Supreme Court held that a social security regulation cannot be interpreted broadly to override statutory sick pay calculation rules.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the extraordinary revision against the Social Insurance Fund's decision to calculate sick pay based on post-change earnings. The applicant argued that a salary increase constituted a change in remuneration conditions under a specific regulation, while the court found it was merely a general raise. The court ruled that the regulation creating an exception to the standard calculation rule must not be interpreted broadly, thereby upholding the statutory baseline for benefits.
Regesto Legislator
Generato dall'IA§ 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1983 r.; art. 12 § 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego; a regulation establishing an exception to the statutory sick pay calculation principle cannot be interpreted broadly to displace the general rule.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 8 czerwca 1994 r.
II URN 16/94
Przepis § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 czerwca
1983 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego oraz
pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 33, poz. 157 ze zm.), jako przepis
stanowiący wyjątek od zasady ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego
zawartej w art. 12 § 1 ustawy z 17 października 1974 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa
(jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 143) nie może być interpretowany
rozszerzająco.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer (sprawozdawca), Sędziowie SN: Stefania
Szymańska, Maria Tyszel,
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w
dniu 8 czerwca 1994 r. sprawy z wniosku Norberta T. przeciwko Zakładowi
Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. o podstawę wymiaru zasiłku chorobowego
na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Sądu
Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 27 grudnia
1993 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i o d d a l i ł rewizję Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych Oddział w B.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., decyzją z 16 sierpnia 1993 r.
przyjął za podstawę wymiaru zasiłku chorobowego wnioskodawcy Norberta T.
wynagrodzenie otrzymane przez wnioskodawcę w kwietniu i maju 1993 r.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, że niezdolność wnioskodawcy do
pracy powstała 8 czerwca 1993 r. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
6 czerwca 1983 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego
oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 33, poz. 157 ze zm.) podstawę
wymiaru zasiłku chorobowego należałoby ustalić wedle wynagrodzenia wypłaconego
wnioskodawcy w marcu, kwietniu i maju 1993 r. Ponieważ zmiana warunków
wynagrodzenia ustalonych w umowie o pracę nastąpiła w kwietniu 1993 r. podstawę
wymiaru zasiłku chorobowego stanowi wynagrodzenie uzyskane przez Norberta T. w
kwietniu i maju 1993 r.
Rozpoznając odwołanie od tej decyzji Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 7 października 1993 r., [...], zmienił
decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyjął za podstawę wymiaru zasiłku
chorobowego przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone wnioskodawcy za okres
trzech miesięcy kalendarzowych, tj. za marzec, kwiecień i maj 1993 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki ustalił, że z dniem 1 kwietnia 1993 r. w
zakładzie pracy wnioskodawcy podwyższono wszystkim pracownikom wynagrodzenie
zasadnicze. Zdaniem Sądu nie doszło do zmiany warunków wynagrodzenia ustalonych
w umowie o pracę, lecz do podwyższenia głównego składnika wynagrodzenia.
Sąd Apelacyjny nie podzielił poglądu Sądu Wojewódzkiego i wyrokiem z 27
grudnia 1993 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił odwołanie
wnioskodawcy.
Sąd Apelacyjny powołał się na art. 29 § 1 k.p. i uznał, że zmiana wysokości
wynagrodzenia zasadniczego oznacza zmianę warunków wynagrodzenia oznaczonych
w umowie o pracę. Wychodząc z tego założenia Sąd Apelacyjny stwierdził, że decyzja
organu rentowego, którą przyjęto do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego zmienione
w kwietniu 1993 roku wynagrodzenie jest zgodna z § 5 ust. 1 pkt 1 cytowanego wyżej
rozporządzenia Rady Ministrów.
W rewizji nadzwyczajnej Minister Sprawiedliwości zarzucił temu wyrokowi rażące
naruszenie art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z
1983 r., Nr 30, poz. 143 ze zm.), oraz § 5 ust. 4-6 rozporządzenia Rady Ministrów z
dnia 6 czerwca 1983 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia
społecznego oraz pokrywania wydatków na te zasiłki (Dz. U. Nr 33, poz. 157 ze zm.).
Na podstawie art. 417 § 1 k.p.c. Minister wniósł o uchylenie tego wyroku i oddalenie
rewizji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bydgoszczy od wyroku Sądu
Wojewódzkiego.
Rewizję oparto na zarzucie naruszenia § 5 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 6 czerwca 1983 r. w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia
społecznego... (wymienionego poprzednio). Przepis ten zezwala na ustalenie podstawy
wymiaru zasiłku chorobowego w inny sposób niż określony przez art. 12 ustawy z dnia
17 grudnia 1974 r. świadczeniach pieniężnych..., wówczas gdy pracownik otrzymuje
wynagrodzenie w nowej wysokości wskutek zmiany warunków wynagradzania. Zdaniem
wnoszącego rewizję, w zakładzie pracy, w którym zatrudniony był wnioskodawca nie
doszło do zmiany dotychczasowych warunków płacy w rozumieniu art. 42 k.p.
