Supreme Court dismissed cassation where first-instance evidence was sufficient for valid factual findings on military accident compensation.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Andrzej G. against a lower court's decision awarding him military accident compensation. The appellant argued that the appellate court erred by failing to order an expert opinion on specific slippery conditions that allegedly caused his fall in the toilet. The court held that the evidence already gathered was sufficient to make valid factual findings and that no new evidence was necessary. Consequently, the appellate court's assessment of the material did not violate procedural or substantive laws.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 224 KPC; Art. 232 KPC; Art. 1 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych; Art. 2 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych: The appellate court does not violate procedural rules when the evidence collected is sufficient for valid factual findings, rendering additional expert opinions unnecessary.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 2 czerwca 1998 r.
II UKN 88/98
Sąd drugiej instancji nie narusza art. 232 zdanie drugie KPC w sytuacji,
gdy zebrany w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji materiał dowodowy był wystarczający do dokonania niewadliwych ustaleń faktycznych.
Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Roman Kuczyński,
Stefania Szymańska (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 1998 r. sprawy z powództwa Andrzeja G. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w G. o odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 23 października 1997 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Decyzją z 12 lutego 1996 r. Wojewódzki Sztab Wojskowy w G. odmówił Andrzejowi G. przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku zaistniałego
w dniu 8 lipca 1995 r. z uzasadnieniem, iż zdarzenia tego nie można uznać za wypadek pozostający w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej w rozumieniu
art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych
przysługujących w razie wypadków i chorób zawodowych w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 72, poz. 342). W odwołaniu od tej decyzji Andrzej G. utrzymywał, że
w dniu 8 lipca 1995 r., tj. w czasie pełnienia zasadniczej służby wojskowej, uległ wypadkowi polegającemu na tym, że będąc w toalecie „za potrzebą fizjologiczną” upadł
doznając poważnych urazów głowy. Podkreślił, że wypadek nastąpił nie z jego winy;
do służby wojskowej skierowany został z kat. A; w dniu wypadku również czuł się
dobrze, a wyszedł z wojska jako kaleka; wypadek był zdarzeniem nagłym, nastąpił
przy wykonywaniu czynności służbowych, a spowodowany mógł być tym, że w ła-
zience mogło być mokro i mógł się poślizgnąć; w każdym razie nie odczuł przed tym
zdarzeniem by zrobiło mu się niedobrze lub słabo. W odpowiedzi na odwołanie wojskowy organ rentowy podtrzymał, że przyczyną wypadku było zasłabnięcie, a więc
przyczyna wewnętrzna tkwiąca w organizmie wnioskodawcy. Z tego powodu - z
uwagi na brak zewnętrznej przyczyny zdarzenia - nie może być ono uznane za wypadek pozostający w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej.
Wyrokiem z 21 maja 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do
odszkodowania z tytułu wypadku, jakiemu uległ on w dniu 8 sierpnia 1995 r., pozostającego w związku ze służbą wojskową, przy czym wysokość tego odszkodowania
pozostawił do rozstrzygnięcia wojskowemu organowi rentowemu. W uzasadnieniu
Sąd podał, że wnioskodawca w dniu 8 lipca 1995 r. podczas załatwiania potrzeby
fizjologicznej w ubikacji jednostki wojskowej upadł i uderzając głową w klamkę drzwi
doznał urazu głowy, co spowodowało ranę tłuczoną, złamanie łuski i kości potylicznej, wstrząśnienie mózgu. W dniu 8 lipca 1995 r. wnioskodawca nie odczuwał żadnych dolegliwości i czuł się dobrze. Także wcześniej nie miał żadnych kłopotów ze
zdrowiem. Sąd zaznaczył, że za powyższym ustaleniem przemawiają dokumenty
znajdujące się w aktach odszkodowawczych oraz zeznania wnioskodawcy i świadka
Andrzeja T. oraz częściowo zeznanie świadka Krzysztofa G., tj. w części dotyczącej
stanu zdrowia wnioskodawcy. Pozostałych dowodów Sąd nie uznał za wiarygodne.
