Military compensation claim dismissed as pre-existing conditions do not match statutory disease list.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a decision denying military service compensation for a pre-existing personality disorder and mental sluggishness. The applicant argued procedural violations regarding legal representation and evidence, but the court found no error since the medical opinions were consistent and the conditions did not appear on the statutory list. Consequently, the cassation was rejected as unfounded, and costs were assigned to the applicant's lawyer.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3 ust. 1 ustawy o świadczeniach odszkodowawczych; Jednorazowe odszkodowanie za chorobę z tytułu służby wojskowej przysługuje wyłącznie w przypadku wystąpienia choroby wymienionej w ustawowym wykazie.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 6 grudnia 2000 r.
II UKN 502/00
Jednorazowe odszkodowanie określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16
grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie
wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53,
poz. 342 ze zm.) z tytułu uszczerbku na zdrowiu odniesionego w wyniku choroby może być przyznane tylko w przypadku występowania choroby wymienionej
w wykazie ustalonym na podstawie art. 3 tej ustawy.
Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk
(sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2000 r. sprawy z wniosku
Macieja P. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w B. o odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z
dnia 7 czerwca 1999 r. [...]
o d d a l i ł kasację,
przyznał od Skarbu Państwa na rzecz adwokata Tadeusza O. Kancelaria Adwokacka w B. 100 zł (sto) tytułem kosztów zastępstwa procesowego z urzędu w postępowaniu kasacyjnym.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 10 marca 1999 Wojewódzki Sztab Wojskowy w B. odmówił
przyznania wnioskodawcy Maciejowi P. jednorazowego odszkodowania z tytułu choroby odniesionej w czasie służby wojskowej.
Wyrokiem z dnia 9 lutego 2000 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawcy od tej decyzji. Sądu ustalił, że wnioskodawca odbywał służbę wojskową od 26 lipca 1990 r. do 8 marca 1991 r. Obecnie
rozpoznaje się u wnioskodawcy osobowość niedojrzałą emocjonalnie, ociężałość
umysłową i brak kilkunastu zębów. Biegli lekarze chirurg i psychiatra stwierdzili, że
istniejące od dzieciństwa zmiany osobowości nie mają związku ze służbą wojskową,
a na ustalenie związku między służbą wojskową, a utratą zębów nie ma żadnej dokumentacji.
Apelacja wnioskodawcy od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu
Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 7
czerwca 2000 r. [...]. Uznając ustalenia Sądu pierwszej instancji za prawidłowe Sąd
Apelacyjny uznał, że nie zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie jednorazowego odszkodowania na podstawie ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze
służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.).
Wyrok ten zaskarżył kasacją wnioskodawca i wskazując jako podstawę kasacji
naruszenie przepisów postępowania – art. 5, 227, 232, 233 § 1, 278 § 1, 286, i 290 §
1 KPC wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. Naruszenie art. 5 KPC polega
na tym, że w początkowej fazie procesu wnioskodawca działał bez adwokata i nie był
pouczany zgodnie z wymogami tego przepisu. Pozostałe wskazane przepisy postępowania zostały naruszone, bowiem nie dopuszczono dowodu z akt sprawy Sądu
Okręgowego w K. o rentę inwalidy wojskowego, w której biegli lekarze wypowiadali
się o stanie zdrowia powoda. Kopia tej opinii została złożona przez wnioskodawcę w
niniejszej sprawie. Stwierdza się w niej pogorszenie stanu zdrowia powoda oraz fakt,
że mogła mieć na to wpływ stresująca i lękowa sytuacja w czasie służby wojskowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zarzut naruszenia art. 5 KPC nie może być uwzględniony, bowiem w kasacji
nie wskazano w jaki sposób przepis ten został naruszony i jaki wpływ uchybienie to
miało na wynik sprawy. W uzasadnieniu kasacji znajduje się ogólnikowe stwierdzenie, że wnioskodawcy nie udzielono stosownego pouczenia, bez wskazania jakiej
czynności procesowej miało dotyczyć to pouczenie i jakie ujemne skutki procesowe
wynikły z braku pouczenia. Ponadto obowiązek udzielania wskazówek określony w
art. 5 KPC odnosi się tylko do strony działającej bez adwokata i nie dotyczy wnioskodawcy, dla którego w toku postępowania ustanowiono adwokata z urzędu, w związku
z czym wszystkie niezbędne czynności procesowe mogły być podjęte przez adwokata aż do zamknięcia rozprawy.
Pozostałe wskazane w kasacji przepisy postępowania regulują zasady przeprowadzenia postępowania dowodowego i oceny dowodów. Zdaniem wnoszącego
kasację Sąd Apelacyjny wbrew wymogom art. 227 i 232 KPC nie przeprowadził
wszystkich wymaganych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów gdyż opinia lekarska
złożona w innej sprawie wymagała ustnego wyjaśnienia i powołania innych biegłych (
art. 278 § 2, 286 i 290 KPC), co doprowadziło do wadliwych ustaleń (art. 233 § 1
KPC). Zarzut ten jest także nieuzasadniony, bowiem wszystkie okoliczności istotne
dla rozstrzygnięcia sprawy zostały wyjaśnione, a prawidłowe ustalenia faktyczne doprowadziły do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia.
