Concurrent social insurance periods are not summed but the most favorable one is used for pension rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Oxanna K. against the Social Insurance Institution regarding her right to a pension. The applicant argued for the summing of overlapping periods, including agricultural and employment insurance, but the court found no legal basis for such addition. The court ruled that concurrent periods must not be summed, requiring the applicant to prove a continuous 30-year qualifying period, which she failed to do.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o z.e.p.; Art. 6 ust. 8 ustawy rewaloryzacyjnej: Concurrent periods of social insurance coverage are not summed when calculating the required duration for pension or annuity benefits; instead, the most favorable period is applied.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 19 grudnia 2001 r.
II UKN 698/00
Równoczesne okresy podlegania różnym ubezpieczeniom społecznym
nie są sumowane przy obliczaniu okresów wymaganych do ustalenia prawa do
świadczeń emerytalnych lub rentowych.
Przewodniczący SSN Beata Gudowska, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka
(sprawozdawca), Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2001 r. sprawy z wniosku
Oxanny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o prawo
do emerytury, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z dnia 8 czerwca 2000 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu wyrokiem z dnia 8 czerwca 2000 r. oddalił apelację ubezpieczonej Oxanny K. od wyroku
Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 13
stycznia 1999 r. oddalającego odwołanie od decyzji organu rentowego odmawiającej
przyznania ubezpieczonej prawa do emerytury na podstawie art. 27 ustawy o z.e.p. z
uwagi na nieudokumentowanie 30 letniego okresu ubezpieczenia. W sprawie tej organ rentowy ustalił, że ubezpieczona legitymuje się okresami ubezpieczenia w łącznym rozmiarze 27 lat 1 miesiąca i 8 dni. Do tych okresów zaliczył jej okres opłacania
składek na rolnicze ubezpieczenia społeczne, który nie pokrywał się z innymi okresami ubezpieczenia, a ponadto odmówił zaliczenia okresu pracy świadczonej na
podstawie zlecenia od 1 sierpnia do 31 grudnia 1971 r. z uwagi na niewykazanie
wymiaru godzin pracy i wysokości otrzymywanego wynagrodzenia. Ustalenia potwierdził Sąd pierwszej instancji, który uznał, iż ubezpieczona nie legitymuje się
okresami ubezpieczenia w rozmiarze gwarantującym jej prawo do emerytury na pod-
stawie art. 27 ust. 1 pkt 1 ustawy o z.e.p. Sąd Apelacyjny wskazał, iż przepisy prawa
ubezpieczeń społecznych nie dopuszczają niejako podwójnego zaliczania przypadających w tym samym czasie (pokrywających się) okresów ubezpieczenia w razie
zbiegu opłacania składek na pracownicze i rolnicze ubezpieczenie społeczne. Rozstrzygający kwestię takiego zbiegu art. 15 ust. 3, 3a i 3b ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent przewidywał zwiększenie świadczenia z tytułu opłacania składek na rolnicze ubezpieczenia społeczne, a nie „wydłużenie” okresów składkowych o okres opłacania tych składek, albowiem w razie zbiegu w czasie okresów składkowych, nieskładkowych lub traktowanych jako składkowe uwzględnia się okres najkorzystniejszy, którym był okres podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu.
Zgodne z prawem było także uwzględnienie okresów nieskładkowych w wymiarze
1/3 uwzględnionych okresów składkowych. Natomiast ubezpieczona nie wykazała, iż
w okresie od 1 sierpnia do 31 grudnia 1971 r. wykonywania pracy na podstawie
umowy zlecenia uzyskiwała z tego tytułu dochód w wysokości co najmniej połowy
miesięcznego najniższego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, co było niezbędnym warunkiem zaliczenia tego okresu do stażu emerytalnego.
W kasacji ubezpieczonej podniesiono zarzuty: 1. niewłaściwego zastosowania
art. 13 ust. 3 pkt 2 i art. 27 ustawy o z.e.p. w związku z art. 186 i art. 195 pkt 5 i 7
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych; 2. naruszenia art. 316 § 1 KPC, które mogło mieć wpływ na wynik
sprawy. Domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem kosztów postępowania kasacyjnego.
W ocenie wnoszącego kasację, Sądy meriti nie dostrzegły zmiany stanu prawnego. Została uchylona zarówno ustawa o z.e.p. (art. 195 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach), jak i ustawa o rewaloryzacji emerytur i rent (art. 195 pkt 7 ustawy o
emeryturach i rentach). Zgodnie z art. 316 § 1 KPC, wymagało to zbadania uprawnień emerytalnych ubezpieczonej pod rządem „nowej ustawy”, uwzględniając „nowy
kontekst normatywny oraz normatywną treść przepisów przejściowych” i „ z tej konfrontacji wyciągnąć właściwe wnioski potrzebne dla rozstrzygnięcia sprawy obywatelki, a między innymi wybrać ustawę emerytalną dla wnioskodawczyni korzystniejszą”.
