Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II URN 18/96 Generato dall'IA

Social security contributions mandatory for public utility enterprises with conditional bankruptcy liability under Polish law.

Numero d'incarto II URN 18/96
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland overturned a lower court ruling that exempted a public utility enterprise from social security contributions due to its status as a public utility. The lower court argued that such entities could not face bankruptcy or liquidation, thereby excluding the application of employee protection laws. The Supreme Court rejected this, affirming that public utility status only grants conditional bankruptcy liability and does not preclude liquidation or the obligation to pay contributions.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 3 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe; Art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy: Public utility enterprises possessing conditional bankruptcy liability remain subject to social security contribution obligations and cannot be exempted from them solely based on their public utility status.

Parole chiave

Generato dall'IA
public utility enterprise conditional bankruptcy liability social security contributions employee protection law liquidation possibility interest of the Republic supreme court review

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 3 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe
warunkową zdolność upadłościową w rozumieniu art. 3 § 2 rozporządzenia
Art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy
szczególności art. 2 ust.
Art. 6 i art. 19 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach
r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.), art. 6
Art. 417 KPC
nadzwyczajnej jest - w myśl przepisu art. 417 KPC - rażące naruszenie prawa z jakim
Art. 421 § 1 KPC
upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia (art. 421 § 1
Art. 421 § 2 KPC
upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia (art. 421 § 1
Art. 422 § 1 KPC

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 17 lipca 1996 r.

II URN 18/96

Przedsiębiorstwo użyteczności publicznej, stanowiące jednostkę organizacyjną i mające osobowość prawną oraz realizujące zadania własne gminy, ma

warunkową zdolność upadłościową w rozumieniu art. 3 § 2 rozporządzenia

Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe

(jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.) i może, w określonych

warunkach, ulec likwidacji.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Jerzy Kuźniar.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 1996 r., sprawy z wniosku [...]

Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń

Społecznych Oddział w L. o ustalenie nieistnienia obowiązku opłacania składek na

Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na skutek rewizji nadzwyczajnej

Ministra Pracy i Polityki Socjalnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 27 września 1995 r. [...].

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie [...] Przedsiębiorstwa Energetyki

Cieplnej w L. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w L. z dnia 28

listopada 1994 r. [...]

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. decyzją z dnia 28 listopada 1994

r. stwierdził, że [...] Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w L. ma obowiązek opłacania

w okresie od 1 stycznia 1994 r. do 30 kwietnia 1994 r. składek na Fundusz

Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Na skutek odwołania [...] Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej w L. Sąd

Wojewódzki wyrokiem z dnia 27 września 1995 r. zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił,

że [...] Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w L. nie ma obowiązku opłacania składek

na tenże Fundusz. W uzasadnieniu Sąd wyraził pogląd, ze skoro Przedsiębiorstwo

posiada status przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, to wyłączona jest wobec

niego możliwość ogłoszenia upadłości bądź likwidacji, co wynika z przepisów

rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo

upadłościowe. W tej sytuacji nie mają do niego zastosowania przepisy ustawy z dnia 29

grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, z których wynika obowiązek płacenia spornych składek.

Od tego wyroku rewizję nadzwyczajną wniósł Minister Pracy i Polityki Socjalnej,

który zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym naruszeniem prawa, w

szczególności art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeń

pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1, poz. 1), art.

3 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934

r. Prawo upadłościowe (jednolity tekst: Dz. U. z 1991 r., Nr 118, poz. 512 ze zm.), art. 6

i art. 19 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach (jednolity tekst: Dz. U.

z 1991 r., Nr 18, poz. 80 ze zm.), a nadto naruszenie interesu Rzeczypospolitej

Polskiej, wnosił o jego uchylenie i oddalenie odwołania Lubelskiego Przedsiębiorstwa

Energetyki Cieplnej w Lublinie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w

Lublinie z dnia 28 listopada 1994 r.

