Workplace overexertion combined with hypertension caused a stroke, qualifying as an external accident cause under Work Injury Act.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the appellant's cassation and ruled in favor of the employee, recognizing his stroke as a work-related accident. The court found that excessive physical labor, specifically lifting heavy boxes, combined with the employee's pre-existing hypertension, caused the stroke with high probability. The medical expert opinion established that work conditions contributed approximately 30% to the event, satisfying the legal requirement for an external cause under the Work Injury Act.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; Work-related accidents include events where pre-existing conditions and work conditions jointly cause injury, provided work constitutes an external cause.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 29 stycznia 1997 r.
II UKN 70/96
Nadmierny wysiłek podczas pracy, który z największym prawdopodobieństwem, wespół z samoistnym nadciśnieniem tętniczym wywołał u pracownika udar mózgu, stanowi przyczynę zewnętrzną wypadku w rozumieniu art. 6
ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych.
Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy
Kuźniar, Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 1997 r. sprawy z powództwa
Zygmunta C. przeciwko KGHM [...] Spółce Akcyjnej Oddział-Zakład Transportu w L. o
uznanie zdarzenia za wypadek przy pracy, na skutek kasacji strony pozwanej od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z
dnia 5 września 1996 r. [...]
1) o d d a l i ł kasację.
2) z a s ą d z i ł od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 10,00 zł (słownie zł:
dziesięć) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Lubinie wyrokiem z dnia 21 maja 1996 r. [...],
uwzględnił powództwo, z którym powód Zygmunt C. wystąpił przeciwko Kombinatowi
Górniczo-Hutniczemu [...] SA Oddział - Zakład Transportu w L. i protokół powypadkowy,
sporządzony przez stronę pozwaną w dniu 1 marca 1995 r., sprostował w taki sposób,
że uznał, iż powód w dniu 11 października 1994 r. uległ wypadkowi przy pracy.
Rozstrzygnięcie takie zapadło na tle ustaleń faktycznych, które były niesporne. Powód
pracował u strony pozwanej jako kierowca od dnia 1 lutego 1973 r. do dnia 8 kwietnia
1995 r., kiedy to pracodawca rozwiązał stosunek pracy z powodu długotrwałej choroby i
przejścia na rentę inwalidzką drugiej grupy z ogólnego stanu zdrowia z powodu stanu
po udarze mózgu z niedowładem połowicznym prawostronnym.
W dniu 10 października 1994 r. powód, mający aktualne badanie lekarskie bez
przeciwwskazań do zatrudnienia, rozpoczął pracę o godz. 6 oo, wyjeżdżając samochodem ciężarowym marki "Renault" do K.M. po odbiór materiałów wybuchowych. Po
13 godzinach pracy zatrzymał się na nocleg w L. Pracę kontynuował nazajutrz od godz.
5oo, a po przyjeździe do miejscowości docelowej uczestniczył do godz. 9 oo w załadunku
materiałów wybuchowych. Powód odebrał i ułożył na skrzyni załadunkowej 180
kartonów ważących po 24,7 kg.
W drodze powrotnej z powodu bólu głowy, który występował już w godzinach
nocnych, powód musiał zatrzymać się i przez 45 minut spał. Po godzinie 12 oo w czasie
dalszej jazdy bóle głowy nasiliły się, a ponadto wystąpiły zaburzenia wzroku, więc
powód przekazał kierownicę konwojentowi. Po przyjeździe do L. około godz. 14 30 po-
wód zgłosił się do lekarza zakładowego i uzyskał poradę oraz dwa dni zwolnienia od
pracy. Po wyjściu od lekarza powód udał się do magazynu materiałów wybuchowych,
ale po drodze stracił przytomność i został przewieziony do szpitala Górniczo-Hutniczego Specjalistycznego ZOZ w L., gdzie przebywał do dnia 7 listopada 1994 r.
