Supreme Court dismissed appeal, ruling Social Security Office's regulation on war victims' disability is not material law.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Wanda H. against the Social Security Office's denial of a war veteran's disability pension. The court found that the Social Security Office's internal regulation regarding disability assessment for war victims does not constitute material law under the Civil Procedure Code. Consequently, the court held that the plaintiff failed to prove a causal link between her 1944 camp stay and her current medical condition.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 393 § 1 pkt 1 k.p.c.; Art. 87 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP; Art. 12 ust. 1 i 3 ustawy o kombatantach; Zarządzenia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie stanowią prawa materialnego, jeśli nie są wydane na podstawie ustawy, a jedynie regulują procedury wewnętrzne lub przekraczają uprawnienia ustawowe.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 22 kwietnia 1999 r.
II UKN 594/98
Zarządzenie nr 18 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22
grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie osób będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego nie stanowi prawa materialnego w
rozumieniu art. 3931 pkt 1 KPC.
Przewodniczący: SSN Maria Tyszel, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Andrzej
Wróbel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 1999 r. sprawy z wniosku
Wandy H. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G. o rentę
inwalidy wojennego, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 1998 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w G. decyzją z dnia 23 września
1996 r. odmówił Wandzie H. prawa do renty inwalidzkiej w związku z pobytem w
obozie w P. [...], uznając, że obecny stan zdrowia wnioskodawczyni nie jest następstwem pobytu w obozie.
Sąd Wojewódzki w Gdańsku-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 30 czerwca 1997 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawczyni. Sąd ustalił, że Wanda H. przebywała w obozie w P. w okresie październik-listopad 1944 r.; w czasie pobytu w obozie miała 13 lat. Została zabrana do obozu razem z rodzicami i rodzeństwem. W obozie nie pracowała. Została tam kilkakrotnie
pobita. W wyniku jednego z pobić przez strażnika więziennego straciła przytomność.
Obwodowa Komisja Lekarska do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia orzeczeniem z
dnia 26 czerwca 1996 r. zaliczyła wnioskodawczynię do pierwszej grupy inwalidów z
ogólnego stanu zdrowia. Sąd ustalił na podstawie opinii biegłych sądowych, że
zmiany chorobowe u ubezpieczonej są wynikiem starzenia się organizmu i postępującego procesu miażdżycowego. Renta inwalidzka zaś nie służy z powodu samego
faktu pobytu w obozie, lecz jedynie w razie istnienia inwalidztwa pozostającego w
związku z takim pobytem.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 13 maja 1998 r. [...] oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku. W ocenie Sądu drugiej instancji, brak
dokumentacji leczenia z okresu bezpośrednio po roku 1944 oraz do 1995 r., przy
wieloprzyczynowym charakterze schorzenia, nie pozwala na powiązanie tego schorzenia z pobytem w obozie w P. w okresie od października do listopada 1944 r. i jego
związku z tym pobytem. Biorąc powyższe pod rozwagę, a także fakt, że opinia została wydana na podstawie badań przedmiotowych, w tym aktualnie wykonanych badań, a także na podstawie całej dokumentacji lekarskiej, Sąd uznał, że wnioskodawczyni nie spełnia warunków określonych w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia
1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.).
Powódka wniosła od powyższego wyroku skargę kasacyjną, w której zarzuciła
naruszenie prawa materialnego „przez nieuwzględnienie w postępowaniu przez Sąd
pierwszej instancji i Sąd drugiej instancji stanowiska Prezesa Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych w Warszawie, zawartego w zarządzeniu Nr 18 z dnia 22 grudnia 1994 r.
o orzekaniu o inwalidztwie osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a w szczególności „Wytycznych szczegółowych” ustalających schorzenia, które należy uznać za inwalidztwo wojenne związane z pobytem w obozie, więzieniu, łagrze, co miało istotne znaczenie w sprawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw.
W kasacji zarzucono wyłącznie naruszenie zarządzenia nr 18 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie osób będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, a zatem
należy wyjaśnić, czy zarządzenie to oraz załączone doń Wytyczne szczegółowe stanowią, jak twierdzi skarżąca, przepisy prawa materialnego w rozumieniu art. 3931 pkt
1 Kodeksu postępowania cywilnego.
Powyższe zarządzenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powołuje
jako podstawę prawną wydania przepis § 9 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 1983 r. w sprawie zasad działania komisji lekarskich do
spraw inwalidztwa i zatrudnienia, trybu odwoławczego oraz sprawowania nadzoru
nad działalnością tych komisji (Dz.U. nr 36, poz. 166), który stanowi, że zakres nadzoru (Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nad działalnością obwodowych i
wojewódzkich komisji lekarskich) obejmuje analizę i kontrolę prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa inwalidzkiego przez komisje lekarskie i lekarzy
działających w zakresie tego orzecznictwa, a zwłaszcza udzielanie wytycznych oraz
wyjaśnień w zakresie orzecznictwa inwalidzkiego.
W związku z tym należy stwierdzić, że powołane zarządzenie nie stanowi
przepisu prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji
RP oraz nie jest zarządzeniem w rozumieniu art. 93 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, bowiem
Konstytucja sytuuje jedynie zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i ministrów jako
akty o charakterze wewnętrznym oraz zastrzega, że zarządzenia te są wydawane na
podstawie przepisów ustawy i nie mogą stanowić podstawy decyzji wobec obywateli,
osób prawnych oraz innych podmiotów. Należy ponadto wskazać, że Prezes Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych przekroczył zakres upoważnienia przewidzianego w § 9
ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, bowiem w zarządzeniu nr 18 uregulował
zasady uznawania za inwalidów wojennych osób będących ofiarami represji wojennych i okresu wojennego, do czego nie był upoważniony żadnym przepisem ustawy z
dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), która w art.
12 określa zasady przyznawania świadczeń osobom zaliczonym do jednej z grup
inwalidów wskutek inwalidztwa pozostającego w związku z pobytem w miejscach, o
których mowa w art. 3 i 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, i definiuje takie inwalidztwo (art. 12 ust.
3). Szczegółowe zagadnienia związane z inwalidztwem osób objętych tą ustawą
mogłyby być uregulowane wyłącznie w rozporządzeniu wydanym na podstawie spełniającego wymagania art. 92 Konstytucji RP upoważnienia zawartego w ustawie o
kombatantach. Tymczasem powyższy przepis rozporządzenia Rady Ministrów, które
reguluje kwestie proceduralne i ustrojowe związane z działalnością komisji lekarskich
do spraw inwalidztwa i zatrudnienia, nie mógł i nie może, w świetle obecnego stanu
prawnokonstytucyjnego, stanowić właściwej podstawy prawnej do określenia przez
Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych schorzeń, które mogą być kwalifikowane
jako inwalidztwo wojenne w rozumieniu ustawy o kombatantach. W konsekwencji
należy przyjąć, że zarządzenie nr 18 Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z
dnia 22 grudnia 1994 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie osób będących ofiarami
represji wojennych i okresu powojennego i stanowiące załącznik do tego zarządzenia
Wytyczne szczegółowe nie są przepisami prawa materialnego w rozumieniu art. 393 1
pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Nawet gdyby przyjąć pogląd odmienny i
uznać, że powyższy akt prawny zawiera przepisy prawa materialnego, to sam fakt
wystąpienia u skarżącej objawów i schorzeń wymienionych w Wytycznych szczegółowych nie przesądza jeszcze o inwalidztwie wojennym, bowiem konieczne jest wykazanie, że istnieje związek przyczynowy między pobytem w obozie a powstaniem
tych schorzeń, czego skarżąca nie podniosła w kasacji.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.