Biorąc pod uwagę stan zdrowia wnioskodawcy w chwili wypadku Sąd doszedł do
wniosku, iż przyczyną wypadku z całą pewnością nie było zasłabnięcie, a więc przyczyna wewnętrzna tkwiąca w jego organizmie, a upadek wnioskodawcy stanowi
przyczynę zewnętrzną w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. Dlatego
uznał, iż urazy głowy, jakich doznał wnioskodawca, stanowią wypadek w rozumieniu
art. 1 i 2 tejże ustawy.
Uwzględniając apelację wojskowego organu rentowego Sąd Apelacyjny wyrokiem z 25 października 1997 r. zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego i oddalił odwołanie wnioskodawcy.
Sąd Apelacyjny uznał za trafny zarzut, iż ustalenie Sądu Wojewódzkiego, że
wnioskodawca w dniu 8 lipca 1995 r. uległ wypadkowi pozostającemu w związku z
pełnieniem czynnej służby wojskowej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z 16 grudnia
1972 r., nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. W okolicznościach faktycznych sprawy brak jest bowiem podstawy do przyjęcia, by upadek wnios-
kodawcy w toalecie w dniu 8 lipca 1995 r. został spowodowany przyczyną zewnętrzną. Wnioskodawca - podkreślił Sąd Apelacyjny - podawał, iż w istocie nie pamięta
dokładnie momentu zdarzenia; w jego ocenie jednak upadek ten spowodowany został bądź potknięciem się, bądź też poślizgnięciem na posadzce toalety, która mogła
być mokra, wykluczając przy tym stanowczo możliwość omdlenia, bądź też utratę
świadomości; przed wypadkiem nie miał żadnych kłopotów ze zdrowiem, nie leczył
się neurologicznie, w momencie gdy szedł do toalety był wypoczęty, wyspany i rozbudzony, gdyż mimo, że pełnił służbę pomocnika dyżurnego lotniska spał od godz.
2200 dnia poprzedniego do godz. 550 w dniu wypadku. To twierdzenie wnioskodawcy
nie znajduje jednak potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. W czasie
przesłuchania w charakterze strony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji
na rozprawie w dniu 7 maja 1997 r. [...] wnioskodawca podał okoliczności, które
przeczą takiemu przebiegowi zdarzenia, a które pozwalają przyjąć, iż w momencie
poprzedzającym upadek, stał on i nie poruszał się. Wykluczyć zatem można jako
przyczynę upadku potknięcie się, względnie poślizgnięcie w czasie dochodzenia do
pisuaru. Koresponduje to także ze stwierdzeniem wnioskodawcy, jakiego użył - opisując zdarzenie - a mianowicie, że „w pewnym momencie odchylił się”. Nie ma także
podstawy by stwierdzić - na co powołuje się wnioskodawca - że w czasie wypadku
posadzka w toalecie była mokra. Wnioskodawca bowiem okoliczność powołuje jedynie w trybie przypuszczającym (- mogło tam być mokro - nie twierdząc, że wówczas
było tam mokro). Także przesłuchani w sprawie świadkowie Krzysztof G. i Andrzej T.
nie powoływali się na taką okoliczność. Zeznania obu tych świadków - wywiódł dalej
Sąd Apelacyjny mogą stanowić materiał dowodowy przydatny jedynie dla ustaleń co
do samego faktu zaistnienia zdarzenia, a także stanu psychicznego wnioskodawcy
podczas odbywania służby przed wypadkiem, nie są one natomiast miarodajne dla
ustalenia przebiegu zdarzenia oraz przyczyny upadku, albowiem świadkowie ci
przebywali w palarni obok toalety i nie zwracali uwagi na wnioskodawcę, samo zdarzenie zaś zarejestrowali w świadomości dopiero po jego upadku. Nie zasługuje na
wiarę wyjaśnienie wnioskodawcy złożone na rozprawie apelacyjnej, że stojąc przy
pisuarze w pewnym momencie cofnął się, gdyż był za blisko i przy cofaniu się poślizgnęła mu się noga tak, że upadł. Należy bowiem zważyć, że również tej okoliczności - jak oświadczył - nie jest on pewien. Ponadto na taki przebieg zdarzenia nie
powoływał się nigdy wcześniej, pomimo, że brał udział w rozprawach, sporządzał
pisma procesowe oraz został szczegółowo przesłuchany w charakterze strony.