Podczas pobytu w szpitalu rozpoznano u powoda uogólnioną miażdżycę aorty,
tętnic wieńcowych i mózgu, przewlekłą niewydolność wieńcową, nadciśnienie tętnicze
(nadciśnienie tętnicze łagodne, nie wymagające leczenia farmakologicznego
stwierdzono już w 1986 r.), niedokrwienny udar mózgu, niedowład prawostronny, dodatni objaw Babińskiego oraz afazję sensomotoryczną. Na zapytanie pracodawcy skierowane do szpitala, ordynator oddziału wewnętrznego w piśmie z dnia 24 lutego 1995 r.
oświadczył, że schorzenie na które cierpi powód, "należy traktować jako zachorowanie
w pracy (pogorszenie przewlekłego schorzenia) a nie jako wypadek przy pracy".
Natomiast w opinii z dnia 22 marca 1996 r. sporządzonej na zlecenie Sądu przez
zespół opiniujący przy Zakładzie Medycyny Sądowej Akademii Medycznej w W.
stwierdzono w konkluzji, że "wykonywana przez powoda w dniu 11 października 1994 r.
praca, z największym prawdopodobieństwem w około 30% przyczyniła się do
wystąpienia udaru mózgu u osobnika z nadciśnieniem tętniczym".
W oparciu o takie ustalenia faktyczne Sąd doszedł do wniosku, że zdarzenie,
któremu powód uległ w dniu 11 października 1994 r,. było wypadkiem przy pracy.
Przyczyna wewnętrzna tego zdarzenia, tj. nadciśnienie tętnicze, wystąpiła w zbiegu z
przyczyną zewnętrzną, tj. warunkami wykonywanej w tym dniu pracy. Samoistne schorzenie powoda miało bowiem postać łagodną, która w innych okolicznościach nie
uległaby gwałtownemu przyśpieszeniu i pogorszeniu, tym bardziej że powód był na
podstawie badań okresowych uznany za ogólnie zdolnego do wykonywania pracy w
charakterze kierowcy.
Rewizję strony pozwanej oddalił Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 5 września 1996 r. [...] podzielając ustalenia faktyczne orzeczenia pierwszoinstancyjnego oraz ich prawną kwalifikację. Sąd
Wojewódzki zwrócił jedynie uwagę, że zamiast prostować protokół powypadkowy, należało w sprawie ustalić, że sporne zdarzenie jest wypadkiem przy pracy, po zbadaniu,
iż powód ma w takim ustaleniu interes prawny w rozumieniu art. 189 KPC.
Kasację od powyższego orzeczenia wniosła w dniu 6 listopada 1996 r. strona
pozwana, stawiając zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art.
6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.),
polegającą na uznaniu, iż powód uległ w dniu 11 października 1994 r. wypadkowi przy
pracy oraz domagając się "zmiany zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty
sprawy poprzez oddalenie powództwa". W uzasadnieniu skargi podniesiono, że udar
mózgu doznany przez powoda stanowił skutek jego samoistnego schorzenia, a w toku
postępowania sądowego nie ustalono, iżby wysiłek wydatkowany przy pracy w
krytycznym dniu był - przy uwzględnieniu stanu zdrowia zainteresowanego - nadmierny i
w istotny sposób przyśpieszył lub pogorszył istniejący stan chorobowy. Nie wykazano
więc, że bez wykonywania pracy udar mózgu nie miałby miejsca, albo znikome byłoby
prawdopodobieństwo jego wystąpienia.
Biegli lekarze w swojej opinii nie stwierdzili zresztą, jak to sugeruje Sąd Wojewódzki, że "gdyby nie nadmierny wysiłek powoda w dniu 11 października 1994 r.
podczas ładowania samochodu - to z największym prawdopodobieństwem do pogorszenia stanu zdrowia powoda nie doszłoby", tylko że "można przyjąć, iż wykonywana przez powoda w dniu 11 października 1994 r. praca, z największym prawdopodobieństwem w około 30% przyczyniła się do wystąpienia udaru mózgu u osobnika z
nadciśnieniem tętniczym". Są to zaś - zdaniem skarżącego - twierdzenia podobne, ale
nie tożsame. Opinia sądowo-lekarska z dnia 22 marca 1996 r., jest poza tym "zbyt
lakoniczna§, aby mogła stanowić podstawę rozstrzygnięcia. Nie odpowiada ona na
pytanie Sadu pierwszej instancji. Skarga podnosi wreszcie, że opinia lekarska z dnia 24
lutego 1995 r., którą kierował się pracodawca przy sporządzaniu protokołu
wypadkowego, wyraźnie stwierdza, iż u powoda nie wystąpił wypadek przy pracy, tylko
zachorowanie w pracy (pogorszenie przewlekłego schorzenia).
