Workplace accident during car repair en route to work is recognized as a commute accident regardless of location.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed a lower court's dismissal of an employee's claim for a one-time compensation for a workplace accident. The employee, driving his own car home, suffered an accident while personally repairing a vehicle breakdown outside the factory grounds. The court held that the journey to work is not interrupted if the driver fixes the car and is injured during this process, regardless of whether the incident occurred on or off the factory premises.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 ust. 1 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy z dnia 17 października 1975 r.: A work-related accident occurring while an employee repairs their own vehicle during the commute is considered an accident on the way to or from work, irrespective of the specific location.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 22 stycznia 1998 r.
II UKN 462/97
Pracownik odbywający drogę do pracy lub z pracy własnym samochodem nie przerywa tej drogi, jeśli usuwa usterkę samochodu i w trakcie tej
czynności ulega wypadkowi. Zdarzenie jest wypadkiem w drodze do pracy lub
z pracy, niezależnie od tego, do kogo należał teren, na którym nastąpiło.
Przewodniczący SSN: Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN Roman
Kuczyński, Barbara Wagner.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 1998 r. sprawy z wniosku
Edwarda A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze z pracy, na skutek kasacji
Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 1995 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1997 r. [...] oddalił odwołanie Edwarda A. od decyzji Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 10 sierpnia 1994 r., odmawiającej
mu przyznania jednorazowego odszkodowania uznając, że wypadek jakiemu uległ
wnioskodawca w dniu 4 lutego 1994 r., nie był wypadkiem w drodze z pracy, lecz wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy. Wyrok Sądu jest prawomocny, nie
zawiera uzasadnienia, ponieważ żadna ze stron nie zgłosiła stosownego wniosku.
Działając na podstawie przepisu art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o
zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospo-
- 2 litej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 417 § 1 i 422 § 2
KPC (w brzmieniu przed zmianą) Rzecznik Praw Obywatelskich zaskarżył ten wyrok
kasacją i wnosił o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych do ponownego rozpoznania.
Rzecznik zarzucił temu wyrokowi rażące naruszenie art. 233 § 1 i 316 § 1
KPC oraz art. 6 i 41 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst:
Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) w związku z § 14 ust. 1 i 15 rozporządzenia
Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z
dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na
zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, w drodze do pracy
i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr 36, poz. 199), a nadto
naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.
Rozpoznając sprawę w granicach kasacji Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co
następuje:
Edward A., zatrudniony w [...] Kopalniach Węgla Kamiennego w W., po zakończeniu pracy w dniu 4 lutego 1994 r. udał się na parking samochodowy, położony
obok kopalni, aby powrócić do domu pozostawionym tam samochodem osobowym.
Na parkingu stwierdził uszkodzenie koła. W czasie jego wymiany doznał urazu palca
V ręki lewej, co spowodowało amputację paliczka końcowego palca i niezdolność do
pracy w czasie od 5 lutego do 8 kwietnia 1994 r. Zdarzenie to zakład pracy uznał za
wypadek w drodze z pracy i wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału
w W. o określenie stopnia trwałego uszczerbku na zdrowiu i wypłacenie poszkodowanemu stosownego odszkodowania.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 10 sierpnia 1994 r. [...] nie
uznał zdarzenia za wypadek w drodze z pracy przyjmując, że skoro parking samochodowy, na którym doszło do wypadku jest własnością zakładu pracy, tj. [...] Kopalni Węgla Kamiennego, to wypadek ten należy traktować jako zrównany z wypad-
- 3 kiem przy pracy.
Od decyzji tej wnioskodawca Edward A. odwołał się do Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu. Sąd Wojewódzki prawomocnym wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1995 r. [...] odwołanie oddalił. Z braku uzasadnienia nie są znane przesłanki, którymi kierował się Sąd wydając to orzeczenie. Z
przebiegu postępowania sądowego ograniczającego się do ustalenia właściciela
placu przeznaczonego na parking oraz po stwierdzeniu, że był on własnością Skarbu
Państwa i pozostawał pod zarządem [...] Kopalni Węgla Kamiennego, można jedynie
wnosić, iż Sąd podzielił pogląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, że zdarzenie było
wypadkiem zrównanym z wypadkiem przy pracy, dla którego obowiązuje tryb
postępowania właściwy dla spraw ze stosunku pracy.
Po oddaleniu roszczeń w niniejszej sprawie, wnioskodawca wystąpił do Sądu
Rejonowego-Sądu Pracy w Wałbrzychu o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy. Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 6 listopada 1995 r. [...] powództwo
oddalił uznając, że wypadek był wypadkiem w czasie drogi z pracy, a nie wypadkiem
przy pracy. Rewizję powoda od tego wyroku Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu oddalił wyrokiem z dnia 7 marca 1996 r. [...]
