Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 59/96 Generato dall'IA

Social security court dismisses pensioner's claim that agency must inform about prison earnings impact.

Numero d'incarto II UKN 59/96
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the pensioner's cassation appeal against a lower court decision rejecting his request for a higher pension. The pensioner argued that the social security agency failed to inform him that submitting a certificate of prison earnings could increase his pension base. The court held that the agency was not obligated to proactively disclose all potential consequences of such submissions. Consequently, the court ruled that the pensioner must have been aware of the possibility to adjust his pension based on his own initiative.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 89 ust. 1, 3; Art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p.; The social security agency is not obliged to inform the insured about all possible consequences of submitting additional documents regarding pension calculation.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security agency pension calculation prison earnings burden of proof cassation appeal statutory obligation insured rights

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 89 ust. 1 of the Act on Pension Provision for Employees and Their Families
lub przepis szczególny stanowi inaczej (art. 89
Art. 89 ust. 3 of the Act on Pension Provision for Employees and Their Families
lub przepis szczególny stanowi inaczej (art. 89
Art. 89 ust. 4 of the Act on Pension Provision for Employees and Their Families
lub przepis szczególny stanowi inaczej (art. 89
Art. 101 ust. 1 pkt 2 of the Act on Pension Provision for Employees and Their Families
przepis art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. przez odmowę przyjęcia błędu organu
Art. 393 § 12 of the Code of Civil Procedure
Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c.
art. 39312 k.p.c
Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 29 stycznia 1997 r.

II UKN 59/96

Organ rentowy nie ma obowiązku informować o skutkach, jakie dla

ponownego obliczenia wskaźnika podstawy wymiaru emerytury mogłoby spowodować przedłożenie zaświadczenia o wysokości zarobków uzyskanych w

zatrudnieniu wykonywanym podczas odbywania kary pozbawienia wolności.

Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy

Kuźniar, Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 1997 r. sprawy z wniosku

Andrzeja K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w T.G.

o podwyższenie emerytury, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 24 lipca 1996 r.

[...]

o d d a l i ł kasację

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem

z dnia 29 lutego 1996 r. [...] oddalił odwołanie wnioskodawcy Andrzeja K. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w T.G. z dnia 15 października 1995 r. [...]

przeliczającą wnioskodawcy podstawę wymiaru emerytury według zarobków z lat 19751977 i podwyższającą świadczenie od dnia 1 czerwca 1995 r., tj. za okres trzech

miesięcy poprzedzających datę zgłoszenia wniosku w dniu 21 września 1995 r. W

uzasadnieniu Sąd Wojewódzki stwierdził, że ubezpieczony bezzasadnie domaga się

wypłaty podwyższonego świadczenia za dalsze 54 miesiące, tj. od zgłoszenia wniosku z

dnia 3 września 1990 r., w odniesieniu do którego żaden z pracowników Oddziału ZUS

nie poinformował zainteresowanego o konieczności przedłożenia zaświadczenia o

zarobkach uzyskiwanych z tytułu zatrudnienia wykonywanego w zakładach karnych

podczas odbywania kary pozbawienia wolności. Sąd Wojewódzki podniósł bowiem, że

w decyzji z dnia 25 grudnia 1994 r. organ rentowy informował wnioskodawcę, że

wysokość jego świadczenia może ulec zmianie po nadesłaniu zaświadczenia o

zarobkach z trzech kolejnych lat. Zaświadczenie takie, obejmujące lata 1975-1978, z

których organ rentowy wybrał jako najkorzystniejszy okres od 1975 do 1977 r. i ustalił w

zaskarżonej decyzji wskaźnik wysokości wymiaru świadczenia na poziomie 55,19%,

zostało przez ubezpieczonego przedłożone w dniu 21 września 1995 r.

Wobec tego zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego

1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty

tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49 ze zm.) dopiero w tym dniu nastąpiło wszczęcie

postępowania w przedmiotowej sprawie. Jej załatwienie mogło zaś spowodować

podwyższenie świadczenia za okres najwyżej trzech miesięcy wstecz od daty

zgłoszenia wniosku, gdyż tak stanowi art. 99 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o

zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Rewizję od powyższego wyroku złożył ubezpieczony, domagając się jego zmiany

i uwzględnienia odwołania. W uzasadnieniu rewizji skarżący podnosił, że o możliwości

obliczenia emerytury z uwzględnieniem zarobków osiągniętych z tytułu zatrudnienia w

zakładach karnych dowiedział się przypadkowo od jednego z byłych więźniów dopiero w

połowie 1995 r. Tymczasem o możliwości takiej powinien się skarżący dowiedzieć od

organu rentowego po złożeniu wniosku z dnia 3 września 1990 r. Brak odpowiedniego

pouczenia spowodował wypłacanie po tej dacie bezzasadnie zaniżonego świadczenia.

Rewizję ubezpieczonego oddalił Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 24 lipca 1996 r. [...]. W motywach tego

orzeczenia Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne i ich prawną ocenę poczynione

w wyroku pierwszoinstancyjnym, a ponadto zwrócił uwagę, że przepis art. 11 ust. 1 pkt

15 ustawy o z.e.p., kwalifikujący jako okres zatrudnienia pracę więźnia wykonywaną w

wymiarze przynajmniej połowy normy czasu pracy, został z mocą od dnia 1 stycznia

1990 r. wprowadzony dopiero przez ustawę z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie niektórych

przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 36, poz. 206). Przyznając

wnioskodawcy emeryturę w dniu 1 sierpnia 1989 r. nie mógł więc organ rentowy brać

pod uwagę jego zatrudnienia w zakładach karnych. Późniejszy wniosek

ubezpieczonego z dnia 3 września 1990 r., nie dotyczył zaś - zdaniem Sądu Apelacyjnego - zmiany wysokości podstawy wymiaru świadczenia, a "jedynie uwzględnienia

wszystkich okresów zatrudnienia". Środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość

zarobku osób pozbawionych wolności jest zresztą - według § 20 pkt 4 powołanego

wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. - jedynie odpowiednie

zaświadczenie zakładu karnego lub aresztu śledczego, a takowy dokument został przez

wnioskodawcę złożony w dniu 21 września 1995 r.