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Zarzut kasacyjny został zresztą
źle sformułowany. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z
1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) ma bowiem tak bogatą literaturę i orzecznictwo, że jego
wykładnia nie nasuwa już wątpliwości. Dość trudno więc wyobrazić sobie "błędną
wykładnię" tego przepisu. Przedmiotem częstych sporów bywa natomiast kwestia jego
zastosowania bądź niezastosowania w odniesieniu do określonego stanu faktycznego.
Z treści uzasadnienia kasacji wynika, że skarżący kwestionuje zastosowanie art. 6 ust.
1 ustawy wypadkowej w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy, choć zdarzenie
podlegające kwalifikacji prawnej w świetle normy z tego przepisu nie zostało - jego
zdaniem - spowodowane zewnętrzną przyczyną. Ten zarzut ogranicza się jednak tylko
do polemiki z ustaleniami poczynionymi w wyrokach obu instancji i wyprowadzonymi z
tych ustaleń wnioskami. Tymczasem te ustalenia i wnioski mieszczą się w granicach
przysługującego sądom upoważnienia do swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1
KPC).
Wśród materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie kluczową
rolę odgrywa opinia sądowo-lekarska, sporządzona w dniu 22 marca 1996 r. przez
zespół czworga lekarzy z Akademii Medycznej w W., legitymujących się stopniami lub
tytułami naukowymi. Opinia ta wbrew sugestiom skarżącego odpowiada na pytania
sformułowane przez Sąd pierwszej instancji i nie jest "zbyt lakoniczna". Wprost
przeciwnie, opinia jest wystarczająco obszerna, dobrze udokumentowana i przekonywająco umotywowana w swej konkluzji, że wprawdzie wartości ciśnienia krwi odnotowane w dokumentacji lekarskiej sporządzonej w trakcie badań okresowych w 1992 r. nie
stanowiły przeciwwskazań do pracy w charakterze kierowcy samochodu, to jednak
powód był osobnikiem z nadciśnieniem tętniczym, więc wykonywanie przez niego w
dniu 11 października 1994 r. pracy, polegającej na odbieraniu i przenoszeniu 180
paczek o wadze 24,7 kg każda, przyczyniło się z największym prawdopodobieństwem w
około 30% do wystąpienia udaru mózgu. Warunki pracy, które w świetle wiedzy
medycznej stanowią w około 1/3 przyczynę mogącą wespół z samoistnym nadciśnieniem tętniczym wywołać u pracownika udar mózgu, muszą zaś być uznane za jego
zewnętrzną przyczynę w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy wypadkowej.
Natomiast poglądu wyrażonego w piśmie skierowanym do pracodawcy w dniu 24
lutego 1995 r. przez ordynatora oddziału wewnętrznego szpitala w L., że "schorzenie na
które cierpi (...) Zygmunt C. należy traktować jako zachorowanie w pracy (pogorszenie
przewlekłego schorzenia), a nie jako wypadek przy pracy", nie sposób traktować jako
opinii lekarskiej. Jest to jedynie twierdzenie, które nie zawiera uzasadnienia, a poza tym
wkracza w prawną ocenę zdarzenia należącą do wyłącznej kompetencji sądów. Autor
cytowanego twierdzenia nie ustosunkowuje się też do kwestii, w jakim stopniu warunki
wykonywania pracy w dniach 10 i 11 października 1994 r. mogły wpłynąć na owo
pogorszenie stanu przewlekłego schorzenia powoda. Jest zaś wysoce prawdopodobne,
że po uwzględnieniu tego czynnika, pismo z dnia 24 lutego 1995 r. miałoby całkowicie
inne brzmienie.
Z wyżej wskazanych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 393 12 KPC
orzekł jak w sentencji.