Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 525/97 Generato dall'IA

Supreme Court allows spouse of civil company partner to be insured as employee, not collaborator.

Numero d'incarto II UKN 525/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court reversed lower court rulings that excluded a spouse from social security insurance when employed by a civil company owned by her husband. The court held that the statutory exclusion for spouses only applies when the employer is the spouse personally, not when the employer is a legal entity like a civil company. Consequently, the court ruled that the employee relationship remained valid and the spouse must be insured as a worker.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych; Art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r.: The exclusion of spouses from employee social insurance applies only when the employer is the spouse personally, not when the employer is a civil company owned by the spouse.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security insurance spouse employment civil company employee status collaborator exclusion legal entity employer marriage contract

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych
Pracownicy tacy podlegają ubezpieczeniu społecznym pracowników (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U.
Art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych
Pracownicy tacy podlegają ubezpieczeniu społecznym pracowników (art. 4 ust.
Art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r.
wymieniona w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. (...) zatrudniona na
Art. 393 § 1 KPC
istoty sprawy zmieniając wyroki Sądów pierwszej i drugiej instancji oraz decyzję organu rentowego na podstawie art. 39315 KPC.
Art. 98 KPC
O kosztach orzeczono po myśli art. 98

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 18 lutego 1998 r.

II UKN 525/97

Spółka cywilna jest podmiotem gospodarczym, który może zatrudniać

pracowników i być w związku z tym pracodawcą, także dla osób bliskich

wspólników. Pracownicy tacy podlegają ubezpieczeniu społecznym pracowników (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze

zm.).

Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar

(sprawozdawca), Stefania Szymańska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 1998 r. sprawy z wniosku

Eugenii S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o ubezpieczenie społeczne pracownicze, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku

Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 12

czerwca 1997 r. [...]

1. z m i e n i ł zaskarżony wyrok, poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach oraz decyzję Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 7 października 1996 r. [...] i ustalił,

że wnioskodawczyni Eugenia S. podlega od 2 września 1995 r. pracowniczemu

ubezpieczeniu społecznemu w dalszym ciągu,

2. z a s ą d z i ł od strony pozwanej na rzecz wnioskodawczyni kwotę 192 zł

(sto dziewięćdziesiąt dwa) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 14 lutego 1997 r. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach oddalił odwołanie wnioskodawczyni Eugenii S. od decyzji

Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. z dnia 4 października 1996 r.

- 2 ustalając następujący stan faktyczny:

Wnioskodawczyni była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w biurze

radcy prawnego KWK "M." od dnia 1 marca 1977 r. Od 1 lipca 1993 r. dział prawny

Kopalni sprywatyzował się i powstała spółka cywilna dotychczasowych radców

prawnych, a ubezpieczona kontynuowała zatrudnienie w spółce na dotychczasowym

stanowisku. W dniu 2 września 1995 r. zawarła związek małżeński z Kazimierzem S.

jednym ze wspólników. W ocenie Sądu fakt ten spowodował, że od dnia zawarcia

małżeństwa, wnioskodawczyni nie może być ubezpieczona jako pracownik lecz wyłącznie jako osoba współpracująca.

Pogląd ten podzielił Sąd Apelacyjny w Katowicach, który oddalił apelację

wnioskodawczyni (wyrok z dnia 12 czerwca 1997 r.). Sąd ten przyjął, że art. 4 ust. 1 i

2 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.) wyłącza z

ubezpieczenia społecznego pracowników małżonka zatrudnionego w zakładzie pracy

prowadzonym na własny rachunek przez drugiego z małżonków. "Bez znaczenia jest

ilość wspólników spółki cywilnej dla uznania, że ubezpieczona podlega

ubezpieczeniu jako osoba współpracująca, gdyż sam fakt zawarcia małżeństwa z

jednym ze wspólników skutkuje, iż do jej sytuacji stosuje się zarówno art. 4 ust. 2

ustawy z dnia 25 listopada 1986 r., jak i art. 26 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18

grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 ze zm.)".

Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie

przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy o

organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych oraz art. 26 ust. 1 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą, wniosła "o

zmianę wyroku Sądu Apelacyjnego". W uzasadnieniu kasacji wnioskodawczyni podała, że w świetle przepisów KC (art. 860 § 1, 863 § 1-3, 864, 865 § 2 i 868 § 1)

działalność gospodarcza w ramach spółki cywilnej nie ma nic wspólnego z

działalnością gospodarczą na własny rachunek, stąd też praca wnioskodawczyni w

spółce nie ma nic wspólnego ze współpracą. "Jest to typowy stosunek pracy, jak w

każdym innym zakładzie".

