trybie szczególnym związane było z pełnieniem przez niego
kierowniczych stanowisk państwowych od 4 maja 1973 r. do 10 kwietnia 1974 r. Podsekretarza stanu w Ministerstwie Handlu Zagranicznego, od 10 kwietnia 1974 r. do
6 września 1978 r. - Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Przemysłu Maszynowego (k.
51 akt rentowych).
Sąd niewłaściwie, niezgodnie z art. 19a w/w ustawy z dnia 24 maja 1990 r.
zastosował ten przepis w stosunku do odwołującego się. Pozbawiono go bowiem
emerytury przyznanej w trybie art. 64 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników,
a nie emerytury przyznanej na podstawie art. 57 ustawy, którego to świadczenia
odwołujący się nie pobierał od daty przyznania emerytury w trybie art. 64 ustawy o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników.
Artykuł 19a ust. 1 w/w ustawy z dnia 24 maja 1990 r. dotyczy tylko osób, którym
w dniu ogłoszenia ustawy przysługiwały emerytury na podstawie art. 56-58 ustawy o
z.e.p. nie dotyczy zatem odwołującego się, który pobierał emeryturę przyznaną w trybie
art. 64 ustawy o z.e.p. Odwołującego się nie dotyczy również art. 19 ust. 2 w/w ustawy z
dnia 24 maja 1990 r. W przepisie tym bowiem wyczerpująco określone zostały
stanowiska, na których zatrudnienie powoduje także utratę świadczeń przyznanych w
szczególnym trybie art. 64 ustawy o z.e.p. Wymienione zostały kierownicze stanowiska
w statutowych i wykonawczych organach PZPR, ZSL, SD oraz naczelnych organach
organizacji spółdzielczych. Przepis ten zatem nie daje podstawy do stosowania go w
odniesieniu do osób zajmujących kierownicze stanowiska w administracji państwowej, a
takie stanowisko zajmował Witold G.
W uchwale z dnia 8 października 1991 r., II UZP 18/91 Sąd Najwyższy stwierdził,
iż "osobie pobierającej emeryturę przyznaną przez Prezesa Rady Ministrów na
podstawie art. 64 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.: Dz. U. z 1990 r., Nr 66, poz.
390) nie przyznaje się od dnia 1 października 1990 r. odpowiednich świadczeń na
zasadach ogólnych zgodnie z treścią art. 19a ust. 1 wymienionej ustawy". Oznacza to,
że spośród osób, które otrzymały świadczenia na podstawie art. 64 ustawy o z.e.p.,
utraciły prawo do świadczeń tylko te osoby, które zajmowały stanowiska wymienione w
art. 19a ust. 2.
W świetle powyższego, pozbawienie odwołującego się przysługującej mu na
mocy decyzji Prezesa Rady Ministrów emerytury, przyznanej w trybie art. 64 ustawy o
z.e.p. jako osobie zajmującej kierownicze stanowisko państwowe i przyznanie
emerytury na zasadach ogólnych było bezpodstawne.
Powyższe argumenty świadczą o tym, że Sąd Wojewódzki wydał wyrok z
naruszeniem przepisów prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe
zastosowanie, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Nieprawidłowe zastosowanie przepisów w/w ustawy z dnia 24 maja 1990 r.,
spowodowało pogorszenie sytuacji materialnej wnioskodawcy, pozostaje to w
sprzeczności z polityką socjalną naszego Państwa. Dlatego zaskarżony wyrok narusza
także interes Rzeczypospolitej Polskiej, w związku z czym uwzględnieniu rewizji
nadzwyczajnej nie stoi na przeszkodzie upływ terminu określonego w art. 421 § 2 k.p.c.