Social security benefits for agency workers under 1982 regulations remain protected against loss under 1996 rules.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Social Insurance Institution's cassation appeal, ordering the return of overpaid social benefits to the plaintiff company. The court held that agency workers performing duties for the 'Press-Book-Motion' cooperative acquired parental leave rights under 1982 regulations, which were not retroactively extinguished by the 1996 regulation. The decision relied on the principle that loss of rights must be explicit and found that the 1996 text did not clearly strip these specific agents of their previously acquired entitlements.
Regesto Legislator
Generato dall'IA§ 22 ust. 2, 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych; rights to parental leave and benefits acquired by agency workers under 1982 regulations are not lost by the 1996 regulation due to the principle of acquired rights.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 8 czerwca 2000 r.
II UKN 576/99
Prawa do zasiłku (urlopu) wychowawczego nie tracą na podstawie § 22
ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz.U. Nr 60, poz. 277 ze zm.) osoby nie będące pracownikami, które w zakresie uprawnień do takiego zasiłku (urlopu) zostały zrównane z pracownikami w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 maja
1982 r. w sprawie rozszerzenia zakresu świadczeń dla osób wykonujących
pracę na rzecz przedsiębiorstw upowszechniania prasy i książki Robotniczej
Spółdzielni Wydawniczej "Prasa-Książka-Ruch" na podstawie umowy agencyjnej (Dz.U. Nr 16, poz. 126).
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (sprawozdawca), Maria Tyszel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2000 r. sprawy z wniosku
„R.” Spółki Akcyjnej w W. - Oddziału w K. - Zespołu w C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o zwrot zasiłków, na skutek kasacji organu
rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 26 maja 1999 r. [...]
1. o d d a l i ł kasację,
2. zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. na rzecz „R.”
S.A. w W. - Oddziału w K. - Zespołu w C. kwotę 500 zł (pięćset) tytułem zwrotu
kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 26 maja 1999 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Katowicach zmienił wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie i poprzedzającą go decyzję Oddziału Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych w C. w ten sposób, że zwolnił ”R.” S.A. Oddział w K. Zespół w C. z obowiązku zwrotu na rzecz organu rentowego kwoty 7.849,30 zł jako nie-
należnie wypłaconych świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Sąd drugiej instancji
nie podzielił stanowiska organu rentowego i Sądu pierwszej instancji, iż zakład pracy
nadpłacił zasiłki wychowawcze, wypłacając je osobom zatrudnionym na podstawie
umów agencyjnych po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28
maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych (Dz.U. Nr 60, poz. 277
ze zm.) i że po dacie 2 czerwca 1996 r. prawo do zasiłków wychowawczych zachowały tylko osoby będące pracownikami. Zdaniem Sądu drugiej instancji osoby wykonujące pracę na rzecz przedsiębiorstw upowszechniania prasy i książki RSW „P.-K.R.” na podstawie umowy agencyjnej, które nabyły prawo do zasiłków wychowawczych przewidzianych przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca
1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (Dz.U. Nr 19, poz. 97 ze zm.) wskutek
rozciągnięcia na nie tych przepisów przez § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z
dnia 19 maja 1982 r. w sprawie rozszerzenia zakresu świadczeń dla osób wykonujących pracę na rzecz przedsiębiorstw upowszechniania prasy i książki Robotniczej
Spółdzielni Wydawniczej „Prasa-Książka-Ruch” na podstawie umowy agencyjnej
(Dz.U. Nr 16, poz. 126) zachowały te uprawnienia także pod rządem rozporządzenia
z dnia 28 maja 1996 r. z mocy § 22 pkt 4 tego rozporządzenia, który stanowi, że pracownicy pobierający w dniu wejścia w życie rozporządzenia zasiłek wychowawczy
ustalony na podstawie rozporządzenia z dnia 17 lipca 1981 r. zachowują prawo do
tego zasiłku na dotychczasowych zasadach - do upływu okresu, przez który przysługuje im prawo do zasiłku.
Kasacja organu rentowego zarzuca powyższemu wyrokowi naruszenie § 22
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. przez jego błędną wykładnię i
niewłaściwe zastosowanie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Kasacja jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.