Podstawą prawną żądania wnioskodawcy jest przepis art. 5 ust. 1 ustawy z
dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach przysługujących w razie wypadków i chorób
pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz.U. Nr 53, poz. 342 ze zm.). Przepis ten stanowi, że żołnierzowi, który doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku określonego w art. 2 albo co najmniej w 20% wskutek choroby określonej na podstawie art. 3 przysługuje jednorazowe odszkodowanie pieniężne. Zgodnie
z art. 3 wykaz chorób, z tytułu których przysługują świadczenia określone w ustawie,
ustala Minister Obrony Narodowej. Wynika z tego, że jednorazowe odszkodowanie
może być przyznane tylko w przypadku wystąpienia choroby wymienionej w wykazie.
Inne choroby, nie wyszczególnione w wykazie nie dają podstaw do przyznania jednorazowego odszkodowania. Ponadto stosownie do regulacji zawartej w art. 1 ust. 1
świadczenia z ustawy przysługują z tytułu uszczerbku na zdrowiu wskutek choroby
powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Oznacza to że odszkodowanie przysługuje tylko z tytułu choroby powstałej po
rozpoczęciu służby wojskowej.
Wykaz chorób zamieszczony jest w zarządzeniu Ministra Obrony Narodowej z
dnia 6 grudnia 1994 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób i schorzeń pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze i rentowe (M.P. Nr 66, poz. 591). Zgodnie z § 1 tego zarządzenia wykaz
chorób, z tytułu których przysługują świadczenia wymienione w powołanej ustawie,
ustala załącznik nr 1 rozporządzenia. Załącznik nr 2 wymienia dodatkowo choroby
powodujące inwalidztwo w związku ze służbą wojskową, z tytułu którego przysługują
świadczenia rentowe określone w ustawie z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. Nr 13, poz. 68
ze zm.). Dla rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie istotne było ustalenie, czy
zmiany chorobowe wnioskodawcy kwalifikują się jako jedna z chorób wymienionych
w załączniku nr 1 do powołanego zarządzenia.
Biegły lekarz psychiatra wydając z udziałem lekarza chirurga opinię w niniejszej sprawie rozpoznał osobowość niedojrzałą emocjonalnie oraz ociężałość umysłową i stwierdził, że zmiany te istniejące przed rozpoczęciem służby wojskowej nie
są chorobami powstałymi w związku z właściwościami lub warunkami służby wojskowej. Rozpoznanie zmian chorobowych nie jest w kasacji kwestionowane, gdyż
kasacja powołuje się na opinię wydaną w innej sprawie przez tego samego biegłego
psychiatrę z udziałem psychologa, która to opinia zawiera to samo rozpoznanie. Załącznik nr 1 do powołanego zarządzenia ma 18 pozycji, z których tylko jedna dotyczy
choroby psychicznej w postaci psychozy reaktywnej opornej na leczenie. Takiej choroby u wnioskodawcy nie rozpoznano, a niedojrzałość emocjonalna i ociężałość umysłowa nie należą do chorób zamieszczonych w wykazie.
Opinia, na którą wnioskodawca powołuje się w kasacji stwierdzająca pogorszenie stanu jego zdrowia oraz powołująca się na wpływ stresów i lęków w czasie
służby wojskowej na to pogorszenie, została wydana w sprawie o rentę na podstawie
ustawy o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych. Warunki, od spełnienia
których uzależnione jest prawo do świadczeń rentowych są odmienne od kryteriów
przyznawania świadczeń odszkodowawczych. Załącznik nr 2 do powołanego zarządzenia zawiera wykaz chorób, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej
lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wojskowej. Choroby
wymienione w tym załączniku uwzględniane są tylko w przypadku ustalania świadczeń rentowych. Wydana w sprawie o rentę opinia lekarska podlegała ocenie w postępowaniu o rentę inwalidy wojskowego. W niniejszym postępowaniu nie było potrzeby dokonania takiej oceny, skoro choroby wymienione w załączniku nr 2 nie stanowią podstawy do przyznania świadczeń odszkodowawczych. Nie było też potrzeby
przeprowadzania dowodu z akt sprawy, w której została wydana ta opinia.
W obu opiniach nie ma sprzeczności co do rozpoznania zmian chorobowych,
rozpoznanie to nie jest również kwestionowane przez wnioskodawcę. Nie było zatem
potrzeby ustnego wyjaśnienia opinii ani przeprowadzenia dowodu z opinii innych biegłych. W konsekwencji nie zostały naruszone przepisy postępowania wskazane w
kasacji.
Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
Na podstawie § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia
1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców
prawnych (Dz.U. Nr 154, poz. 1013) przyznano adwokatowi z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej.