Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II URN 21/94 Generato dall'IA

Supreme Court allows pensioner's claim to recalculate pension based on later employment earnings.

Numero d'incarto II URN 21/94
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland allowed a pensioner's extraordinary revision to recalculate her pension based on earnings from 1989-1991 instead of 1988-1990. The pensioner argued that since she remained employed and paid social insurance contributions after her right to the pension was established, excluding her later earnings violated the principle of equivalence. The court ruled that the statutory definition of 'last calendar years' refers to the application for payment realization, not the initial right determination, thereby correcting the lower courts' error.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 79 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 7 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji: The term 'last calendar years' for pension calculation refers to the period preceding the application for payment realization, not the initial establishment of the right to the benefit.

Parole chiave

Generato dall'IA
pension recalculation extraordinary revision employment continuity social insurance equivalence payment realization application interest of the Republic principle of equivalence

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 79 ust. 2 of the Act on Pension Provision for Employees and Their Families
Przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
Art. 7 ust. 1 of the Act on Revaluation
Przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
Art. 421 § 2 of the Code of Civil Procedure
sprawiedliwości, stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej w rozumieniu art. 421 §
Art. 422 § 1 of the Code of Civil Procedure
2 k.p.c.", i z mocy powołanych przepisów oraz art. 422 § 1 k.p.c.
art. 421 § 2 k.p.c
sprawiedliwości, stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej w rozumieniu art. 421 §
art. 422 § 1 k.p.c
2 k.p.c.", i z mocy powołanych przepisów oraz art. 422 § 1 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 21 lipca 1994 r.

II URN 21/94

Przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) nie ma

zastosowania do emeryta (rencisty), który pozostawał w zatrudnieniu i nie

pobierał świadczenia.

Przewodniczący SSN: Antoni Filcek, Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Maria

Tyszel (sprawozdawca),

Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu

21 lipca 1994 r. sprawy z powództwa Mieczysławy M. przeciwko Zakładowi

Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. o wysokość emerytury, na skutek rewizji

nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z

dnia 23 grudnia 1992 r. [...],

u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi dnia 16 listopada 1992 r. [...] i zmieniając

poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. z dnia 10

sierpnia 1992 r. [...] przyjął za podstawę wymiaru emerytury Mieczysławy M. jej zarobki

z kolejnych trzech lat kalendarzowych: 1989 r., 1990 r., 1991 r.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Ł. decyzją z dnia 31 maja 1991 r. przyznał

Mieczysławie M., urodzonej 1 kwietnia 1939 r., po rozpoznaniu jej wniosku z dnia 26

kwietnia 1991 r., emeryturę od dnia 1 stycznia 1991 r. za okres trzech miesięcy

poprzedzających miesiąc, w którym zgłosiła wniosek. Wypłata emerytury została

zawieszona wobec pozostawania wnioskodawczyni w zatrudnieniu w pełnym wymiarze

czasu pracy. Za podstawę wymiaru emerytury przyjęto wynagrodzenie

wnioskodawczyni z okresu trzech kolejnych lat kalendarzowych sprzed daty zgłoszenia

wniosku, tj. z lat 1988 r.-1990 r.

W dniu 29 czerwca 1992 r. wnioskodawczyni zgłosiła wniosek o przyjęcie za

podstawę wymiaru emerytury zarobków z lat 1989, 1990 i 1991 r. załączając

zaświadczenie o zatrudnieniu od dnia 1 września 1962 r. do dnia 28 sierpnia 1992 r. i

zaświadczenie o zarobkach.

Organ rentowy decyzją z dnia 10 sierpnia 1992 r. podjął wypłatę emerytury

wnioskodawczyni po jej zrewaloryzowaniu od dnia 1 grudnia 1991 r., zwaloryzowaniu od

dnia 1 kwietnia 1992 r. i dokonał, w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego,

przeliczenia od dnia 1 stycznia 1992 r. Odmówił jednak ponownego ustalenia wysokości

podstawy wymiaru wypłaconego świadczenia od zarobków wskazanych we wniosku.

