Overwork hours do not extend employment duration for disability pension eligibility under Polish law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the applicant's cassation appeal against a second-instance judgment denying her disability pension. The court found that the applicant failed to prove five years of qualifying contributions within the specific ten-year period preceding her claim, as non-contributory periods could only offset one-third of the proven contributory time. The court rejected the argument that overtime work extended the employment duration, ruling that such work does not alter the nominal length of employment for pension purposes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 32 ust. 2, Art. 33 ust. 1 pkt 5, Art. 4 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 6 ust. 1, 2 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent; Overwork hours do not extend the employment period required for disability pension entitlement.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 15 czerwca 1999 r.
II UKN 606/98
1. Praca w godzinach nadliczbowych nie zwiększa okresu zatrudnienia
wymaganego do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
2. Przy ubieganiu się o prawo do renty inwalidzkiej (renty z tytułu niezdolności do pracy) uwzględnieniu podlegają - poza okresami składkowymi okresy nieskładkowe z tego samego dziesięciolecia. Ograniczenie tych okresów nieskładkowych do 1/3 uwzględnionych okresów składkowych dotyczy
tylko tego dziesięciolecia, a nie całego okresu ubezpieczenia.
Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie: SN Roman
Kuczyński, Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 1999 r. sprawy z wniosku
Barbary F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o rentę
inwalidzką, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Krakowie z dnia 3 czerwca 1998 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 2 października 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychOddziału w K. z dnia 18 marca 1997 r. i przyznał wnioskodawczyni Barbarze F. rentę
inwalidzką według III grupy inwalidów od dnia 1 lutego 1997 r. oraz zasądził na jej
rzecz od organu rentowego kwotę 200 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd powołał się na opinię Kliniki Neurologii Akademii Medycznej w K., w myśl której wnioskodawczyni uznana została za inwalidę III grupy z
ogólnego stanu zdrowia od września 1996 r.
W apelacji od tego wyroku, opartej na zarzucie naruszenia prawa materialnego, organ rentowy wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania wnioskodawczyni.
Apelujący zarzucił w szczególności, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków z art.
32 i 33 ust. 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr
40, poz. 267 ze zm.), gdyż nie udowodniła wymaganych 5 lat zatrudnienia w dziesięcioleciu od 14 lutego 1987 r. do 14 lutego 1997 r., a jedynie 4 lata 7 miesięcy i 21 dni.
Sąd Apelacyjny w Krakowie uwzględnił apelację organu rentowego i zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji, oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, w okresie ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę (14 luty 1987 r. – 14 luty 1997 r.) wnioskodawczyni wykazała 4 lata 7 miesięcy i 21 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
Ponieważ udowodniony w tym dziesięcioleciu okres składkowy wyniósł 3 lata 5 miesięcy i 14 dni, doliczyć można było do niego jedynie 1 rok 1 miesiąc i 25 dni okresów
nieskładkowych (1/3 uwzględnionych okresów składkowych).
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie
przepisów postępowania – art. 217 § 2, 224 § 1, 299 i 385 KPC oraz prawa materialnego – art. 32 i 33 ust. 2 ustawy o z.e.p. w związku z art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17
października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i
rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), wniosła o jego
uchylenie oraz uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy Sądowi
pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła, że pracowała w
tzw. czterodobowym systemie pracy i w okresie zatrudnienia „wypracowała” nadgodziny, które winny być doliczone do okresów składkowych.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Stosownie do przepisów art. 32 i 33 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 2 ustawy o z.e.p.
renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który jest inwalidą, ma wymagany okres
zatrudnienia i którego inwalidztwo powstało w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów. W przypadku, gdy inwalidztwo powstało w wieku powyżej 30 lat,
warunek posiadania wymaganego zatrudnienia uważa się za spełniony, jeżeli wraz z
okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia wynosi on co najmniej 5 lat. Okres ten winien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką, jeżeli zgłaszający wniosek pozostaje w zatrudnieniu. Na gruncie art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o rewaloryzacji emerytur i rent, przy ustala-
niu prawa do renty inwalidzkiej, warunek posiadania wymaganego okresu zatrudnienia, liczonego łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia, uważa się za spełniony, jeżeli pracownik udowodni wymaganą liczbę lat okresów składkowych albo okresów składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi w rozmiarze nie większym niż 1/3 uwzględnionych okresów składkowych (art. 6
ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji). Przytoczone przepisy stosowane do ustalonego stanu faktycznego wskazują, że wnioskodawczyni nie spełniła
jednego z koniecznych dla przyznania świadczenia warunków, a mianowicie posiadania co najmniej 5 lat okresów składkowych uzupełnionych okresami nieskładkowymi w odpowiednim rozmiarze, w ostatnim dziesięcioleciu liczonym od daty złożenia wniosku o rentę. Wnioskodawczyni, urodzona w 1954 r., jest inwalidą od 30
września 1996 r., a wniosek o przyznanie świadczenia złożyła 14 lutego 1997 r.
Ostatnie dziesięciolecie winno przypadać na okres od 14 lutego 1987 r. do 14 lutego
1997 r. W okresie tym skarżąca nie wykazała co najmniej 5 lat wymaganych okresów
– udowodniła bowiem jedynie 3 lata 5 miesięcy i 14 dni okresów składkowych, a więc
okresy nieskładkowe (pobierania zasiłku z ubezpieczenia społecznego chorobowego
– art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. a oraz okresy urlopu wychowawczego – art. 4 ust. 1 pkt 6 lit. a)
mogły być doliczone jedynie w rozmiarze 1 roku 1 miesiąca i 25 dni – 1/3
uwzględnionych w branym pod uwagę dziesięcioleciu okresów składkowych.
Wskazane przepisy zostały przez Sąd Apelacyjny trafnie zinterpretowane. Nie
można też dopatrywać się błędu w ich subsumpcji, a odmienne i w żaden sposób nie
uzasadnione zarzuty zawarte w kasacji (błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania prawa materialnego) nie zasługują na uwzględnienie.
W tym kontekście należy zauważyć, że skład Sądu Najwyższego rozpoznającego sprawę, nie podziela wykładni art. 4 ust. 2 ustawy o rewaloryzacji dokonanej
przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 16 grudnia 1998 r., II UKN 393/98 (dotąd niepublikowanym). Według tej wykładni, okresy nieskładkowe przypadające w wymaganym ostatnim dziesięcioleciu podlegają ustawowemu ograniczeniu do rozmiaru jednej trzeciej wszystkich posiadanych przez ubiegającego się okresów składkowych z
całego okresu ubezpieczenia, a nie tylko okresów składkowych z dziesięciolecia branego pod uwagę. Zdaniem obecnego składu Sądu Najwyższego, przepis art. 6 ust. 1
i 2 ustawy o rewaloryzacji w związku z art. 32 pkt 2 i 33 ust. 1 pkt 5 ustawy o z.e.p.
nakazuje brać pod uwagę przy ustalaniu prawa do renty inwalidzkiej, okresy składkowe uzupełnione okresami nieskładkowymi w odpowiednim rozmiarze z wymaga-
nego przez prawo okresu, w tym przypadku z okresu ostatniego dziesięciolecia przed
zgłoszeniem wniosku o rentę inwalidzką. Innymi słowy, uwzględnieniu podlegają
tylko okresy składkowe z wymaganego dziesięciolecia, a ograniczenie tych okresów
nieskładkowych do jednej trzeciej uwzględnionych okresów składkowych (art. 4 ust. 2
ustawy o rewaloryzacji) dotyczy tego tylko dziesięciolecia, a nie całego okresu ubezpieczenia.
Nie ma też podstaw do podzielania zarzutów kasacji, iż Sąd Apelacyjny naruszył przepisy postępowania, błędnie ustalając stan faktyczny sprawy. Fakt, że wnioskodawczyni pracowała w systemie zmianowym i „wypracowała nadgodziny”, nie
może zmieniać stwierdzenia Sądu, iż nie osiągnęła wymaganych okresów składkowych. Praca w godzinach nadliczbowych (dodatkowo wynagradzana) nie zwiększa
nominalnego okresu zatrudnienia i nie wpływa w sposób szczególny na uprawnienia
rentowe tak zatrudnianego pracownika.
Mając to wszystko na uwadze orzeczono jak w sentencji po myśli art. 39312
KPC.