Supreme Court allows pension base extension to 13 years for non-receiving employees still working.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court of Poland overturned a lower court decision that limited pension calculation to the last 12 years of earnings. The applicant, who had not yet received his pension while continuing to work, successfully argued that social security principles require equal treatment for those who establish rights versus those who receive them. The court ruled that the statutory provision allowing a 13-year lookback period applies to this situation, thereby extending the pension base to include earnings from 1989 through 1992.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent; Art. 421 § 2 k.p.c.; Art. 422 § 1 k.p.c.: The period for determining the pension base may extend to the last 13 calendar years prior to the application if the entitled person has not yet received the benefit while remaining employed, ensuring equal treatment between those establishing rights and those receiving them.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 22 czerwca 1994 r.
II URN 19/94
Czteroletni okres, z którego wynagrodzenie stanowi podstawę wymiaru
emerytury (art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 padziernika 1991 r. o
rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz
o
zmianie niektórych ustaw - (Dz. U. Nr 104, poz. 405 ze zm.) przypadać
może na
okres ostatnich 13 lat kalendarzowych przed zgłoszeniem wniosku o wypłatę
wiadczenia, jeżeli mimo ustalenia prawa do emerytury uprawniony nie
pobierał wiadczenia, pozostajšc w zatrudnieniu.
Przewodniczšcy SSN: Stefania Szymańska, Sędziowie SN: Teresa Romer,
Maria Tyszel (sprawozdawca),
Sšd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po
rozpoznaniu
w dniu 22 czerwca 1994 r. sprawy z wniosku Zygmunta P. przeciwko
Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokoć emerytury na skutek
rewizji
nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwoci [...] od wyroku Sšdu
Wojewódzkiego-Sšdu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 9 wrzenia 1993 r.
[...],
u c h y l i ł
zaskarżony wyrok oraz poprzedzajšcš go decyzję
Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 24 maja 1993 r. [...] i
sprawę
przekazał do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.
U z a s a d n i e n i e
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzjš z dnia 5
padziernika
1992 r. przyznał Zygmuntowi P., urodzonemu 5 czerwca 1932 r., emeryturę
od dnia
6 czerwca 1992 r., zawieszajšc jej wypłatę wobec dalszego pozostawania
wnioskodawcy w zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy. Za podstawę
wymiaru emerytury organ rentowy przyjšł zarobek wnioskodawcy z lat 1986,
1987 i
1988, to jest z kolejnych 3 lat kalendarzowych przypadajšcych przed
zgłoszeniem
wniosku. Wskanik wysokoci podstawy wymiaru wyniósł 220,93%.
W dniu 11 maja 1993 r. wnioskodawca zgłosił wniosek o przyjęcie za
podstawę wymiaru emerytury zarobków z lat 1990, 1991 i 1992 r. załšczajšc
zawiadczenie o zatrudnieniu od 1 czerwca 1985 r. do 3 stycznia 1993 r.
Decyzjš z dnia 24 maja 1993 r. organ rentowy odmówił wnioskodawcy
przyjęcia za podstawę wymiaru emerytury wynagrodzenia uzyskanego we
wskazanym okresie, ponieważ nie sš to lata z ostatniego 12-lecia przypadajšcego
przed
zgłoszeniem wniosku o przyznanie emerytury z dnia 8 wrzenia 1992 r.
W odwołaniu, wniesionym do Sšdu Wojewódzkiego-Sšdu Pracy i Ubezpie-
czeń Społecznych w Katowicach, wnioskodawca podtrzymał swoje żšdanie.
Wyrokiem z dnia 9 wrzenia 1993 r., [...], Sšd Wojewódzki-Sšd Pracy
i
Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie. Wnioskodawca nie
zgłosił w ustawowym terminie wniosku o uzasadnienie wyroku, nie wniósł
również
rewizji do Sšdu Apelacyjnego.
W rewizji nadzwyczajnej od tego wyroku, Minister Sprawiedliwoci
wnosił o
jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzajšcej ten wyrok decyzji organu
rentowego
i przyjęcie za podstawę wymiaru emerytury wnioskodawcy jego zarobków z
trzech
kolejnych lat kalendarzowych tj. z 1990 r., 1991 r. i 1992 r. zarzucajšc,
że
zaskarżony wyrok został wydany z rażšcym naruszeniem prawa, w
szczególnoci
art. 33 ust. 1 w zwišzku z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17
padziernika 1991 r. o
rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz
o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), a nadto naruszenie
interesu
Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozpoznajšc sprawę Sšd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna okazała się słuszna. Wprawdzie brak jest
uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sšdu Wojewódzkiego, jednakże sentencja wyroku
wskazuje, że Sšd podzielił poglšd organu rentowego, iż wnioskodawca nie
spełnił
warunków okrelonych w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 padziernika 1991
r. o
rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz
o zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), zwanej dalej ustawš o
rewaloryzacji, ponieważ zgłosił wniosek o zmianę podstawy wymiaru emerytury po
dniu 31
grudnia 1992 r., wobec czego jego żšdanie przyjęcia za podstawę wymiaru
emerytury zarobków uzyskanych w innym okresie niż 3 lata z ostatniego 12lecia
przed zgłoszeniem wniosku o przyznanie emerytury, nie znajduje
uzasadnienia w
tymże przepisie.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji wiadczenia
zrewaloryzowane
w myl art. 27-30 i art. 32 podlegajš ponownemu obliczeniu, z
zastosowaniem zasad
przewidzianych w art. 28-30, na wniosek emeryta lub rencisty, od podstawy
wymiaru
ustalonej na zasadach okrelonych w art. 7 z okresu, o którym mowa w art.