Istotne jest także, że wnioskodawca nie powołuje się na żadne inne okoliczności,
mające związek z pełnioną służbą (takie jak ewentualny stres, przemęczenie, niewyspanie w krytycznym dniu, bądź też inne czynniki psycho-fizyczne), a które mogłyby
podlegać ocenie w zakresie istnienia ewentualnej przyczyny zewnętrznej zdarzenia.
Z tego też względu nie zachodziła w sprawie konieczność bądź celowość przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.
W kasacji wnioskodawca zarzuca: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1
i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych
w razie wypadków i chorób zawodowych pozostających w związku ze służbą oraz 2)
naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 224 i 232 KPC przez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczności, które „przyczyniły się” do
wypadku i wnosi o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Powołany w kasacji art. 224 KPC stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną (§ 1 zdanie pierwsze).
Wprawdzie w kasacji nie wskazano, że chodzi o § 1 zdanie pierwsze tego przepisu,
ale z uzasadnienia należy wyprowadzić wniosek, że wnioskodawca uważa, iż sprawa
nie została wyjaśniona w sposób dostateczny, a to przede wszystkim z uwagi na
zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w celu wyjaśnienia okoliczności, które „przyczyniły się” do wypadku. Zdaniem skarżącego, gdyby z inicjatywy Sądu drugiej instancji został przeprowadzony dowód z opinii biegłego na takie
okoliczności jak „śliska powierzchnia z kafelek, śliskie pantofle, ułamana klamka przy
drzwiach, na którą upadł”, to orzeczenie byłoby dla niego korzystne Zarzut ten należy
uznać za bezpodstawny. Sąd Apelacyjny w sposób szczegółowy wykazał, dlaczego
brak jest podstawy do ustalenia, że wnioskodawca będąc w toalecie mógł poślizgnąć
się lub potknąć. Oceniając całość materiału dowodowego zebranego w sprawie (w
tym uzupełnionego w postępowaniu apelacyjnym), Sąd Apelacyjny wyjaśnił dlaczego
uznał, iż nie ma potrzeby przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Ocena ta nie
nasuwa żadnych zastrzeżeń. Z tych samych powodów nie można czynić Sądowi
Apelacyjnemu zarzutu naruszenia art. 232 KPC. Treść uzasadnienia kasacji
wskazuje, że chodzi o zdanie drugie tego przepisu, według którego Sąd może dopuś-
cić dowód nie wskazany przez stronę. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie
wskazywał na potrzebę dopuszczenia z urzędu przez Sąd Apelacyjny jakichkolwiek
innych dowodów. Zgromadzony w postępowaniu sądowym materiał dowodowy był
wystarczający do dokonania przez Sąd Apelacyjny właściwej oceny (kwalifikacji)
prawnej przedmiotowego wypadku, czemu Sąd Apelacyjny dał wyraz w należycie
opracowanych motywach wyroku.
W świetle powyższego nie jest uprawniony zarzut naruszenia przez Sąd
Apelacyjny art. 1 i art. 2 ust. 1 ustawy z 16 grudnia 1972 r. Wobec ustalenia Sądu
Apelacyjnego, że w materiale dowodowym sprawy brak jest podstawy do przyjęcia,
by upadek wnioskodawcy spowodowany został, tak jak on sugeruje, potknięciem się,
bądź poślizgnięciem na posadzce toalety, a także że brak jest podstawy do pozytywnych ustaleń w zakresie wystąpienia innych jeszcze podchodzących z poza organizmu poszkodowanego czynników, które mogłyby zostać uznane za przyczynę
zewnętrzną zdarzenia, co pozwalałoby zakwalifikować je jako wypadek pozostający
w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, stanowisko co do braku możliwości zastosowania w przypadku wnioskodawcy powołanych przepisów jest uzasadnione.