Organ rentowy opiera swoje stanowisko na gramatycznej wykładni przepisu §
22 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie urlopów i zasiłków wychowawczych, który to przepis stanowiący w ustępie 1, iż traci moc
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych (jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 76, poz. 454 ze zm.) używa określenia
„pracownik” (zachowujący według art. 2 pkt 1 prawo do korzystania z urlopu wycho-
wawczego do upływu okresu, na jaki został mu udzielony, o ile w dniu wejścia w życie rozporządzenia korzystał z tego urlopu i stosujący się według art. 4 do pracowników, którzy w takim dniu pobierali zasiłek wychowawczy). Stanowiska tego jednak
nie można podzielić. Pod rządem bowiem rozporządzenia z dnia 17 lipca 1981 r. w
sprawie urlopów wychowawczych ukazało się rozporządzenie Rady Ministrów z dnia
19 maja 1982 r. w sprawie rozszerzenia zakresu świadczeń dla osób wykonujących
pracę na rzecz przedsiębiorstw upowszechniania prasy i książki Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „P.-K.-R.” na podstawie umowy agencyjnej, wydane z upoważnienia art. 303 § 2 w związku z art. 186 § 2 KP oraz art. 38 pkt 2 ustawy z dnia 19
grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz.U. Nr 45, poz. 232 ze zm.), które rozciągnęło przepisy rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 27 lipca 1981 r. w sprawie urlopów wychowawczych na osoby
wykonujące pracę na rzecz RSW „P.-K.-R.” na podstawie umowy agencyjnej. Zauważyć przy tym należy, że rozciągnięcie to nastąpiło po wejściu w życie rozporządzenia z 17 lipca 1981 r. (tj. od dnia 1 lipca 1981 r.), a uchylając poprzednio obowiązujące rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekujących się małymi dziećmi (Dz.U. Nr
43, poz. 219) przewidziało w § 26 i 27, że od dnia wejścia w życie rozporządzenia
jego przepisy stosuje się także do pracowników i innych osób korzystających dotąd z
urlopów (zasiłków) wychowawczych – bez ograniczenia tego prawa do czasu wykorzystania okresu urlopowego (zasiłkowego). W zestawieniu z brzmieniem przepisu §
22 rozporządzenia z dnia 28 maja 1996 r. należy zauważyć, że to ostatnie rozporządzenie ograniczyło uprawnienia pracowników korzystających z urlopów wychowawczych i zasiłków wychowawczych na podstawie przepisów rozporządzenia Rady
Ministrów z dnia 17 lipca 1981 r. – do upływu okresu na jaki udzielono urlop i okresu,
przez który przysługuje prawo do zasiłku. I chociaż prawodawca nie używa już pojęcia „innych osób”, korzystających z uprzedniego urlopu (bezpłatnego) należy uznać,
że poprzez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 maja 1982 r. ze
względu na jego umocowanie w art. 303 § 2 i 186 § 2 KP, agenci RSW „P.-K.-R.”
zostali uprawnieni do urlopu wychowawczego na równi z pracownikami, przeto
zbędne było wymienianie tej kategorii osób w § 22 rozporządzenia z dnia 28 maja
1996 r., zaś ograniczenie wykładni li tylko do literalnego brzmienia tego przepisu i
odnoszenia zakresu jego obowiązywania wyłącznie do (stricte) pracowników byłoby
równoznaczne z naruszeniem zasady praw słusznie nabytych, naruszałoby art. 2
Konstytucji RP i bez żadnego uzasadnienia różnicowałoby sytuację prawną pracowników, którzy nabyli prawo do urlopów wychowawczych i zasiłków pod rządem rozporządzenia z 17 lipca 1981 r., które zachowują aż do jego wyekspirowania w stosunku
do agentów obecnego „R.” S.A., na których swego czasu uprawnienie do urlopów
wychowawczych rozciągnięto. Utrata praw nie może być bowiem dorozumiana, lecz
wyraźna, a takowej nie można się dopatrzyć - przy uwzględnieniu powyższych rozważań - w uregulowaniu § 22 rozporządzenia z 28 maja 1996 r.
Sąd Najwyższy nie znalazł zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia kasacji i w oparciu o art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.