Social benefit period counts as insurance period for disability pension if social insurance premiums were paid.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the appellate court's dismissal of Alicja N.'s disability pension claim due to insufficient insurance coverage. The applicant argued that her period of receiving a social benefit for childcare should count as an insurance period because social insurance premiums were paid during that time. The court ruled that since premiums were indeed paid, the disability arising during this period met the statutory requirements for the pension.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 31b ust. 2a i 3 ustawy o pomocy społecznej; Art. 32 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym: A period of receiving a social benefit for childcare counts as an insurance period for disability pension purposes if social insurance premiums were paid during that period.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 22 listopada 2000 r.
II UKN 70/00
Powstanie niezdolności do pracy w czasie pobierania zasiłku stałego z
pomocy społecznej, wypłacanego osobie nie podejmującej pracy lub rezygnującej z niej w celu wychowania dziecka wymagającego stałej opieki i pielęgnacji, odpowiada warunkowi z art. 32 ust. 3 ustawy z dani 14 grudnia 1982 r. o
zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze
zm.), jeżeli od tego zasiłku opłacana była składka na ubezpieczenie społeczne
(art. 31b ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej, jednolity
tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 ze zm.).
Przewodniczący SSN Beata Gudowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Zbigniew Myszka, Jadwiga Skibińska-Adamowicz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2000 r. sprawy z wniosku
Alicji N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o rentę z
tytułu niezdolności do pracy, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 września 1999 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w
Poznaniu do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Alicja N., pozostająca poza zatrudnieniem od dnia 31 stycznia 1988 r., złożyła
w dniu 11 września 1997 r. wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz
orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że jest ona częściowo niezdolna do pracy od czerwca 1997 r. Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S.
ustalił, że w dziesięcioleciu liczonym wstecz od daty powstania tej niezdolności (od
dnia 1 lipca 1987 r. do dnia 1 lipca 1997 r.) wykazała 1 rok, 2 miesiące i 11 dni okresów ubezpieczenia, na który składało się 10 miesięcy i 23 dni okresów składkowych
oraz okres nieskładkowy wynoszący 3 miesiące i 18 dni. Okres ubezpieczenia w
dziesięcioleciu poprzedzającym zgłoszenie wniosku wyniósł 1 rok 5 miesięcy i 10 dni.
Odnosząc te fakty do regulacji art. 6 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent
oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze. zm.) w związku z art. 33
ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), organ rentowy stwierdził brak prawa
do wnioskowanego świadczenia.
Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem
z dnia 9 marca 1999 r. oddalił odwołanie ubezpieczonej po potwierdzeniu braku wymaganego do przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy pięcioletniego okresu ubezpieczenia. W apelacji od tego wyroku ubezpieczona podnosiła, że do
uznanego już okresu ubezpieczenia powinien był być doliczony jako okres składkowy
okres pobierania zasiłku pielęgnacyjnego z opieki społecznej w związku ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem specjalnej troski, a równocześnie kwestionowała datę,
od której ustalono trwanie jej niezdolności do pracy.
Wyrokiem z dnia 29 września 1999 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu apelację
oddalił. Uznał jej bezzasadność wynikającą z zestawienia przyznanego przez skarżącą faktu powstania jej niezdolności do pracy najwcześniej w 1992 r. z okresem
ubezpieczenia, który nawet po uzupełnieniu o dalszy okres 1 roku i 10 miesięcy urlopów wychowawczych, nie jest wystarczający do ustalenia, że nabyła prawo do renty
z tytułu niezdolności do pracy.
Kasacja ubezpieczonej została oparta na podstawie naruszenia przepisów
postępowania (art. 3931 pkt 2 KPC). Zawierała wniosek o uchylenie wyroku Sądu
Apelacyjnego w Poznaniu oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Okręgowego w
Szczecinie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej
instancji. Skarżąca wskazała na naruszenie przepisów art. 278, 233 § 1 i art. 217 § 2
w związku z art. 391, a także art. 382 i 368 § 4 KPC. W uzasadnieniu zarzuciła, że
Sąd drugiej instancji niewłaściwie ocenił ustalenia Sądu pierwszej instancji, na których w całości oparł się przy wydaniu wyroku. Jako gołosłowne skarżąca określiła
stwierdzenie Sądu Apelacyjnego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje
podstawy do uznania, iż stała się niezdolna do pracy przed dniem 31 grudnia 1990 r.