Sąd Najwyższy ustalił i rozważył, co następuje:
Wnioskodawca jest zatrudniony jako radca prawny od 1 września 1973 roku.
Zachorował 8 czerwca 1993 roku i jego niezdolność do pracy trwała do 31
sierpnia 1993 r.
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (poprzednio
już wymienionej): "podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne,
miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 3 miesięcy
kalendarzowych poprzedzających miesiąc w którym powstało prawo do zasiłku...".
Przepis ten upoważniał do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego
wnioskodawcy na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia osiąganego
przez niego w marcu, kwietniu i maju 1993 r.
Organ rentowy dokonał innego obliczenia podstawy wymiaru poprzez przyjęcie
zarobków z maja i kwietnia 1993 r. Pominięcie zarobków z marca 1993 r. okazało się
dla wnioskodawcy niekorzystne. Art. 13 ustawy z dnia 17 października 1974 r. o
świadczeniach pieniężnych... zawiera delegację ustawową określenia w drodze
rozporządzenia m. in. wypadków, w których ze względu na charakter pracy lub zasady
wynagradzania przyjmuje się za podstawę wymiar zasiłku chorobowego wynagrodzenie
z innego okresu niż wymieniony w art. 12 ust. 1.
W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1983 r. w sprawie zasad
obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (przytoczonym poprzednio) § 5 ust. 1
pkt 1 stanowi: "jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia
podstawy wymiaru zasiłku chorobowego nastąpiła zmiana wysokości wynagrodzenia w
wyniku zmiany stanowiska pracy lub zmiany warunków wynagrodzenia ustalonych w
umowie o pracę lub innym akcie nawiązującym stosunek pracy - podstawę wymiaru
zasiłku stanowi przeciętne wynagrodzenie przysługujące po zmianie".
Z treści tego przepisu wynika możliwość przyjęcia do podstawy wymiaru zasiłku
chorobowego wynagrodzenia przysługującego po zmianie stanowiska pracy lub
warunków wynagrodzenia otrzymanego za okres inny niż to wynika z art. 12 ust. 1
ustawy. Poza sporem pozostaje, że w zakładzie pracy, w którym zatrudniony był
wnioskodawca doszło do podwyższenia stawek wynagrodzenia zasadniczego. Z pisma
Dyrektora Zarządu Spółki z o. o. "B", w której zatrudniony jest wnioskodawca (k. 5 akt
sądowych), wynika, że podwyższenie wynagrodzenia zasadniczego dotyczyło
wszystkich pracowników firmy i nie powodowało ani zmiany stanowiska ani zmiany
warunków wynagrodzenia ustalonych w umowie o pracę.
Z umowy tej (k. 3 akt sądowych) wynika też, że z dniem 1 kwietnia 1992 r.
powierzono wnioskodawcy stanowisko radcy prawnego i przyznano wynagrodzenie
zasadnicze miesięczne wg I kategorii zaszeregowania w wysokości 4.000.000.zł oraz
inne świadczenia wynikające z obowiązującego systemu.
Ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż w tych okolicznościach nie doszło do zmiany
warunków wynagradzania ustalonych w umowie o pracę a jedynie do podwyższenia
głównego składnika wynagrodzenia odpowiada treści zgromadzonego materiału
dowodowego i jest zgodne z art. 29 k.p.
Art. 29 § 1 ust. 2 k.p. stanowi, iż umowa o pracę powinna określać wynagrodzenie odpowiadające rodzajowi pracy. Wnioskodawca w umowie o pracę miał
przewidziane wynagrodzenie zasadnicze oraz inne świadczenia w tym, w związku z
wykonywanym przez niego rodzajem pracy, dodatkowe wynagrodzenie z tytułu
zastępstwa procesowego i nagrody regulaminowe.
Żaden element umowy o pracę nie uległ zmianie wskutek podwyższenia
wynagrodzenia. Doszło jedynie, w całym zakładzie pracy, do podwyższenia
wynagrodzenia zasadniczego. Dokonane w ten sposób podwyższenie wynagrodzenia
nie może być utożsamiane ze zmianą warunków wynagrodzenia wynikających z umowy
o pracę o jakiej mowa w art. 42 k.p.
Przepis § 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 6 czerwca 1983 r.
w sprawie zasad obliczania zasiłków z ubezpieczenia społecznego... (Dz. U. Nr 33, poz.
157 ze zm.), jako przepis stanowiący wyjątek od zasady ustalenia podstawy wymiaru
zasiłku chorobowego zawartej w art. 12 § 1 ustawy z 17 października 1974 r. o
świadczeniach pieniężnych... (jednolity tekst: Dz. U. 1983 r., Nr 30, poz. 143) nie może
być interpretowany rozszerzająco.
W konsekwencji obliczenie podstawy wymiaru należnego wnioskodawcy zasiłku
chorobowego powinno nastąpić wedle zasad art. 12 § 1 przytoczonej ustawy oraz § 1
ust. 1 wymienionego rozporządzenia Rady Ministrów.
Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska
Sądu Apelacyjnego i orzekł jak w sentencji.