W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną skarżące Przedsiębiorstwo wniosło o jej

oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi powołano się na to, że skarżący jako jednostka

organizacyjna gminy jest jednostką samorządu terytorialnego, przedsiębiorstwem

użyteczności publicznej, a więc na podstawie art. 3 § 2 Prawa upadłościowego w

stosunku do takiej jednostki nie można ogłosić upadłości oraz nie podlega ona też

likwidacji, a procedury upadłościowe i likwidacyjne, wynikające z ustawy o

przedsiębiorstwach państwowych nie mają żadnego związku z rozpatrywaną sprawą.

Ponadto podniesiono, że zarzuty zawarte w rewizji nadzwyczajnej mogły być podnoszone w trybie przewidzianym procedurą sądową, a całkowita bierność strony nie

stanowi przesłanki do wnoszenia rewizji nadzwyczajnej.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o ochronie

roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. z 1994 r., Nr 1,

poz. 1 ze zm.) zwanej dalej ustawą, pracodawcy, z wyjątkiem określonym w art. 17 ust.

3 tej ustawy, mają obowiązek opłacania składki na Fundusz Gwarantowanych

Świadczeń Pracowniczych. Pracodawcą, w rozumieniu ustawy - w myśl jej przepisu art.

2 ust. 1 - jest osoba fizyczna lub jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników w

związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, z wyjątkiem zakładów budżetowych i

gospodarstw pomocniczych jednostek budżetowych. Przepis art. 2 ust. 2 ustawy w

brzmieniu obowiązującym do dnia 11 sierpnia 1995 r. określał, że przepisów ustawy nie

stosuje się do pracodawcy, wobec którego odrębne przepisy wyłączają możliwość

ogłoszenia upadłości i likwidacji. Po nowelizacji, dokonanej w przepisie art. 1 pkt 1

ustawy z dnia 28 czerwca 1995 r. o zmianie ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych

w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz. U. Nr 87, poz. 435), omawiany przepis art. 2

ust. 2 stanowi, że przepisy ustawy stosuje się do pracodawcy będącego osobą

fizyczną, a także do pracodawcy będącego jednostką organizacyjną, jeżeli odrębne

przepisy nie wyłączają ogłoszenia jego upadłości i przewidują możliwość jego likwidacji.

Porównanie poprzedniej i aktualnej treści art. 2 ust. 2 ustawy wskazuje na zachowanie,

w obu jego brzmieniach, tej samej funkcji, tj. że ten pracodawca nie jest obowiązany do

opłacenia składki, którego pracownicy nie będą korzystali ze świadczeń z Funduszu,

gdyż wobec tego pracodawcy nie można ogłosić upadłości i likwidacji.

Jest poza sporem, że Lubelskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w L. jest

przedsiębiorstwem użyteczności publicznej a wiec w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga zagadnienie, czy - w myśl obowiązujących przepisów - wobec tego

Przedsiębiorstwa wyłączona jest możliwość ogłoszenia upadłości i likwidacji.

W myśl art. 3 § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24

października 1934 r. - Prawo upadłościowe "Nie można ogłosić upadłości

przedsiębiorstw państwowych: (...) przedsiębiorstw użyteczności publicznej oraz

państwowej jednostki organizacyjnej "Polska Poczta, Telegraf i Telefon"a także innych

określonych w odrębnych przepisach, jeżeli właściwy organ uprawniony do

reprezentowania Skarbu Państwa zgłosi sprzeciw i złoży oświadczenie o przejściu

zobowiązań przedsiębiorstwa."

Szczegółowej wykładni gramatycznej, systemowej i funkcjonalnej tego przepisu

dokonał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 14 września 1995 r., II UZP

16/95 (OSNAPiUS 1996 nr 9 poz. 130) dochodząc do konkluzji , że jeżeli zachodzą

przesłanki z art. 1 § 1, art. 3 § 2 Prawa upadłościowego można ogłosić upadłość

również komunalnego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, jeżeli właściwy organ

gminy nie zgłosił sprzeciwu i nie złożył oświadczenia o przejęciu zobowiązań tego

przedsiębiorstwa.

Skład orzekający w niniejszej sprawie, w całej rozciągłości podziela stanowisko

zawarte w tej uchwale wraz z poglądami wyrażonymi w jej uzasadnieniu, nie zachodzi

więc potrzeba ich powtarzania.