Podważała moc i znaczenie dowodu z opinii biegłych, przeprowadzonego przez Sąd
pierwszej instancji, twierdząc, że opinia nie została jej doręczona (art. 278 KPC w
związku z § 160 regulaminu sądowego). Podnosiła również, że zastrzeżenia do opinii
zgłosiła w apelacji, lecz Sąd Apelacyjny - z naruszeniem art. 382 i 386 § 4 KPC - nie
wypowiedział się co do nich. Ponadto - zdaniem skarżącej - Sąd ten, pomijając jej
wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii innych biegłych, naruszył art. 217 § 2
oraz art. 233 § 1 KPC, ponieważ nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału
dowodowego i nie odniósł się do zarzutu uwzględnienia w stażu ubezpieczenia
okresu pobierania stałego zasiłku z pomocy społecznej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Warunki wymagane do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy
ustanowione zostały w przepisie art. 32 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.). Są
to: niezdolność do pracy, wymagany okres zatrudnienia (od dnia 15 listopada1991 r.
- okresy składkowe lub składkowe, uzupełnione okresami nieskładkowymi), oraz wymóg, aby inwalidztwo powstało w czasie zatrudniania (od dnia 15 listopada 1991 r. w okresach wymienionych w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw, Dz.U. Nr 104, poz. 450) lub w ciągu 18 miesięcy po ustaniu tych okresów. W wypadku osoby, która stała się niezdolna do pracy po trzydziestym roku życia, warunki te uzupełnione są w przepisie art. 33 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 33 ust.
2 tej ustawy, przewidującym konieczność udowodnienia pięcioletniego okresu ubezpieczenia oraz wykazania, że okres tego zatrudnienia przypadał w ciągu ostatniego
dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku, a jeżeli zainteresowany w chwili zgłoszenia wniosku nie pozostaje w zatrudnieniu - przed powstaniem niezdolności do pracy.
Sąd drugiej instancji badał spełnienie tych warunków przez ubezpieczoną, odnosząc się do daty ustania jej ostatniego zatrudnienia w dniu 31 stycznia 1988 r. oraz
do okresu powstania jej niezdolności do pracy w czerwcu 1997 r., natomiast skarżąca przedstawiła dokumenty, z których wynika, że ubezpieczenie jej ustało w innym
czasie; przez okres dwu lat, od dnia 1 stycznia 1997 r. do dnia 31 grudnia 1998 r.,
objęty decyzjami Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu stałego zasiłku z tytułu
opieki nad dzieckiem, opłacona była składka na jej ubezpieczenie społeczne. Dokumenty te, znajdujące się w aktach rentowych, zostały pominięte przez Sąd drugiej
instancji, w związku z czym objętego nimi okresu Sąd nie uwzględnił. Tymczasem,
zgodnie z przepisem art. 31b ust. 2a i 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy
społecznej (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 ze zm.), opłaca się składkę
na ubezpieczenie społeczne od zasiłku stałego wypłacanego osobie nie podejmującej pracy lub rezygnującej z niej w celu wychowania dziecka wymagającego stałej
opieki i pielęgnacji, a ponadto legitymującej się co najmniej pięcioletnim okresem
składkowym lub nieskładkowym w rozumieniu przepisów o rewaloryzacji emerytur i
rent, o zasadach ustalania emerytur i rent, chyba że podlega ona ubezpieczeniu
społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu na podstawie odrębnych przepisów.
Skutkuje to objęciem takiej osoby ubezpieczeniem społecznym. Z tytułu zaś opłacania tych składek przysługują - w razie spełnienia wymaganych warunków - emerytalne świadczenia pieniężne.
W rezultacie, powstanie niezdolności do pracy ubezpieczonej w czerwcu 1997
r. przypadało w czasie pobierania zasiłku stałego z pomocy społecznej i odpowiadało
warunkowi z art. 32 ust. 3 ustawy o z.e.p. Uwzględnienie tego okresu jako okresu
składkowego mogłoby spowodować ustalenie, że został spełniony również warunek z
art. 32 pkt 2 ustawy o z.e.p., zatem konieczne jest ponowne odniesienie wszystkich
warunków do świadczeń do daty ustania ubezpieczenia w dniu 31 grudnia 1998 r.
Wymaga to ponownego rozpoznania sprawy.
W tym stanie rzeczy, ze względu na zasadność podniesionej podstawy, Sąd
Najwyższy orzekł na mocy art. 39313 § 1 i art. 47714a w związku z art. 39319 KPC w
brzmieniu sprzed dnia 1 lipca 2000 r., jak w sentencji.