7 ust. 1
pkt 1 (zdanie pierwsze). Jeżeli wniosek był zgłoszony do dnia 31 grudnia
1992 r.
podwyższenie wiadczenia następowało od dnia 1 listopada 1991 r. (zdanie
trzecie).
Jak wyjanił Sšd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 8 listopada 1993
r. w
sprawie sygn. akt II UZP 21/93 (OSNiCP 1994 r. z. 3, poz. 67): "Przepis
art. 33 ma
charakter przepisu przejciowego i w ust. 1 reguluje - w zakresie nim
objętym uprawnienia emerytów i rencistów do ponownego obliczenia
zrewaloryzowanego
wiadczenia; uwzględnieniu podlegajš jednak tylko te okresy zatrudnienia,
które
miały miejsce przed zgłoszeniem wniosku o ustalenie prawa lub wniosku o
wypłatę
wiadczenia, zgłoszonych przed wejciem w życie ustawy o rewaloryzacji
(15
listopad 1991 - art 46 ust. 1)". Sšd Najwyższy wskazał w tej uchwale
również, że
trzyletni okres, z którego wynagrodzenie może stanowić podstawę wymiaru
emerytury (art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o rewaloryzacji) przypadać może na
okres
ostatnich 12 lat przed zgłoszeniem wniosku o wypłatę wiadczenia, jeżeli
mimo
ustalenia prawa do emerytury, uprawniony nie pobierał wiadczenia
pozostajšc w
zatrudnieniu.
Przepis art. 33 ust. 1 ustawy o rewaloryzacji ma także zastosowanie
do osób
pobierajšcych wiadczenia. Oprócz argumentów przemawiajšcych za tym
stanowiskiem, przytoczonych w cyt. uchwale, można podkrelić, że zasięg
czasowy
działania tego przepisu został okrelony poprzez wskazanie, że ponowne
obliczenie
wiadczeń następuje od podstawy wymiaru ustalonej na zasadach okrelonych
w
art. 7 z okresu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1, czyli kolejnych 3
lat
kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 12 lat
kalendarzowych, jeżeli wniosek o wiadczenie zostanie zgłoszony do dnia 31 grudnia
1992 r.
Do tej daty odwołuje się art. 33 ust. 1 również w zdaniu ostatnim.
Orzekajšcy w niniejszej sprawie skład Sšdu Najwyższego w całej
rozcišgłoci
podziela poglšd wyrażony w przytoczonej uchwale z dnia 8 listopada 1993
r. sygn.
akt II UZP 21/93, że ponowne ustalenie wysokoci wiadczenia emeryta lub
rencisty,
który po przyznaniu wiadczenia wykonywał zatrudnienie, następuje na
podstawie
art. 79 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu
emerytalnym
pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej
ustawš o
z.e.p. Przepis ten, w brzmieniu nadanym ustawš z dnia 24 maja 1990 r. o
zmianie
niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206)
stanowi:
"Na wniosek osoby zainteresowanej ustala się, na zasadach okrelonych w
art. 16 i
161, nowš podstawę wymiaru od wyższego wynagrodzenia - wypłaconego
pracownikowi po przyznaniu wiadczenia - za cały okres wymagany do
ustalenia
podstawy wymiaru". Zmiany w sposobie ustalania podstawy wymiaru wiadczeń
wprowadzone ustawš o rewaloryzacji powodujš, że zamiast art. 16-161
należy
stosować zasady okrelone w art. 7 ustawy o rewaloryzacji, który to
przepis zastšpił
poprzednio obowišzujšce art. 16-161 ustawy o z.e.p.