W kasacji od powyższego wyroku, złożonej w dniu 22 października 1996 r.,

pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił, że orzeczenie Sądu drugiej instancji narusza

przepis art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. przez odmowę przyjęcia błędu organu

rentowego przy obliczaniu emerytury, choć zgłaszając wniosek z dnia 3 września 1990

r. ubezpieczony podał fakt wykonywania pracy za wynagrodzeniem w czasie odbywania

kary pozbawienia wolności i tylko z winy ZUS nie został "wezwany i zobowiązany" do

przedstawienia zaświadczenia o wysokości tego wynagrodzenia. Ubezpieczony nie jest

zresztą pracownikiem, ani fachowcem w sprawach ubezpieczenia społecznego, więc po

złożeniu wniosku z dnia 3 września 1990 r., czyli po dacie wejścia w życie przepisu art.

11 ust. 1 pkt 15 ustawy o z.e.p., powinien być przez organ rentowy poinformowany, że

wspomniany we wniosku okres więziennej pracy zarobkowej da mu po przedstawieniu

stosownego zaświadczenia szansę na ponowne obliczenie podstawy wymiaru

emerytury i podwyższenie wysokości świadczenia emerytalnego. Niedopełnienie tego

obowiązku jest zdaniem skarżącego "ewidentnym błędem" organu rentowego, nie

skorygowanym w wyrokach Sądów obu instancji, co uzasadnia wniosek o zmianę tych

orzeczeń i "ustalenie daty podwyższonego świadczenia na 3 września 1990 r."

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Kasacja jest bezzasadna i podlega oddaleniu. Nietrafnie bowiem zarzucono w

skardze, że kwestionowany wyrok narusza przepis art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz.

267 ze zm.), powoływanej dalej jako ustawa o z.e.p. Postępowanie w sprawach

emerytalno-rentowych wszczyna się jedynie na wniosek osoby uprawnionej lub jej

pełnomocnika, chyba że ustawa o z.e.p. lub przepis szczególny stanowi inaczej (art. 89

ust. 1 ustawy o z.e.p.). Z urzędu wszczyna się np. postępowanie w sprawach o renty

rodzinne po zmarłym emerycie lub renciście, który pobierał dodatek rodzinny (art. 89

ust. 4 ustawy o z.e.p.). Z zastrzeżeniem ustawowych wyjątków, inicjatywę wdrożenia

postępowania w sprawach emerytalno-rentowych przejawia więc sam zainteresowany,

który powinien też do swego wniosku dołączyć dowody uzasadniające prawo do

świadczeń i ich wysokość (art. 89 ust. 3 ustawy o z.e.p.).

W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że zaświadczenie o zatrudnieniu i

wysokości wynagrodzenia w Zakładzie Karnym [...] w S.O. przedłożył skarżący organowi rentowemu w dniu 21 września 1995 r. Dopiero w tym momencie organ rentowy

dowiedział się, że w latach 1975-1977 skarżący uzyskiwał w zakładzie karnym zarobki

przekraczające połowę ówczesnego średniego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej, a więc zarobki relatywnie najwyższe w długoletnim stażu ubezpieczeniowym

zainteresowanego, pozwalające podwyższyć wskaźnik podstawy wymiaru jego

świadczenia emerytalnego z 28,68% do 55,19% Nie jest to w praktyce sytuacja typowa,

więc - jak trafnie zauważył Sąd Apelacyjny - ZUS mógł zasadnie przypuszczać, że

zawarta we wcześniejszych wnioskach skarżącego (w tym także we wniosku z dnia 3

września 1990 r.) informacja o zarobkowym zatrudnieniu w zakładzie karnym zmierza

do uwzględnienia tego okresu w ubezpieczeniowym stażu skarżącego, a nie w

podstawie wymiaru jego świadczenia emerytalnego. Organ rentowy nie miał zaś

obowiązku informowania skarżącego o wszystkich, choćby najbardziej abstrakcyjnych

możliwościach dotyczących wysokości jego emerytury. Co prawda skarżący nie jest jak zaznacza w kasacji - prawnikiem ani fachowcem w sprawach ubezpieczeń

społecznych, ale nie jest też osobą całkowicie bezradną, zaś sprawą emerytalno rentowych skutków pracy w więzieniu interesował się w sposób szczególny. Dał temu

przykładowy wyraz w piśmie z dnia 2 października 1989 r., odwołującym się do Sądu

Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach od decyzji

organu rentowego z dnia 26 września 1989 r. w sprawie zamiany wyjątkowej renty

inwalidzkiej na emeryturę. W piśmie tym napisał bowiem, że z radia i telewizji wiadomo

mu, iż "prace w zakładach karnych będą zaliczane do emerytury" [...].

Z wyżej wskazanych względów nie sposób przyjąć, że w przedmiotowej sprawie

istniały przesłanki zastosowania art. 101 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p., wobec czego Sąd

Najwyższy na podstawie art. 39312 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.