- 3 Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Podniesiony w kasacji zarzut naruszenia prawa materialnego jest uzasadniony. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. obejmuje

ubezpieczeniem przewidzianym w ustawie członków rodziny ubezpieczonego, w tym

małżonka, jeżeli współpracują oni przy prowadzeniu działalności w wymiarze co najmniej połowy czasu pracy obowiązującego pracowników. Pojęcie "współpracy", nie

zdefiniowane w powołanej ustawie, było już przez Sąd Najwyższy rozważane w

uchwale z dnia 22 lipca 1993 r., II UZP 19/93. Wskazano w niej, że "osobą współpracującą" jest taka osoba, która nie mając zawartej jakiejkolwiek umowy dotyczącej

rodzaju świadczonej pracy, współpracuje z osobą wykonującą działalność gospodarczą. Działalność taka więc - współdziałanie z osobą prowadzącą działalność gospodarczą - nie zawiera w sobie elementów składających się na stosunek pracy, a więc

przede wszystkim podporządkowania, ciągłości, określenia zakresu czynności i wyraźnie wskazanego wynagrodzenia. Nie da się wykluczyć sytuacji rodzących wątpliwości, jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w uchwale, czy formalna nazwa umowy o

pracę odpowiada jej rzeczywistej treści, nie służąc obejściu prawa. Niemniej takie

wątpliwe sytuacje, nie mogą odbierać osobom bliskim możliwości zawarcia umowy o

pracę i podlegania w związku z tym ubezpieczeniu społecznemu pracowników.

Przepisy prawa pracy nie wyłączają zawarcia umowy o pracę pomiędzy osobami,

które są względem siebie krewnymi lub powinowatymi (por. także uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 1991 r. II URN 29/91 oraz uchwałę składu

siedmiu sędziów z dnia 14 stycznia 1993 r., II UZP 21/92 - OSNCP 1993 z. 5, poz.

69).

Również art. 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. nie może być odczytywany

jako zawierający zakaz zawierania umowy o pracę między osobami, które wykonują

działalność gospodarczą a ich krewnymi i powinowatymi, w tym z małżonkiem (art. 4

ust. 2 pkt 2 ustawy), stanowiąc jedynie, że osoby takie nie podlegają ubezpieczeniu

społecznemu pracowników. Dotyczy to jednak sytuacji, gdy takie zatrudnienie - małżonka - ma miejsce w zakładzie pracy prowadzonym na własny rachunek przez drugiego z małżonków, natomiast nie może być automatycznie wyłączane, gdy dotychczasowy pracownik został przejęty przez nowy podmiot, który powstał w miejsce zli-

- 4 kwidowanego, także wtedy gdy tym nowym podmiotem jest zakład pracy prowadzony

przez osobę bliską. W takiej sytuacji nie można zasadnie twierdzić, by dotychczasowy stosunek pracy przekształcił się we współpracę, a ubezpieczenie społeczne pracowników w ubezpieczenie osób współpracujących. Tym bardziej o takim powstającym z ustawy ubezpieczeniu osób współpracujących nie można mówić, gdy pracodawcą nie jest osoba fizyczna, a spółka prawa cywilnego. Spółka taka jest podmiotem gospodarczym, który może zatrudniać pracowników i być w związku z tym pracodawcą także dla osób bliskich wspólników. W uchwale z dnia 23 maja 1995 r., II

UZP 3/95 (OSNAPiUS 1995 nr 23 poz. 292) Sąd Najwyższy stwierdził, że "osoba

wymieniona w art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. (...) zatrudniona na

podstawie umowy o pracę ze spółką cywilną podlega ubezpieczeniu społecznemu

pracowników (art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r...), o ile zakres jej obowiązków nie obejmuje prowadzenia i reprezentowania Spółki". Pogląd ten - utrwalony

w orzecznictwie (por. np. wyrok z dnia 17 kwietnia 1996 r., II URN 8/96 - OSNAPiUS

1996 nr 21 poz. 323) jest przez obecny skład sądzący w pełni akceptowany,

podobnie jak jego motywy zawarte we wskazanych orzeczeniach.

Stanowisko Sądu Apelacyjnego, że zawarcie przez pracownika spółki cywilnej

związku małżeńskiego z jednym ze wspólników tej spółki przekształca ubezpieczenie

społeczne pracowników w ubezpieczenie osób współpracujących w rozumieniu art.

26 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. jest nieprawidłowe, jako wynikające z błędnej

wykładni tego przepisu.

W tym stanie rzeczy, skoro nie ma naruszeń istotnych przepisów postępowania, a zachodzi jedynie naruszenie prawa materialnego, Sąd Najwyższy orzekł co do

istoty sprawy zmieniając wyroki Sądów pierwszej i drugiej instancji oraz decyzję organu rentowego na podstawie art. 39315 KPC. O kosztach orzeczono po myśli art. 98

KPC.

Notka

Powołany w uzasadnieniu wyrok z dnia 24 lipca 1991 r., II URN 29/91, został opublikowany w

OSNCP 1992 r. z. 9, poz. 170 oraz w PiZS 1993 r. nr 2, s. 80 z glosą Z. Myszki.