W odwołaniu wniesionym do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Łodzi wnioskodawczyni domagała się ustalenia wysokości jej emerytury

na podstawie zarobków z ostatnich 3 lat kalendarzowych sprzed podjęcia wypłaty

emerytury oraz przyznania jej 15% dodatku z tytułu wykonywania pracy nauczycielskiej.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi, po rozpoznaniu

sprawy, wyrokiem z dnia 16 listopada 1992 r. w sprawie [...] oddalił odwołanie

podzielając stanowisko organu rentowego, że skoro wnioskodawczyni zgłosiła wniosek

o emeryturę w kwietniu 1991 r., organ rentowy prawidłowo ustalił podstawę wymiaru jej

emerytury zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu

emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), tj. na podstawie

zarobków uzyskanych w okresie 3 lat kalendarzowych z ostatnich 12 lat licząc wstecz

od roku, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 23

grudnia 1992 r. w sprawie [...], oddalił rewizję wnioskodawczyni uznając stanowisko

Sądu Wojewódzkiego za prawidłowe i podkreślając, że decydujące znaczenie dla

ustalenia okresu, z którego zarobki przyjmuje się za podstawę, ma data zgłoszenia

wniosku o przyznanie tego świadczenia.

W rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku, Minister Sprawiedliwości wnosił o

uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego oraz wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 16 listopada 1992 r. i

poprzedzającej go decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ł. z dnia 10 sierpnia

1992 r. [...] oraz o orzeczenie , że za podstawę wymiaru emerytury wnioskodawczyni

przyjmuje się zarobki z trzech kolejnych lat kalendarzowych 1989, 1990, 1991 r.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, że został wydany z rażącym naruszeniem prawa,

w szczególności art. 33 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 października

1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o

zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), a nadto naruszenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Apelacyjny stanął na

stanowisku, że skoro wniosek o przyznanie emerytury wnioskodawczyni zgłosiła w 1991

r., to prawidłowo do podstawy wymiaru tego świadczenia zostały przyjęte jej zarobki z

trzech kolejnych lat kalendarzowych poprzedzających rok, w którym zgłosiła wniosek, a

okoliczność, że wnioskodawczyni nie pobierała przyznanego jej świadczenia wobec

dalszego pozostawania w stosunku pracy, jest bez znaczenia. Sąd Apelacyjny uznał, że

ani przepis art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym

pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), zwanej dalej ustawą o z.e.p.,

ani przepis art. 7 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent,

o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104,

poz. 450 ze zm.), zwanej dalej ustawą o rewaloryzacji, nie dają podstaw do zmiany

okresu, z którego zarobki mają stanowić podstawę wymiaru emerytury, ponieważ po

przyznaniu tego świadczenia wnioskodawczyni nie przepracowała co najmniej 3 lat.

Sąd Najwyższy w składzie orzekającym nie podziela tego poglądu. Zagadnienie

ponownego ustalenia wysokości świadczeń emerytów i rencistów, którzy przyznanego

im świadczenia nie pobierali wykonując zatrudnienie w wymiarze czasu pracy

uzasadniającym zawieszenie wypłaty, Sąd Najwyższy rozważał w szeregu swych

orzeczeń i wyraził pogląd, że art. 79 ustawy o z.e.p. nie ma zastosowania wówczas, gdy

emeryt (rencista), pomimo ustalenia prawa do świadczenia, nadal pozostawał w

zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy i wskutek tego nie pobierał

przysługującego mu świadczenia wobec zawieszenia jego wypłaty. W uzasadnieniu

wyroku z dnia 9 marca 1993 r., w sprawie sygn. akt II URN 4/93, Sąd Najwyższy

przypomniał stanowisko ustalone we wcześniejszym orzecznictwie podkreślając różnicę

pomiędzy pojęciami:"ustalenie prawa do świadczeń" a "przyznanie świadczenia"

(uchwała z dnia 10 sierpnia 1988 r. II UZP 22/88 - OSNCP 1989 z. 12 poz. 194,

uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 27 listopada 1989 r., III UZP 11/89 OSNCP 1990 z. 6 poz. 72, wyroki: z dnia 17 stycznia 1992 r., II URN 86/91 i z dnia 9

marca 1993 r., II URN 4/93). Również w uchwale z dnia 8 listopada 1993 r., w sprawie

sygn. akt II UZP 21/93 (OSNCP 1994 z. 3 poz. 6), Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji,

gdy osoba, która po ustaleniu prawa do emerytury lub renty odstąpiła od realizacji tego

prawa i nie pobierała świadczenia, gdyż pozostawała w zatrudnieniu, to zgłaszając

następnie wniosek o realizację nabytego prawa, tj. o wypłatę świadczenia, ma prawo do

ustalenia podstawy wymiaru świadczenia z wybranego przez siebie okresu - zgodnie z

art. 7 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji, z tym iż przez użyte w tym przepisie określenie:

"rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę" należy rozumieć rok, w którym

zgłoszono wniosek o wypłatę emerytury lub renty (uprzednio nie pobieranej).