Rozpatrywana kasacja jest uzasadniona. Sąd Najwyższy podziela w całej
pełni stanowisko wyrażone w jej uzasadnieniu, że zaskarżony wyrok rażąco narusza
prawo, w szczególności przepisy wskazane w kasacji. Słusznie podniesiono w uzasadnieniu kasacji, że aby wypadek, któremu wnioskodawca uległ, mógł być uznany
za wypadek przy pracy powinny być spełnione przesłanki wymienione w art. 6 ustawy
z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.). Przesłanki te
nie wystąpiły, ponieważ w chwili wypadku wnioskodawca:
- nie wykonywał zwykłych czynności albo poleceń przełożonych,
- nie wykonywał czynności w interesie zakładu pracy, nawet bez polecenia,
- nie pozostawał w dyspozycji zakładu pracy w drodze między siedzibą zakładu
pracy, a miejscem obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.
Nie został spełniony także warunek pozwalający na potraktowanie wypadku
na równi z wypadkiem przy pracy (art. 6 ust. 2 ustawy wypadkowej), ponieważ wnioskodawca nie przebywał w podróży służbowej, nie odbywał służby w zakładowych i
- 4 resortowych formacjach samoobrony, albo w związku z przynależnością do obowiązkowej lub ochotniczej straży pożarnej oraz nie wykonywał zadań zleconych przez
działające w zakładzie pracy organizacje polityczne lub zawodowe. W ustalonych
okolicznościach wypadek wnioskodawcy mógł więc być rozważany tylko jako
wypadek w drodze z pracy w rozumieniu art. 41 ust. 1 ustawy wypadkowej oraz § 14
ust. 1 i § 15 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Ministra
Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu
orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu wypadków
przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych (Dz. U. Nr
36, poz. 199). Według definicji wypadku w drodze do pracy lub z pracy, zawartej w §
14 tego rozporządzenia, wypadkiem takim jest wypadek, który zdarzył się podczas
najkrótszej i nie przerwanej drogi (do pracy lub z pracy). Uważa się przy tym, że
przerwanie drogi z przyczyn życiowo uzasadnionych nie pozbawia zdarzenia cech
wypadku w drodze do pracy lub z pracy. Jest przy tym oczywiste, że wypadek w drodze do pracy lub z pracy musi się charakteryzować, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy
wypadkowej, nagłością zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną.
Sąd Najwyższy podziela pogląd wnoszącego kasację, że pracownik, który pokonuje drogę do pracy lub z pracy, przy użyciu własnego samochodu nie przerywa
tej drogi, jeśli przy jej rozpoczynaniu lub kontynuowaniu osobiście usuwa usterkę
samochodu i w trakcie tej czynności ulega wypadkowi oraz, że bez znaczenia jest
również do kogo należał teren, na którym nastąpiło zdarzenie. Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie nie jest natomiast bez znaczenia - jak to podniesiono
w uzasadnieniu kasacji - czy wypadek zaistniały przed rozpoczęciem lub po zakończeniu pracy, zdarzył się na terenie zakładu pracy lub poza nim. Przepisy ustawy
wypadkowej oraz rozporządzenia nie określają początku i końca drogi do pracy i z
pracy. W doktrynie jednak i w dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że droga
ta rozpoczyna się z chwilą opuszczenia przez pracownika drzwi domu (mieszkania),
w którym mieszka lub bramy zakładu pracy i kończy się również w tych samych
okolicznościach (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 9 grudnia 1994 r., II UKN 40/94 OSNAPIUS 1995 nr 9 poz. 18, z dnia 24 stycznia 1997 r., II UKN 57/96 - OSNAPiUS
1997 nr 18 poz. 347). Skoro zatem wypadek, któremu w dniu 4 lutego 1994 r. uległ
wnioskodawca zdarzył się - jak wynika z dołączonych do akt szkiców - poza terenem
- 5 zakładu pracy, tj. po wyjściu wnioskodawcy za bramę, na parkingu położonym poza
ogrodzeniem tego zakładu, to wypadek ten był wypadkiem w drodze z pracy w
rozumieniu przepisu § 14 ust. 1 rozporządzenia. Słusznie też zarzucono w kasacji,
że niezależnie od rażącego naruszenia prawa zaskarżony wyrok narusza również
interes Rzeczypospolitej Polskiej wyrażający się w szczególnej ochronie osób
poszkodowanych w wyniku wypadków przy pracy. Zaskarżony wyrok podważa także
konstytucyjną zasadę państwa prawnego i zaufania obywateli do jego organów, w
szczególności organów wymiaru sprawiedliwości.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy z mocy powołanych wyżej przepisów oraz art. 39313 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.