Pogląd wnioskodawcy, że Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej jest jednostką

organizacyjną gminy, a tym samym jednostką samorządu terytorialnego, w związku z

czym na podstawie przepisu art. 3 § 1 Prawa upadłościowego nie można ogłosić jego

upadłości nie znajduje uzasadnienia w przepisach ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o

samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95 ze zm.), zwanej dalej ustawą o

samorządzie. W myśl przepisów art. 7 pkt 3 w związku z art. 9 tej ustawy dla zaspokojenia zbiorowych potrzeb wspólnoty, w tym zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną,

stanowiących zadania własne gminy, gmina może tworzyć dwojakiego rodzaju jednostki

organizacyjne: 1) jednostki budżetowe pozostające w strukturze gminy (prawnie nie

wyodrębnione jednostki budżetowe), 2) jednostki prawne wyodrębnione (mające

osobowość prawną), w tym przedsiębiorstwa.

[...] Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej wykonuje wprawdzie zadania własne

gminy w rozumieniu art. 7 pkt 3 ustawy o samorządzie lecz równocześnie jest jednostką

prawnie wyodrębnioną ze struktury gminy, podmiotem mienia komunalnego w

rozumieniu art. 45 ust. 1 tej ustawy, samodzielnie decydującą o przeznaczeniu i

sposobie wykorzystania składników majątkowych, przy zachowaniu wymogów zawartych w odrębnych przepisach prawa, z zastrzeżeniem wprowadzonym w ust. 2 tegoż

przepisu. Jest więc przedsiębiorstwem posiadającym samodzielność względną, ograniczoną jedynie przepisami całokształtu ustawodawstwa, jak i uchwałą gminy w zakresie wskazanym w powołanym przepisie art. 45 ust. 2 ustawy o samorządzie, przedsiębiorstwem mającym warunkową zdolność upadłościową i podlegającym likwidacji.

Podzielając pogląd skarżącego, że społeczna potrzeba istnienia przedsiębiorstwa zapewniającego ogrzewanie miasta nie może ustać, Sąd Najwyższy zauważa,

że w stosunku do takiego przedsiębiorstwa istnieje możliwość stopniowego ograniczania, do całkowitego zakończenia jego działalności. Jest to możliwe w razie powstania innego podmiotu gospodarczego o podobnym zakresie działalności ale o innej

bardziej ekologicznej, tańszej, wydajniejszej technologii, lub organizacji pracy.

Wprawdzie słuszny jest pogląd wyrażony w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, że całkowita bierność strony w postępowaniu przed sądami powszechnymi nie

stanowi przesłanki do wniesienia rewizji nadzwyczajnej, jednakże takie zachowanie

strony nie stanowi też podstawy do jej oddalenia. Podstawą wniesienia rewizji

nadzwyczajnej jest - w myśl przepisu art. 417 KPC - rażące naruszenie prawa z jakim

wydano zaskarżone orzeczenie oraz naruszenie tym orzeczeniem interesu Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli rewizja taka została wniesiona tak, jak w niniejszej sprawie po

upływie 6 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia (art. 421 § 1

KPC).

Powyższe wywody oraz stanowisko wyrażone w powołanej uchwale Sądu

Najwyższego z dnia 14 września 1995 r., II UZP 16/95, w przekonaniu składu orzekającego, uzasadniają konkluzję, że zaskarżony wyrok został wydany z rażącym

naruszeniem prawa [...].

Sąd Najwyższy podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok narusza także interes Rzeczypospolitej Polskiej

poprzez, z jednej strony, nieuzasadnione zmniejszenie środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych a z drugiej , wyłączenie pracowników strony

skarżącej z możliwości skorzystania w razie potrzeby, ze środków tego Funduszu.

Błędna wykładnia prawa upadłościowego, powodująca sprzeczne z tym prawem orzeczenie o nieistnieniu obowiązku opłacania składki na tenże Fundusz w sposób

nieuzasadniony zaniża koszty obciążające Przedsiębiorstwo, umacniając jego pozycję

monopolistyczną, nie motywuje do przemian gospodarczych leżących w interesie

społecznym, przez co również narusza interes Rzeczypospolitej Polskiej.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy z mocy powołanych przepisów oraz

art. 421 § 2 i 422 § 1 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.