Sšd Najwyższy w szeregu swych orzeczeń rozważał zasady ponownego
ustalania wysokoci wiadczeń emerytów i rencistów, którzy przyznanego
wiadczenia nie pobierali, wykonujšc zatrudnienie w wymiarze lub w wysokoci
uzasadniajšcej zawieszenie wypłaty. W wyroku z dnia 9 marca 1993 r. w sprawie
sygn. akt
II URN 4/93 Sšd Najwyższy uznał, że art. 79 ustawy o z.e.p. nie ma
zastosowania
wówczas, gdy emeryt (rencista) pomimo ustalenia prawa do wiadczenia
nadal
pozostawał w zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy i wskutek tego
nie
pobierał przysługujšcego wiadczenia, wobec zawieszenia jego wypłaty. W
uzasadnieniu tego wyroku Sšd Najwyższy powtórzył poglšd ustalony we
wczeniejszym orzecznictwie, wskazujšcy na różnicę pomiędzy pojęciami: "ustalenie
prawa do
wiadczeń" i "przyznanie wiadczenia" (uchwała z dnia 10 sierpnia 1988
r,. II UZP
22/88 - OSNCP 1989 z. 12 poz. 194 oraz uchwała składu siedmiu sędziów z
dnia 27
listopada 1989 r., III UZP 11/89 - OSNCP 1990 z. 6 poz. 72 oraz wyrok z
dnia 17
stycznia 1992 r. II URN 86/91). W powołanej już wyżej uchwale z dnia 8
listopada
1993 r. Sšd Najwyższy uznał, że: "[...] w sytuacji, gdy osoba, która po
ustaleniu
prawa do emerytury lub renty, odstšpiła od realizacji tego prawa i nie
pobierała
wiadczenia, gdyż pozostawała w zatrudnieniu, to zgłaszajšc następnie
wniosek o
realizację nabytego prawa, tj. o wypłatę wiadczenia, ma prawo do
ustalenia
podstawy wymiaru wiadczenia z wybranego przez siebie okresu - zgodnie z
art. 7
ust. 1 ustawy o rewaloryzacji, z tym iż przez użyte w tym przepisie
okrelenie "rok, w
którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę" należy rozumieć rok, w
którym
zgłoszono wniosek o wypłatę emerytury lub renty (uprzednio nie
pobieranej)."
Brak jest racjonalnych przesłanek, by osoby nie pobierajšce
wiadczeń były w
gorszej sytuacji od osób, które mimo spełnienia przesłanek do nabycia
wiadczenia,
nie wystšpiły o jego ustalenie.
Te dwie grupy osób należy traktować jednakowo, a to z uwagi na
priorytetowe
znaczenie pobierania wiadczenia, a nie ustalenia prawa do wiadczenia.
Podkrelić należy, że za stanowiskiem tym przemawia zasada
ubezpieczeń
społecznych powišzania prawa i wysokoci wiadczeń emerytalno-rentowych z
długociš okresu zatrudnienia pracownika i wysokociš odprowadzonych od
jego
wynagrodzenia składek na ubezpieczenie społeczne, zwłaszcza że zasada ta
wyranie została wzmocniona, włanie w przepisach ustawy o rewaloryzacji,
nadajšcych okresom składkowym decydujšce znaczenie zarówno w nabyciu
prawa
do wiadczeń, jak i ich wysokoci. Również regulacja art. 7 ust. 1 ustawy
o
rewaloryzacji wydłużajšca sukcesywnie okres, z którego wynagrodzenie ma
stanowić podstawę wymiaru wiadczeń wskazuje na dšżenie do cisłego
powišzania
wysokoci wiadczenia z wysokociš odprowadzonych na ubezpieczenie
społeczne
składek.
W niniejszej sprawie, wnioskodawca po ustaleniu prawa do emerytury
nie
pobierał tego wiadczenia wykonujšc nadal zatrudnienie w pełnym wymiarze
czasu
pracy do 3 stycznia 1993 r. Praca ta podlegała obowišzkowi ubezpieczenia
społecznego i od wynagrodzenia wnioskodawcy zostały odprowadzone składki
na
ubezpieczenie społeczne.
Sšd Najwyższy, w składzie orzekajšcym, podziela w całej rozcišgłoci
poglšdy przedstawione w powołanych orzeczeniach i uważa, że brak jest
przeszkód
prawnych do ustalenia wysokoci emerytury na podstawie art. 7 ust. 2
ustawy o
rewaloryzacji tj. do przyjęcia za podstawę wymiaru emerytury
wnioskodawcy, jego
zarobków osišgniętych również w okresie pomiędzy ustaleniem jego prawa do
emerytury a wnioskiem o realizację tego prawa, czyli przed spełnieniem
warunków
do podjęcia wypłaty tego wiadczenia.
Ponieważ jednak wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie podstawy
wymiaru i wypłatę emerytury w 1993 r., to - w myl art. 7 ust. 1 pkt 2
ustawy o
rewaloryzacji - podstawę wymiaru emerytury stanowi kwota wynagrodzenia z
kolejnych 4 lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z
ostatnich 13
lat kalendarzowych. Wniosek rewizji nadzwyczajnej został - na rozprawie w
dniu 22
czerwca 1994 r. - zmodyfikowany w kierunku uwzględnienia w podstawie
wymiaru
emerytury wnioskodawcy również jego wynagrodzenia z 1989 r.
Sšd Najwyższy podziela poglšd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że
zaskarżony wyrok narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej.
Pozbawienie
wnioskodawcy wiadczenia w należnej mu wysokoci jest bowiem sprzeczne z
konstytucyjnš zasadš państwa prawnego i politykš socjalnš; ponadto - jak
to Sšd
Najwyższy wielokrotnie podnosił w swych orzeczeniach - naruszenie
wyrokiem
sšdowym prawno-konstytucyjnej zasady ustrojowej zasady zaufania obywatela
do
Państwa i jego organów, stanowi naruszenie interesu Rzeczypospolitej w
rozumieniu
art. 421 § 2 k.p.c.
Majšc powyższe na uwadze Sšd Najwyższy z mocy powołanych przepisów
oraz art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji wyroku.