Skład orzekający w niniejszej sprawie, podziela poglądy wyrażone w powołanym

dotychczasowym orzecznictwie. Podkreślić należy, że za stanowiskiem tym przemawia

również podstawowa zasada ubezpieczeń społecznych wyrażająca się powiązaniem

prawa i wysokości świadczeń emerytalno-rentowych z długością okresu zatrudnienia

pracownika i odprowadzanych od jego wynagrodzenia składek na ubezpieczenie

społeczne. Zasada ta została wyraźnie wzmocniona w przepisach ustawy o

rewaloryzacji nadających okresom składkowym decydujące znaczenie zarówno w

nabyciu prawa do świadczeń, jak i ich wysokości.Wyrazem tego wzmocnienia jest też

regulacja zawarta w art. 7 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji, wydłużająca sukcesywnie

okres, z którego wynagrodzenie ma stanowić podstawę wymiaru świadczeń.

W niniejszej sprawie, wnioskodawczyni po ustaleniu od 1 stycznia 1991 r. jej

prawa do emerytury, świadczenia tego nie pobierała wykonując nadal zatrudnienie w

pełnym wymiarze czasu pracy do 28 sierpnia1992 r. Praca ta podlegała obowiązkowi

ubezpieczenia, a od uzyskanego w tym czasie wynagrodzenia zostały odprowadzone

składki na ubezpieczenie społeczne. Pozbawienie wnioskodawczyni prawa do ustalenia

wysokości emerytury z uwzględnieniem jej zarobków osiągniętych również w okresie

pomiędzy ustaleniem jej prawa do emerytury a wnioskiem o podjęcie jej wypłaty, czyli o

realizację świadczenia, byłoby naruszeniem zasady ekwiwalentności pomiędzy

obowiązkiem opłacania składki na ubezpieczenie społeczne a prawem do świadczenia

z tytułu tegoż ubezpieczenia. Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego, wynikające z

wieloletniego, jednolitego, wyżej powołanego orzecznictwa, wskazujące, że pojęcie

"przyznanie świadczenia" nie jest tożsamym z "ustaleniem prawa do świadczeń", skład

orzekający podziela też pogląd, że art. 7 ust. 1 nie stanowi przeszkody do ustalenia

podstawy wymiaru emerytury wnioskodawczyni przy przyjęciu jej zarobków uzyskanych

w okresie 3 lat kalendarzowych poprzedzających wniosek o wypłatę emerytury. Przez

określenie w tym przepisie: "... okres ostatnich lat kalendarzowych liczy się wstecz od

roku. w którym zgłoszono wniosek o emeryturę ...". należy bowiem rozumieć wniosek o

realizację tego prawa, a nie o jego ustalenie. Tego aspektu zagadnienia ani Sąd

Wojewódzki ani Sąd Apelacyjny nie wzięły pod uwagę. Wprawdzie Sądy powszechne

nie są związane orzecznictwem Sądu Najwyższego (poza związaniem w konkretnej

sprawie), lecz zajmując odmienne stanowisko, Sąd powinien je bliżej uzasadnić.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uznał rewizję nadzwyczajną za

uzasadnioną, podzielając również wyrażony w niej pogląd, że przyznanie wnioskodawczyni emerytury w wysokości niższej od przysługującej stanowi naruszenie interesu

Rzeczypospolitej Polskiej, jest bowiem sprzeczne z konstytucyjną zasadą państwa

prawnego i polityką socjalną, a ponadto, jak to Sąd Najwyższy wielokrotnie podnosił:

"Naruszenie wyrokiem sądowym prawno-konstytucyjnej zasady ustrojowej, zasady

zaufania obywatela do Państwa i jego organów, w tym do organów wymiaru

sprawiedliwości, stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej w rozumieniu art. 421 §

2 k.p.c.", i z mocy powołanych przepisów oraz art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji

wyroku.