Ponadto okres nauki w szkole wyższej wnioskodawczyni od 1 października 1963 r.
do 28 lutego 1969 r., poprzedzony okresem zatrudnienia od 5 grudnia 1962 r. do 31
maja 1963 r., należałoby jej zaliczyć jako „okres składkowy zatrudnienia, zgodnie z
wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy emerytalnej z 1982 r.”,
która „wydaje się dla niej korzystniejsza”. Także składkowy okres ubezpieczenia
społecznego rolników obejmujący co najmniej 6 udowodnionych lat powinien być
uwzględniony jako okres „uzupełnieniowy” na podstawie tej ustawy emerytalnej, co
oznaczałoby spełnienie wymagań określonych
w art. 27 ustawy o z.e.p.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzuty kasacji dotyczące naruszenia przepisów art. 186 i art. 195 pkt 5 i 7
ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych (Dz.U. Nr 118, poz. 887 ze zm.), derogujących przepisy ustawy o z.e.p.
i ustawy rewaloryzacyjnej, są oczywiście chybione, jeżeli zważyć, że przedmiotem
postępowania był wniosek emerytalny i decyzja organu rentowego sprzed dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach, tymczasem zgodnie z art. 186 ust. 2 pkt
1) przepisy tej ustawy stosuje się do wniosków zgłoszonych od dnia 1 stycznia 1999
r., to jest od dnia wejścia jej w życie (art. 196). Ponadto Autor kasacji nie wskazał,
które konkretne przepisy tej ustawy są w jakimkolwiek zakresie korzystniejsze dla
ubezpieczonej od przepisów ustaw poprzednio obowiązujących, przeciwnie w kasacji
wskazuje na naruszenie korzystniejszych - w jego ocenie - przepisów ustawy o z.e.p.
Sąd Najwyższy, który rozpoznaje kasację w granicach wyartykułowanych zarzutów
kasacyjnych (art. 39311 KPC), nie ma powinności wyręczania pełnomocnika skarżącej z obowiązku wskazywania konkretnych przepisów prawa materialnego, które - w
jego mniemaniu - są korzystniejsze dla ubezpieczonej. Trzeba zatem jedynie wskazać, że w aktualnym stanie prawnym zasady nabywania uprawnień emerytalnych dla
osób urodzonych przed dniem 1 stycznia 1949 r. (art. 29 ustawy o emeryturach i
rentach) są określone podobnie jak w poprzednio obowiązujących ustawach (art. 27
ustawy o z.e.p.), a zatem w rozważanej kwestii pomiędzy tymi aktami ustawowymi
nie ma relacji korzystniejszej ustawy emerytalnej.
W dalszej części skrżący opiera się na zarzutach dotyczących naruszenia
przepisów ustawy o z.e.p., które według jego rozumienia normy derogacyjnej z art.
195 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach w związku z art. 316 § 1 KPC, nie miały do
ubezpieczonej zastosowania. Autor kasacji błędnie zarzucił Sądowi drugiej instancji
naruszenie korzystniejszego - w jego mniemaniu - art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy o z.e.p.,
który według jego twierdzeń mógł już nie obowiązywać z uwagi na derogujący walor
art. 195 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach. Tymczasem art. 13 ust. 3 pkt 2 ustawy
o z.e.p., który pozwalał traktować okresy nauki w szkole wyższej pod warunkiem
uprzedniego zatrudnienia, jeżeli nauka ta została ukończona przed dniem wejścia w
życie ustawy o z.e.p. jako tzw. okresy zaliczalne do okresów zatrudnienia - nie miał w
sprawie zastosowania, albowiem został zmodyfikowany z dniem wejścia w życie
ustawy rewaloryzacyjnej, która nadała mu nowe brzmienie normatywne. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 10 ustawy rewaloryzacyjnej - okresy nauki w szkole wyższej na
jednym kierunku, pod warunkiem ukończenia tej nauki, mogły być uwzględnione w
wymiarze określonym w programie studiów jako tzw. nieskładkowe okresy ubezpieczenia. Organ rentowy zaliczył ubezpieczonej okres studiów do okresów nieskładkowych, które uwzględnił w rozmiarze nie przekraczającym jednej trzeciej uwzględnionych okresów składkowych, a skarżący nie zakwestionował takiego sposobu wykładni art. 4 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej.
Zarzuty dotyczące nieuwzględnienia składkowego okresu podlegania przez
ubezpieczoną rolniczemu ubezpieczeniu społecznemu nie mieszczą się w granicach
naruszenia art. 27 ust. 1 ustawy o z.e.p., który w ogóle nie regulował kwestii „okresów uzupełnieniowych” rozumianych jako okresy opłacania składek na rolnicze
ubezpieczenia społeczne. W tej sprawie Sąd drugiej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy art. 5 w związku z art. 15 ust. 3, 3a i 3b ustawy rewaloryzacyjnej, które
pozwalały traktować okresy opłacania składek na rolnicze ubezpieczenia społeczne
jako okresy uzupełniające wymiar wymaganych składkowych i nieskładkowych okresów ubezpieczenia w zakresie niezbędnym do nabycia prawa do świadczeń emerytalno-rentowych (art. 5 tej ustawy), bądź przewidywały zwiększenie należnych świadczeń (art. 15 ust. 3, 3a i 3b). Natomiast regulacje te nie pozwalały na sumowanie
zbiegających się w czasie składkowych i nieskładkowych okresów ubezpieczenia
społecznego z okresami opłacania składek na rolnicze ubezpieczenia społeczne,
albowiem art. 6 ust. 8 ustawy rewaloryzacyjnej wyraźnie stanowił, iż w razie zbiegu w
czasie takich okresów ubezpieczenia przy ustalaniu prawa do świadczeń uwzględnia
się okres korzystniejszy. Oznacza to, że zbiegające się w czasie okresy podlegania
ubezpieczeniom społecznym nie podlegają sumowaniu przy obliczaniu okresów
ubezpieczenia wymaganych do ustalenia prawa do świadczeń emerytalnych lub
rentowych. W aktualnym stanie prawnym taki sam walor normatywy zawiera art. 11
ustawy o emeryturach i rentach. W konsekwencji zarzut naruszenia art. 27 ust. 1
ustawy o z.e.p. okazał się oczywiście bezzasadny wobec nieudowodnienia wymaganego 30 letniego stażu ubezpieczenia.
Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art.
39312 KPC.